Journal of Child and Development 2636-8935 Hatice BEKİR 10.36731/cg.1839794 Child Development Education Çocuk Gelişimi Eğitimi Digital Literacy Journey: Parents and Children Hand in Hand Dijital Okuryazarlık Yolculuğu: Ebeveynler ve Çocuklar Elele https://orcid.org/0000-0002-2195-0772 Sezerer Albayrak Eda KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ 04 30 2026 Özel Sayı 61 70 12 10 2025 12 26 2025 Copyright © 2018, Journal of Child and Development 2018 Journal of Child and Development

Aim: To examine the roles, responsibilities, and challenges faced by parents and children in the digital literacy process in the digital age. The main objective of the research is to reveal that digital literacy is not limited to technical skills; it is a life skill that encompasses multidimensional components such as critical thinking, ethical awareness, digital citizenship, and online safety. Furthermore, the study aims to explain the impact of parents' level of digital awareness on children's safe, productive, and conscious participation in the digital world. Methods: The research was conducted using a literature review (conceptual analysis) method that adopted a qualitative approach. National and international academic articles, reports, and books published between 2008 and 2025 were examined. Sources were selected using the keywords “digital literacy, digital parenting, online safety, digital divide, media literacy.” The data obtained were classified based on fundamental concepts and findings regarding how digital literacy is approached from the perspectives of parents and children. Findings: Digital skills encompass not only technical knowledge but also critical thinking, ethical awareness, and safe digital behavior competencies. Parental involvement is a direct determining factor in children's online safety, media literacy, and academic success. Within the framework of Van Dijk's Digital Divide Theory, it was concluded that socioeconomic inequalities increase differences in digital access, skills, and usage; however, parental awareness and educational policies can reduce these inequalities. The integration of new technologies such as artificial intelligence, augmented reality (AR), and virtual reality (VR) into learning processes is emerging as an important trend shaping the future of digital literacy. Results: Digital skills encompass not only technical knowledge but also competencies in critical thinking, ethical awareness, and safe digital behavior. Parental involvement is a direct determining factor in children's online safety, media literacy, and academic success. Within the framework of Van Dijk's Digital Divide Theory, it was concluded that socioeconomic inequalities increase differences in digital access, skills, and usage; however, parental awareness and educational policies can reduce these inequalities. The integration of new technologies such as artificial intelligence, augmented reality (AR), and virtual reality (VR) into learning processes is emerging as an important trend shaping the future of digital literacy. Conclusion: The research emphasizes that developing digital literacy is not only an individual but also a collective social responsibility. Parents should take on an active role as mediators and guides for their children in the digital world; children, meanwhile, should be empowered with digital skills from an early age. Educational institutions, policymakers, and society should work together to reduce digital inequalities and promote a culture of conscious digital citizenship.

Amaç: Dijital çağda ebeveynlerin ve çocukların dijital okuryazarlık süreçlerindeki rollerini, sorumluluklarını ve karşılaştıkları zorlukları incelenmesidir. Araştırmanın temel hedefi, dijital okuryazarlığın yalnızca teknik becerilerle sınırlı olmadığını; aynı zamanda eleştirel düşünme, etik farkındalık, dijital vatandaşlık ve çevrimiçi güvenlik gibi çok boyutlu bileşenleri kapsayan bir yaşam becerisi olduğunu ortaya koymaktır. Ayrıca çalışma, ebeveynlerin dijital farkındalık düzeyinin çocukların dijital dünyadaki güvenli, üretken ve bilinçli katılımı üzerindeki etkisini açıklamayı hedeflemektedir. Yöntem: Araştırma, nitel bir yaklaşım benimseyen literatür taraması (kavramsal analiz) yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. 2008–2025 yılları arasında yayımlanmış ulusal ve uluslararası akademik makaleler, raporlar ve kitaplar incelenmiştir. Kaynak seçimi, “dijital okuryazarlık, dijital ebeveynlik, çevrimiçi güvenlik, dijital bölünme, medya okuryazarlığı” anahtar kelimeleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler dijital okuryazarlığın ebeveyn ve çocuk perspektifinden nasıl ele alındığı, temel kavram ve bulgular üzerinden sınıflandırılmıştır. Bulgular: Dijital beceriler yalnızca teknik bilgi değil, eleştirel düşünme, etik farkındalık ve güvenli dijital davranış yetkinliklerini de içermektedir. Ebeveyn katılımı, çocukların çevrimiçi güvenliği, medya okuryazarlığı ve akademik başarısı üzerinde doğrudan belirleyici bir faktördür. Van Dijk’ın Dijital Bölünme Teorisi çerçevesinde, sosyoekonomik eşitsizliklerin dijital erişim, beceri ve kullanım farklılıklarını artırdığı; ancak ebeveyn farkındalığı ve eğitim politikalarının bu eşitsizlikleri azaltabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Yapay zekâ, artırılmış gerçeklik (AR) ve sanal gerçeklik (VR) gibi yeni teknolojilerin öğrenme süreçlerine entegrasyonu, dijital okuryazarlığın geleceğini şekillendiren önemli bir eğilim olarak öne çıkmaktadır. Sonuçlar: Araştırma, dijital okuryazarlığın geliştirilmesinin yalnızca bireysel değil, aynı zamanda kolektif bir toplumsal sorumluluk olduğunu vurgulamaktadır. Ebeveynler, dijital dünyada çocukları için aktif arabulucu ve rehber rolü üstlenmeli; çocuklar ise erken yaşta dijital becerilerle güçlendirilmelidir. Eğitim kurumları, politika yapıcılar ve toplum, dijital eşitsizlikleri azaltmak ve bilinçli dijital vatandaşlık kültürünü yaygınlaştırmak için iş birliği içinde çalışmalıdır.

