İran çeşitli Türk dillerine ev sahipliği yapmaktadır. Bunların en fazla konuşura sahip olanı bu makalede, toplumdilbilim açısından ele alacağımız Azerbaycan Türkçesidir. Makaleninamacı, Azerbaycan Türkçesinin güncel görünümünü iki dillilik, dil politikası, dilin toplumsal işlevleri, dile karşı konuşurlarının tutumu ve dilin formel eğitimi açısından ortaya koymaktır. İran’daAzerbaycan Türkçesi toplumdilbilim çerçevesinde inceleyen nitelikli çalışmalar daha önce yapılmıştır. Ancak toplumdilbilim açısından bakınca eski tarihli sayılır. Aradan geçen zamandaartan iletişim kanallarının yarattığı değişim/dönüşüm konuya güncel bir bakışı gerekli kılmaktadır. Yeni iletişim kanalları Azerbaycan Türkçesine yeni işlev alanları açmıştır. İran’daki Türkdilleri arasında Azerbaycan Türkçesinin seçilmesi, konuşur sayısı fazla olduğu için sosyokültürel açıdan diğer Türk dillerine göre daha görünür olmasıdır. Çalışmanın sonuç bölümünde bulgularışığında Azerbaycan Türkçesinin güncel görünümüne dair yorumlarda bulunulmuştur. Azerbaycan Türkçesinin işlevlerinin İran’da genişlediği ve konuşurların ana/birinci dile olan eğilimininarttığı sonucuna varılmıştır.
Iran today is home to millions of speakers of various Turkic languages. In this article, Azerbaijani Turkish, one of the Turkic languages in Iran, is analyzed from a sociolinguistic perspective. The aim of the article is to present the current outlook of Azerbaijani Turkish from various perspectives (bilingualism, language policy, social functions of the language, speakers’ attitudes towards the language and formal education of the language). Although qualified studies examining Azerbaijani Turkish in Iran within the framework of sociolinguistics have been conducted before, the passage of nearly twenty years since these studies and the change created by increasing communication channels necessitates an updated look at the subject. New communication channels have opened new functions and fields for Azerbaijani Turkish. The reason why Azerbaijani Turkish was chosen among the Turkic languages in Iran is that Azerbaijani Turks are the most populous Turkic community in terms of speakers and this language is socioculturally more visible than other Turkic languages. In the conclusion part of the study, comments are made in light of the findings on the current outlook of Azerbaijani Turkish. It is concluded that Azerbaijani Turkish is expanding its sociolinguistic function in the country and the tendency of speakers towards the mother/first language is increasing.