baun health sci j Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi 2146-9601 2147-2238 Balıkesir University 10.53424/balikesirsbd.987835 Health Care Administration Sağlık Kurumları Yönetimi Family Burden and Anger Level Among Mothers of Children with Intellectual Disability Zihinsel Yetersizliği Olan Çocukların Annelerinde Aile Yükü ve Öfke Düzeyi https://orcid.org/0000-0002-3040-6605 Zabun Melike Ergani Devlet Hastanesi https://orcid.org/0000-0001-5584-6933 Taş Arslan Fatma SELÇUK ÜNİVERSİTESİ, HEMŞİRELİK FAKÜLTESİ 11 26 2021 10 3 391 397 08 27 2021 10 12 2021 Copyright © 2012, Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi 2012 Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi

Aim: This study was conducted as a descriptive and correlational study to determine family burden and anger levels in mothers of children with intellectually disabled and to examine related factors.Materials and Methods: The study was carried out with the participation of mothers of 120 intellectually disabled children registered in 4 special education and rehabilitation centers. Data were collected using the “Family Description Form”, “Trait Anger Scale and Anger Expression Scale” and “Family. Burden Assessment Scale”. T-test, one-way analysis of variance correlation analysis were used in the analysis of the data. Results: In the study, it was observed that the family burden and the level of expressed anger were higher in mothers with low income (p<0.05). The total score distributions of anger control, anger expression, anger ınjection and family burden were statistically significant (p<0.05). In the study, family burden and trait anger (r=0.261; p<0.01), anger control (r=0.360; p<0.01), anger expression (r=0.372; p<0.01), anger introversion (r=0.262; p<0.01), maternal age (r=0.358; p<0.01), child age (r=0.234; p<0.05), diagnosis period (r=0.363; p<0) ,01) was found to have a statistically significant, positive, weak relationship (p<0.05). Conclusion: As a result, it was determined that the family burden and anger levels were high in mothers who had a child with intellectually disabled and there was a relationship with some characteristics. It is very important to support parents in the care of a child with lifelong intellectually disabled.

Amaç: Bu çalışma zihinsel yetersizliği olan çocukların annelerinde aile yükü ve öfke düzeylerini belirlemek ve ilişkili faktörleri incelemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak yapıldı. Gereç ve Yöntem Çalışma, 4 özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine kayıtlı 120 zihinsel yetersizliği olan çocukların annelerinin katılımıyla gerçekleşti. Veriler Aile Tanıtım Formu, Aile Yükü Değerlendirme Ölçeği ve Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçekleri kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde t testi, tek yönlü varyans analizi ve korelasyon analizi kullanıldı. Bulgular: Çalışmada gelir durumu düşük olan annelerin aile yükü ve dışa vurulan öfke düzeyinin daha yüksek olduğu görüldü (p<0.05). Zihinsel yetersizlik derecesi orta ve yüksek çocuğu olan annelerin hafif derecede olanlara göre Öfke Kontrolü, Öfke Dışa Vurumu, Öfke İçe Vurumu ve Aile Yükü toplam puan dağılımları istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.05). Çalışmada aile yükü ile sürekli öfke (r=0.261; p<0.01), öfke kontrolü (r=0.360; p<0.01), öfke dışa vurumu (r=0,372; p<0.01), öfke içe vurum (r=0.262; p<0.01), anne yaşı (r=0.358; p<0.01), çocuk yaşı (r=0.234; p<0.05), tanı süresi (r=0.363; p<0.01) arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönde, zayıf bir ilişki olduğu görüldü (p<0.05).Sonuç: Sonuç olarak zihinsel yetersiz çocuğu sahip annelerde aile yükü ve öfke düzeylerinin yüksek olduğu ve bazı özellikler ile ilişki olduğu belirlendi. Yaşam boyu devam eden zihinsel yetersizliği olan çocuğun bakımında ebeveynlerin desteklenmesi oldukça önemlidir.

