Plant Protection Bulletin 0406-3597 1308-8122 TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI EĞİTİM VE YAYIN DAİRESİ BAŞKANLIĞI 10.16955/bitkorb.1536623 Entomology in Agriculture Tarımda Entomoloji Kahramanmaraş, Adıyaman ve Gaziantep illeri sert çekirdekli meyve ağaçlarında zararlı Curculionoidea (Insecta: Coleoptera) türlerinin tespiti Detection of harmful Curculionoidea (Insecta: Coleoptera) species in stone fruit trees of Kahramanmaraş, Adıyaman, Gaziantep provinces (Türkiye) https://orcid.org/0000-0001-8012-0229 Sabancı Kevser KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ https://orcid.org/0000-0002-4586-1301 Aslan Mahmut Murat KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-4949-9223 Gözübenli Zehra Sena KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ 04 01 2025 65 1 37 49 08 21 2024 12 01 2024 Copyright © 1952, Plant Protection Bulletin 1952 Plant Protection Bulletin

Kahramanmaraş, Adıyaman ve Gaziantep illerinde 2022 yılında yapılan bu çalışma ile sert çekirdekli meyve ağaçları badem (Amygdalus communis L.), kayısı (Prunus armenica L.), kiraz (Prunus avium L.), vişne (Prunus cerasus L.), şeftali (Prunus persica L.), erik (Prunus domestica L.) de zarar yapan Curculionoidea (Insecta: Coleoptera) türleri saptanmıştır. Türlerin tespitinde gözle kontrol metodu, sürgün alma metodu ve darbe metodu uygulanmıştır. Sürveyler meyve ağaçlarının çiçeklenme dönemleri göz önünde bulundurularak mart başından - ekim sonuna kadar haftalık (belirtilen iller için haftada 1 kez) periyodik arazi çıkışları yapılmıştır. Çalışma sonucunda; Curculionoidea üst familyasından Rhynchitidae familyasına bağlı 2 tür; Tatianaerhynchites aequatus (Linnaeus, 1767), Epihynchites (Colonnellinius) smyrnensis (Desbrochers des Loges, 1869) ve Curculionidae familyasına bağlı 11 tür; Anthonomus (Anthonomus) pyri Boheman, 1843, Tychius (Tychius) picirostris (Fabricius, 1787), Tychius (Tychius) breviusculus Desbrochers, 1873, Smicronyx (Smicronyx) jungermanniae Reich, 1797, Ceutorhynchus assimilis Paykull, 1792, Ceutorhynchus picitarsis Gyllenhal, 1837, Lixus (Dilixellus) vilis (Rossi, 1790), Polydrusus (Eustolus) ponticus Faust, 1888, Sitona macularius (Marsham, 1802), Sitona lineellus (Bonsdorff 1785), Myllocerus damascenus Miller, 1861 olmak üzere toplam 13 tür tespit edilmiştir. Bu türlerden S. lineellus, C. assimilis, A. pyri, T. picirostris, T. breviusculus, T. aequatus türlerinin Kahramanmaraş ili için ilk kayıt, T. aequatus, A. pyri, T. picirostris, T. breviusculus, S. jungermanniae Gaziantep ili için ilk kayıt ve A. pyri, T. picirostris, T. breviusculus, S. jungermanniae, L. vilis Adıyaman ili için ilk kayıt olduğu belirlenmiştir.

In this study, Curculionoidea (Insecta: Coleoptera) species were determined in Kahramanmaraş, Adıyaman and Gaziantep provinces 2022, in almond (Amygdalus communis L.), apricot (Prunus armenica L.), cherry (Prunus avium L.), sour cherry (Prunus cerasus L.), peach (Prunus persica L.), plum (Prunus domestica L.) trees. Visual inspection method, shoot removal method and impact method were applied to determine the species. Surveys were carried out weekly (once a week for the specified provinces) from the beginning of March to the end of October, considering the flowering periods of fruit trees. Based on the results, two species from Curculionoidea superfamily to the Rhynchitidae family; Tatianaerhynchites aequatus (Linnaeus, 1767), Epihynchites (Colonnellinius) smyrnensis (Desbrochers des Loges, 1869) and 11 species belonging to the Curculionidae family; Anthonomus (Anthonomus) pyri Boheman, 1843, Tychius (Tychius) picirostris (Fabricius, 1787), Tychius (Tychius) breviusculus Desbrochers, 1873, Smicronyx (Smicronyx) jungermanniae Reich, 1797, Ceutorhynchus assimilis Paykull, 1792, Ceutorhynchus picitarsis Gyllenhal, 1837, Lixus (Dilixellus) vilis (Rossi, 1790), Polydrusus (Eustolus) ponticus Faust, 1888, Sitona macularius (Marsham, 1802), Sitona lineellus (Bonsdorff 1785), Myllocerus damascenus Miller, 1861 a total of 13 species were identified. Among these species, S. lineellus, C. assimilis, A. pyri, T. picirostris, T. breviusculus, T. aequatus were determined to be the first record for Kahramanmaraş province, T. aequatus, A. pyri, T. picirostris, T. breviusculus, S. jungermanniae were determined to be the first record for Gaziantep province and A. pyri, T. picirostris, T. breviusculus, S. jungermanniae, L. vilis were determined to be the first record for Adıyaman province.

