Kyustendil is a city in southwestern Bulgaria today. Bulgaria is located at the intersection of Serbia and Macedonia. Kyustendil was a Balkan city captured by Sultan Murad the First in 1372 without entering into war. Konstantin, who declared his allegiance to the Ottomans, ruled the location. Shortly after he died in 1395, the city became starboard of Rumelia. The 15th century was when Kyustendil started to gain its identity as a Turkish-Islamic city. Significant developments in architecture and public works took place in this century. This situation was influential in the city’s population growth as understood from the cadastral record books of the 15th century.By the end of the 16th century, the cadastral record books were replaced by the extraordinary tax record books. Although these record books do not provide as much descriptive data on the demographical and settlement characteristics as the cadastral record books for historical research, they give light to the present time in these areas by their various qualities such as exquisiteness and conciseness. In this study, the villages and neighborhoods connected to Kyustendil (Ilıca), Radomir, and Sirisnik counties under the Kyustendil Starboard in 1695 will be evaluated in terms of population-based on extra-ordinary tax record books. These record books will be compared with the book dated 1668, later found to be the previous extraordinary tax record book. Muslim and non-Muslim populations living in the neighborhoods and villages connected to the city center will be identified, and a comparative ratio will be specified between these two items. In this way, the religious structure of the population will be outlined. Civil and military people of residential areas will be identified and their rate in the city’s total population will be analyzed.
Köstendil, günümüzde güneybatı Bulgaristan’da bir şehirdir. Bulgaristan, Sırbistan ve Makedonya sınırlarının kesiştiği bölgede bulunmakta olup, 1372 yılında I. Murad tarafından savaşılmadan hâkimiyet altına alınan bir Balkan şehridir. Osmanlı’ya sadakatini bildiren yöneticisi Konstantin tarafından idare edilmesine izin verilmiştir. 1395’de onun ölümünden kısa bir süre sonra şehir, Rumeli Beylerbeyliği’ne bağlı bir sancak haline getirilmiştir. XV. yüzyıl Köstendil’in Türk-İslâm şehri kimliğini kazanmaya başladığı bir dönemdir. Bu yüzyılda mimarî ve bayındırlık alanında önemli gelişmeler kat edilmiştir. XVI. yüzyıla ait tahrir defterlerinden de anlaşılacağı üzere bu durum şehrin nüfus artışında etkili olmuştur.XVI. yüzyıl sonlarına doğru tahrir defterlerinin yerini avârız defterleri almıştır. Bu defterler Osmanlı demografi ve iskân tarihi araştırmalarında tahrir defterleri kadar açıklayıcı veriler sunmasa da, mufassal ve icmal özellikteki çeşitleriyle söz konusu alanlarda günümüze ışık tutmaktadırlar. Bu çalışmada, 1695’te Köstendil sancağına tabi Köstendil (Ilıca), Radomir ve Sirişnik kazalarına bağlı mahalle ve köylerin avârız defterine göre nüfus bakımından değerlendirmesi yapılacaktır. Bu defter ile bir önceki avârız tahriri olduğu anlaşılan 1668 tarihli defter karşılaştırılarak nüfusun iki farklı tarihteki değişimi ele alınacaktır. Şehir merkezine bağlı mahalleler ile köylerde yaşayan Müslüman ve gayrimüslim nüfus durumu tespit edilerek, ikisi arasında bir oranlama yapılacaktır. Böylece nüfusun dinî yapısı ortaya konulmaya çalışılacaktır. Yerleşim birimlerinde sakin reaya nüfusu ile askerî nüfus sayıları tespit edilerek, bunların şehir nüfusu içindeki durumu üzerinde durulacaktır.