 Anne Aile yükü Öfke düzeyi Zihinsel yetersizlik. Anger level Family burden Intellectuall disablity Mother Referans1 American Association on Intellectual and Developmental American Association on Intellectual and Developmental Disabilities. (AAIDD), (2010). Intellectual Disability: Definition , Classification, and Systems of Supports, Washington DC. Referans2 Adıgüzel, O., Tanrıverdi, H., Sönmez Özkan, D. (2011). Mesleki profesyonellik ve bir meslek mensuplari olarak hemşireler örneği. Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(2),235-260. Referans3 Akça Oymak, H., Taş Arslan, F. (2019). Ways of coping with stress and perceived social support among mothers of children with intellectual disability. Journal of Contemporary Medicine, 10(4), 535-541. Referans4 Araz, A., Erkuş, A. (2014). Duygu dışavurum tarzlarının kavramsallaştırılması ve ölçümü: Bir envanter geliştirme çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 29(74),50-61. Referans5 Aslan, Ş., Çalışkan, T. (2017). Zihinsel engellilerde egzersiz ve sportif oyun programı öncesi ve sonrası öfke durumunun karşılaştırılması. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 19(1),32-40. Referans6 Bahar, A., Bahar, G., Savaş, H.A., Parlar, S. (2009). Engelli çocukların annelerinin depresyon ve anksiyete düzeyleri ile stresle başa çıkma tarzlarının belirlenmesi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 4(11),97-112. Referans7 Balcı, S., Kızıl, H., Savaşer, S., Dur, Ş., Mutlu, B. (2019). Zihinsel engelli çocuğu olan ailelerin yaşadığı güçlüklerin ve aile yükünün belirlenmesi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 10(2), 124-130. Referans8 Balkaya, F., Şahin, N.H., (2003). Çok boyutlu öfke ölçeği. Türk Psikiyatri Dergisi, 14)3),192-202. Referans9 Çolak, B.,Kahriman, İ.(2021).Evaluation of Family Burden and Quality of Life of Parents with Children with Disability. The American Journal of Family Therapy,1-21. https://doi.org/10.1080/01926187.2021.1941421 Referans10 DİE, 2002. Türkiye Özürlüler Araştırması Ankara, Devlet İstatistik Enstitüsü Matbaası. Referans11 Durukan, I., Erdem, M., Tufan, A.E., Congologlu, A., Yorbik, O., Turkbay, T. (2008). Depression and anxiety levels and coping strategies used by mothers of children with ADHD: a preliminary study. Anatolian Journal of Psychiatry, 9, 217-23. Referans12 Durukan, İ., Erdem, M., Türkbay, T., Cöngöloğlu, M.A. (2009). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocukların klinik belirtilerinin annelerinin öfke düzeyleri ve öfke ifade tarzları ile ilişkisi. Gülhane Tıp Dergisi, 51,101-4. Referans13 Gallagher, S., Phillips, A.C., Oliver, C., Carroll, D. (2008). Predictors of psychological morbidity in parents of children with intellectual disabilities. Journal of Pediatric Psychology, 33(10),1129-36. Referans14 Hodge, D., Hoffman, C.D,, Sweeney, D. P. ( 2011). Increased psychopathology in parents of children with autism: Genetic liability or burden of caregiving? . Journal of Developmental and Physical Disabilities, 23(3),227-39. Referans15 Kabataş Yıldız, M., Ekinci, M. (2017). Kanserli hastaya bakım veren aile üyelerinin bakım yükleri ve öfke ifade tarzları arasındaki ilişki ve etkileyen faktörler. Hemşirelikte Eğitim ve Araştirma Dergisi, 2017, 4(3),176-84. Referans16 Kaçan Softa H, Öztürk A, Sonkaya C, Düşünceli H, (2016). Zihinsel engelli çocuğu olan anne ve babaların aile yükü ve yaşam doyumlarının incelenmesi. Uluslararası Hakemli Psikiyatri ve Psikoloji Araştırmaları Dergisi, 5,37-54. Referans17 Lafçı, D., Öztunç, G., Alparslan, Z.N., (2014). Zihinsel engelli çocukların(mental retardasyonlu çocukların) anne ve babalarının yaşadığı güçlüklerin belirlenmesi Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(2), 723-35. Referans18 Lima-Rodríguez, J. S., Baena-Ariza, M. T., Domínguez-Sánchez, I.,Lima-Serrano, M. (2018). Discapacidad intelectual en niños y adolescentes: influencia en la familia y la salud familiar. Revisión sistemática. Enfermería Clínica, 28(2), 89-102. Referans19 Masulani-Mwale, C., Kauye, F., Gladstone, M., Mathanga, D. (2018). Prevalence of psychological distress among parents of children with intellectual disabilities in Malawi. BMC Psychiatry, 18(1), 1-7. Referans20 Oti-Boadi, M. (2017). Exploring the lived experiences of mothers of children with intellectual disability in Ghana. Sage Open, 7(4), 2158244017745578. Referans21 Özer, A.K., (1994). Sürekli Öfke ve öfke ifade tarzı ölçekleri ön çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 9(31),26-35. Referans22 Sarı, H.Y., Başbakkal, Z. (2008). Zihinsel yetersiz çocuğu olan aileler için Aile Yükü Değerlendirme Ölçeğinin geliştirilmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(3), 86-95. Referans23 Spielberger, C. D., Jacobs, G., Russell, S., Crane, R. S. (1983). Assessment of anger: The state-trait anger scale. Advances in Personality Assessment, 2, 161-189. Referans 24 Şen, B., Aykara, A. (2018). Görme engelli ve zihinsel engelli çocuğu olan ailelerde öfke yönetiminin karşilaştirilmasi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 29(1), 27-45. Referans25 Taşçı Eser, D., Üstün, B., (2011). Psikiyatrik bozukluğu olan ergen ve ebeveynlerinin öfke ifade biçimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of Psychiatric Nursing, 2(3),111-6. Referans26 Tsai, S.M., Wang, H.H. (2009). The relationship between caregiver’s strain and social support among mothers with intellectually disabled children. Journal of Clinical Nursing, 18(4),539-48. Referans27 Turan Gürhopur, F.D, İşler Dalgıç, A. (2017). Zihinsel yetersiz çocuğu olan ebeveynlerde aile yükü. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi 8(1), 9-16. Referans 28 World Health Organization (WHO), (2011). World Bank. World Report on Disability. 12 Kasım 2017 tarihinde www.who.int/disabilities/world_report. Referans 29 Yıldırım, A., Hacıhasanoğlu Aşılar, R., Karakurt, P. (2013). Engelli çocukların annelerinin ruhsal durumlarının belirlenmesi. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 20(3),200-9. Referans30 Yıldırım Sarı, H. Başbakkal, Z. (2008). Zihinsel yetesiz çocuğu olan aileler için “Aile Yükü Değerlendirme Ölçeği” geliştirilmesi. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 11(3), 86-95.