 Curculionoidea Kahramanmaraş Adıyaman Gaziantep stone fruits Curculionoidea Kahramanmaraş Adıyaman Gaziantep sert çekirdekli meyveler Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Projeleri Koordinasyon Birimi 2021/6-2 YLS Alaserhat İ., 2019. Erzincan ili elma ağaçlarında bulunan zararlı ve faydalı böcek türleri ile bazı önemli zararlı türlerin doğada görülme zamanı. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 17, 1116-1124. Alaserhat İ., Bozbek Ö., 2021. Erzincan ve Gümüşhane illeri kayısı ağaçlarında saptanan zararlı ve faydalı türler ve önemli olan zararlı türlerin doğada bulunma zamanı. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 8 (3), 642-654. Avgın S., Colonnelli E., 2011. Curculionoidea (Coleoptera) from Southern Turkey. African Journal of Biotechnology, 10 (62), 13555-13597. Ayaz T., 2021. Şırnak ili elma (Malus domestica Bark. (Rosaceae)) bahçelerinde bulunan zararlı ve yararlı Arthropod türlerinin belirlenmesi. Sirnak University, Journal of Sciences, 2 (2), 16-22. Ayaz T., Yücel A., 2010. Elazığ İli Elma Alanlarında Bulunan Zararlı ve Yararlı Arthropod Türlerinin Belirlenmesi Üzerine Araştırmalar. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 14 (1), 9-16. Aydın E., 2013. Edirne ili Ceutorhynchinae (Coleoptera: Curculionidae) faunasının taksonomik ve faunistik yönden araştırılması. Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 81 s., Edirne. Aydın E., Hacet N., 2016. Trakya Bölgesi’nden Ceutorhynchinae (Coleoptera: Curculionidae) faunasına ilave kayıtlar. Türkiye Entomoloji Bülteni, 6 (2), 101-110. Balachowsky A., Hoffmann A., 1963. Famille des Attelabidae (pp. 1202-1237). In: Entomologie Applique a l'Agriculture. Tom. I- Coleopteres. volüme 2: Phytophagoidea (suite et fin). Balachowsky A.S., (Ed.). Masson and Cie, Paris, p. 1391. Bodemeyer H.E., 1900. Quer durch klein-asien in den bulghar-dagh. die druck and verlags-aktien geselischaft vormals dölter. Emmendingen, 169 p. Bolu H., 2006. A new host [Tatianaerhynchites aequatus (L.) Coleoptera: Rhynchitidae] record for Bracon pectoralis Wesmael, Baryscapus bruchidii (Erdös), Eupelmus urozonus Dalman, and Exopristus trigonomerus (Masi) from Turkey. Journal of the Entomological Research Society, 8 (3), 51-62. Bolu H., 2016. Southeastern Anatolia region insect fauna I (Coleoptera II: Curculionoidea, Tenebrionoidea) of Turkey. Agriculture & Forestry, 62 (3), 73-91. Bolu H., Legalov A.A., 2008. On the Curculionoidea (Coleoptera) fauna of almond (Amygdalus communis L.) orchards in South-Eastern and Eastern Anatolia in Turkey. Baltic Journal of Coleopterology, 8 (1), 75-88. Bolu H., Özgen İ., 2005. Abundance and economic importance of the species of Curculionoidea superfamily on almond (Amygdalus communis L.) of Southeastern and Eastern Anatolia Regions. Journal of the Entomological Research Society, 7 (2), 51-58. Bolu H., Özgen İ., 2009. Diyarbakır, Elazığ ve Mardin illeri badem ağaçlarında zararlı Polydrosus roseiceps Pes. (Coleoptera: Curculionidae)‘nin popülasyon değişiminin belirlenmesi. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 13 (2), 43-47. Bolu H., Yücel A., Özgen İ., 2005. GAP alanındaki illerde meyve ağaçlarında zararlı Curculionoidea (Coleoptera) türleri üzerinde bir değerlendirme. GAP IV. Tarım Kongresi, 280-283. Borror D.J., Triplehorn C.A., Johnson N.F., 1989. An introduction to the study of insects. Saunders College Publishing, Philadelphia, 875 pp. Colonnelli E., 2004. Catalogue of Ceutorhynchinae of the world, with a key to genera (Insecta: Coleoptera) Curculionidae). Barcelona: Argania editio, 124 pp. Coşkuncu K., Gencer N., 2010. Determination of the species of Curculionoidea superfamily on alfalfa fields (Medicago sativa L.) and their distribution in Bursa province of Turkey. Bursa Uludağ Üniversitesi Dergileri, 4 (12), 123-131. Çekiç S., 2017. Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki Sitona Germar (Coleoptera: Curculionidae) türleri üzerinde faunistik ve sistematik araştırmalar. Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 61 s., Erzurum. Çevik T., 1996. Orta Anadolu Bölgesi ceviz ağaçlarında zararlı ve faydalı faunanın tespiti üzerinde araştırmalar. Bitki Koruma Bülteni, 36 (1-2), 55-72. Delbol M., Lempereur J.M., 2014. Apport a la Connaissance des Sitonini de Belgique (Curculionidae: Entiminae). Entomologie Faunistique-Faunistic Entomology, 67, 15-25. Demirözer O., Karaca İ., 2011. Isparta ili yağ gülü, Rosa damascena Miller, alanlarında bulunan fitofag Arthropod türleri ve önemlilerinin yayılışları. Süleyman Demirel Universitesi Journal of Science (E-Journal), 6 (1), 9-25. Erbey M., 2010. Bolkar Dağlarının Curculionidae (Coleoptera) familyası üzerinde taksonomik ve morfolojik araştırmalar. Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 460 s., Ankara. Erbey M., Bolu H., 2021. Taxonomic notes on Smicronyx Schoenherr, 1843 (Coleoptera: Curculionidae) from Turkey. Journal of Entomological Science, 56 (2), 210-216. Erdem E., 2016. Kırşehir ili Akçakent ilçesi Curculionidae (Coleoptera) familyası üzerinde taksonomik ve morfolojik araştırmalar. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 120 s., Kırşehir. Erol T., 1994. Türkiye Attelabidae (Coleoptera) familyası türleri üzerinde faunistik ve sistematik çalışmalar II (Rhynchitinae: Rhynchitini). Türkiye Entomoloji Dergisi, 18 (2), 89-102. Erol T., Önder F., 1991. İzmir ilinde Attelabidae (Coleoptera) familya türleri, tanınmaları, konukçuları ve yayılışları üzerinde araştırmalar. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2 (1), 173-181. Esentürk N., 2009. Tekirdağ ilinde kanolada zararlı Ceutorhynchus assimilis Paykull. ‘a beta cyflutrin ve acetamiprid’in etkileri üzerinde araştırmalar. Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1-33., Tekirdağ. Forbicioni L., Abbazzi P., Bello C., Colonnelli E., Osella G., 2019. The Curculionoidea of the Tuscan Archipelago, Italy (Coleoptera). Biodiversity of the Mediterranean Basin. I. Tuscan Archipelago (Coleoptera, Curculionoidea). Memoirs on Biodiversity, 4, 71-281. Gözüaçık C., Gültekin N., Velazquez de Castro A.J., 2021. Yonca (Medicago sativa L.) tarımı yapılan alanlarda Sitona Germar 1817 (Coleoptera: Curculionidae) türleri, dağılımları ve popülasyon gelişimleri: Türkiye, Iğdır ili yonca alanları. The Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 8 (2), 184-191. Gültekin L., 2001. Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi Ceutorhynchinae Gistel (Coleoptera: Curculionidae) türleri üzerinde faunistik ve sistematik çalışmalar. Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 185 s., Erzurum. Gültekin N., 2020. Leaf-litter inhabitant weevils (Coleoptera: Curculionidae) in a small forest refuge fragment among hazelnut orchards at Trabzon. International Journal of Agriculture, Environment and Food Sciences, 4 (4), 507-512. Gürler Y., 2014. Beypazarı (Ankara) Curculionidleri (Coleoptera: Curculionidae). Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 135 s., Ankara. Hacet N., Colonnelli E., 2019. On the Ceutorhynchinae (Coleoptera: Curculionidae) Fauna of turkish thrace, with additional records for Turkey. Journal of the Entomological Research Society, 21 (2), 175-183. Heyden M.D.L., Faust J., 1888. Beitrage zur Kleinasiatischen Coleopteren- Fauna. Deutsche Entomologische Zeitschrift, 1, 45-47. Kaplan M., 2020. Malatya ili elma (Malus domestica Bark. (Rosaceae)) ağaçlarında zararlı böcek ve akar türleri ile doğal düşmanlarının belirlenmesi. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10 (4), 2341-2352. Kaplan M., Yücel A., 2014. Elazığ ili çilek alanlarında belirlenen zararlı böcek ve akar türleri. Meyve Bilimi Dergisi, 1 (2), 7-14. Kapucı Ş., 2019. Bitlis Adilcevaz ilçesi Curculionidae (Coleoptera) familyası üzerinde taksonomik ve morfolojik araştırmalar. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 59 s., Kırşehir. Kaya M., 1999. Bursa ilinde ahududu zararlılarının tespit edilmesi ve bunlardan böğürtlen süslüböcegi, Coroebus rubi (L.) (Coleoptera: Buprestidae)’nin morfolojisi, biyolojisi ve ekolojisi üzerinde araştırmalar. Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 191 s., Bursa. Legalov A.A., Friedman A.L.L., 2007. Review of the leaf-rolling weevils of Israel (Coleoptera: Curculionoidea: Rhynchitidae and Attelabidae). Israel Journal of Entomology, 37, 181-203. Lodos N., 1960. Orta Anadolu’da meyve ağaçlarında zarar yapan Curculionidae (Hortumlu Böcekler) türleri üzerinde sistematik araştırmalar. Erciyes Üniversitesi Matbaası, Yayın No: 29, s. 76. Lodos N., 1977. Additional notes to the Turkish Curculionidae (Coleoptera) (Brachyderinae). Türkiye Bitki Koruma Dergisi, 1 (2), 3-11. Lodos N., Önder F., Pehlivan E., Atalay R., 1978. Orta Anadolu‘da meyve ağaçlarında zarar yapan Curculionidae (Hortumlu Böcekler) türleri üzerinde sistematik araştırmalar. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Yayın No: 29, İzmir, 76 s. Lodos N., Önder F., Pehlivan E., Atalay R., Erkin E., Tezcan S., Karsavuran Y., 1987. Akdeniz Bölgesi’nin ziraata zararlı ve faydalı böcek faunasının tespiti üzerinde araştırmalar. Tübitak Ortak Araştırmalar Grubu, 502, 9-10 s. Lodos N., Önder F., Pehlivan E., Atalay R., Erkin E., Karsavuran Y., Tezcan S., Aksoy S., 2003. Faunistic studies on Curculionidae (Coleoptera) of Western Black Sea, Central Anatolia, and Mediterranean Regions of Turkey. Meta Basım Matbaacılık Hizmetleri, İzmir, 1-83. Maçan G., 1986. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde bademlerde zarar yapan böcek türleri, önemlerinin tanınmaları, yayılışları ve ekonomik önemleri üzerine araştırmalar. Tarım Orman Köyişleri Bakanlığı Araştırma Eserleri Serisi, No: 5, Ankara, 77 s. Mihajlova B., 1978. Contribution to the study of fauna of snout beetles (Coleoptera: Curculionidae) of Macedonia. Fragmenta Balkanica, 10 (14), 1-234. Osella G., 1977. Curculionidi nuovi o poco conosciuti della Penisola Anatolica: Le specie appartenenti ai generi Myllocerus Schönherr e Ptochus Schönherr (Coleoptera). Fragmenta Entomologica, 13 (1), 1-20. Özbek H., 2016. Eskişehir’de vişnelerde beslenen Otiorhynchus ovalipennis Boheman (Coleopera: Curculionidae) ile ilgili notlar. Türkiye Entomoloji Bülteni, 6 (2), 175-178. Özçağıran R., Ünal A., Özeker E., İsfendiyaroğlu M., 2003. Ilıman iklim meyve türleri. In: sert çekirdekli meyveler. Cilt-I, 553. Edn. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, İzmir, s. 229. Öztürk N., Ulusoy M.R., 2014. Malatya ili kayısılarında zararlı, Polydrusus ponticus Faust (Coleoptera: Curculionidae)’un zararı ve mekanik mücadelesi. Türkiye Entomoloji Dergisi, 38 (1), 61-69. Öztürk N., Ulusoy M.R., Erkılıç L., Ölmez Bayhan S., 2004. Malatya ili kayısı bahçelerinde saptanan zararlılar ile avcı türler. Bitki Koruma Bülteni, 44 (1-4), 1-13. Pehlivan E., Karsavuran Y., Tezcan S., 2005. Contributions to the knowledge of the Lixinae (Coleoptera: Curculionidae) from Turkey. Türkiye Entomoloji Dergisi, 29 (4), 259-272. Polat Y., Kazankaya A., 2020. Şanlıurfa yöresinde selekte edilen bazı badem (Prunus amygladus L.) genotiplerinin meyve özellikleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 30 (2), 328-337. Sert O., 1995. İç Anadolu Bölgesi Curculionidae (Coleoptera) familyası üzerinde taksonomik çalışmalar. Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi, 184 s., Ankara. Sert O., 2005. Akdeniz ve İç Anadolu Bölgesi’nde Ceutorhynchus Germar, 1824 ve Tychius Germar, 1817 (Coleoptera: Curculionidae) cinslerine bağlı türler üzerinde faunistik çalışmalar. Türkiye Entomoloji Dergisi, 29 (2), 135-149. Sert O., Çağatay N., 1994. Sitona, Bangasternus ve Larinus (Coleoptera: Curculionidae) cinslerinden bazı türler üzerinde sistematik çalışmalar. Türkiye Entomoloji Dergisi, 18 (4), 223-236. Sert O., Çağatay N., 1999a. İç Anadolu Bölgesi Gymnetron, Hypera, Sibinia ve Tychius (Coleoptera: Curculionidae) türleri üzerinde taksonomik çalışmalar. The Turkish Journal of Zoology, 23 (Ek Sayı 2), 521-544. Sert O., Çağatay N., 1999b. İç Anadolu Bölgesinde Ceutorrhynchinae (Coleoptera: Curculionidae) altfamilyasından Ceutorrhyncidius, Ceutorrhynchus ve Zacladus türleri üzerinde taksonomik çalışmalar. Turkish Journal of Zoology, 23 (6), 545-563. Sert O., Kabalak M., 2013. İnkumu ve çevresinin (Bartın, Türkiye) Böcek faunasının tespit edilmesi üzerine bir ön çalışma. Hacettepe Journal of Biology and Chemistry, 41 (1), 59-65. Şimşek A., Dinler H., Duru S., 2020. Uşak ili sert çekirdekli meyve üreticilerinin fitopatolojik sorunlara yaklaşımlarının belirlenmesi. International Journal of Life Sciences and Biotechnology, 3 (2), 127-147. https://doi.org/10.38001/ijlsb.703382 Tamer A., Aydemir M., Has A., 1997. Ankara ve Konya illerinde korunga ve yoncada görülen zararlı ve faydalı böcekler üzerinde faunistik çalışmalar. Bitki Koruma Bülteni, 37 (3-4), 125-161. Tamer A., Has A., Aydemir M., Çalışkaner S., 1998. Orta Anadolu Bölgesinde yemeklik baklagiller (mercimek, nohut, fasulye)'de görülen zararlı ve faydalı böcekler. Bitki Koruma Bülten, 38 (1-2), 65-9. Tezcan S., Karsavuran Y., Pehlivan E., 2014. Türkiye Polydrusus (Coleoptera: Curculionidae: Entiminae) faunası için ek notlar. Türkiye Entomoloji Bülteni, 4 (2), 79-85. Tolga M.F., Yoldaş Z., 2020. Muğla ve Manisa illeri badem bahçelerinde saptanan Coleoptera takımına ait türler ve bademde beslenen türler. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 8 (2), 443-453. Tuatay N., Kalkandelen A.N., Aysev Ç., 1972. Nebat Koruma Müzesi Böcek Kataloğu (1961-1971). T.C Tarım Bakanlığı, Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Genel Müdürlüğü Yayınları, Meslek Kitapları Serisi, Ankara, 119 s. Tüzün Ş., 1975. Marmara Bölgesindeki taş çekirdekli meyve ağaçlarında zararlı olan önemli Coleoptera türleri, tanınmaları, zararları ve zarar oranları üzerine araştırmalar. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Zooloji Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 147 s., İzmir. Voss E., 1962. Curculioniden aus Anatolien nebst einigen Bemerkungen. Reichenbachia, 1 (2), 5-15. Voss E., 1969. Monographie der Rhynchitinen, Tribus Rhynchitini 2. Gattungsgruppe Rhynchitina (col. : Curculionidae). Entomologische Arbeiten Aus dem Museum, 20, 117-375. Yılmaz M., 2015. Kırşehir ili Curculionidae (Coleoptera) familyası üzerinde taksonomik ve morfolojik araştırmalar. Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 109 s., Kırşehir.