 Dijital Okuryazarlık Dijital Ebeveynlik Çevrimiçi Güvenlik Dijital Bölünme Çocuk Gelişimi Medya okuryazarlığı Digital literacy Digital parenting Online safety Digital divide Child development Media Literacy. Asmayawati. (2023). Diversity of Learning Opportunities and Learning Innovation in Mattering Digital Literacy: The Role of Digital Storytelling. International Journal of Current Science Research and Review, 6(11). https://doi.org/10.47191/ijcsrr/V6-i11-27 Buckingham, D. (2013). Media education: Literacy, learning and contemporary culture. Polity Press. Canpolat, M., & Karadaş, C. (2023). A mixed method research on increasing digital parenting awareness of parents. Education and Information Technologies, 29(6), 6683‑6704. https://doi.org/10.1007/s10639-023-12094-9 Chigisheva, O., et al. (2021). Şok dijitalleşme ve dijital okuryazarlık: 21. yüzyıl eğitiminde yeni beceri setleri. International Journal of Digital Education, 12(3), 45-60. Chiu, M. H., Chang, C. C., & Lee, C. Y. (2024). Exploring the Impact of Artificial Intelligence on Early Childhood Education: A Comparative Study. Journal of Educational Technology & Society, 27(2), 45–58. https://doi.org/10.2307/edu.2024.27.2.45 Çelebi, F., et al. (2023). Yapay zekâ okuryazarlığının geliştirilmesi ve dijital vatandaşlık. AI and Society Journal, 19(4), 115-130. Ereskici, E., Tunç Karaman, S., & Basat, O. (2024). The effect of digital parenting awareness on problematic media use by primary school children. Bagcilar Medical Bulletin, 9(3), 196‑204. https://doi.org/10.4274/BMB.galenos.2024.2024-02-019 Faridah Hariyani, Khairiah Elwardah, Amanah, Marbawi, & Rusyaida. (2024). The role of digital parenting in preventing developmental disorders in children. International Journal of Community Care of Humanity (IJCCH), 2(4), 460‑467. Faverio, M., & Sidoti, C. (2024). Teens, Social Media and Technology 2024. Pew Research Center. Finkelhor, D., Turner, H., LaSelva, D., & Hamby, S. (2020). Internet safety education for youth: Obstacles and opportunities. Child Abuse & Neglect, 100, 104087. Granic, I., Morita, H., & Scholten, H. (2020). Beyond screen time: Identity development in the digital age. Psychological Inquiry, 31(3), 195–223. Güven, E., et al. (2025). Dijital okuryazarlığın eğitim müfredatlarına entegrasyonu: Disiplinlerarası yaklaşımlar. Education and Technology Review, 15(2), 75-92. Hollenstein, T., & Faulkner, A. D. (2024). Adolescents and digital life: Emotional and behavioral correlates. Journal of Youth and Adolescence, 53(1), 14–30. Hou, H. (2023). Teaching kids to be internet awesome: Evaluating digital literacy through gamified programs. Educational Technology Research and Development, 71(3), 601–617. Jones, T. (2023). Code.org and student outcomes: A case study in scalable computer science education. Computers & Education Open, 4, 100110. Kardeş, S. (2020). Sosyal medya, oyunlaştırılmış öğrenme ve dijital iletişim araçlarının eğitim üzerindeki etkileri. Turkish Journal of Educational Technology, 18(4), 101-117. Lee, J. (2020). Digital collaboration and social-emotional development in children: Implications for educational settings. Educational Psychology Review, 32(4), 853–875. Livingstone, S., & Helsper, E. J. (2008). Parental mediation of children’s Internet use. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 52(4), 581‑599. https://doi.org/10.1080/08838150802437396 Livingstone, S., Mascheroni, G., & Staksrud, E. (2017). European research on children’s Internet use: Assessing the past, anticipating the future. New Media & Society. https://doi.org/10.1177/1461444816685930 Livingstone, S., Ólafsson, K., Helsper, E. J., Lupiáñez‑Villanueva, F., Veltri, G. A., & Folkvord, F. (2017). Maximizing opportunities and minimizing risks for children online: The role of digital skills in emerging strategies of parental mediation. Journal of Communication, 67(1), 82‑105. https://doi.org/10.1111/jcom.12277 Luo, H., Cai, M., & Cui, Y. (2021). Spread of misinformation in social networks: Analysis based on Weibo tweets. Security and Communication Networks, Article ID 7999760. https://doi.org/10.1155/2021/7999760 McArthur, B. A., Volkova, V., Tomopoulos, S., & Madigan, S. (2022). Global prevalence of meeting screen time guidelines among children 5 years and younger: A systematic review and meta‑analysis. JAMA Pediatrics, 176(4), 373–383. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2021.6386 Meoded Karabanov, G., Aram, D., Sonnenschein, S., Stites, M. L., Shtereva, K., López‑Escribano, C., Asaf, M., Ziv, M., & Hazan, H. (2025). Parenting and coping during a crisis: A qualitative cross‑cultural study two years after COVID‑19. Education Sciences, 15(9), 1113. https://doi.org/10.3390/educsci15091113 Modecki, K. L., Duvenage, M., et al. (2022). Digital technology use and adolescents’ well-being: A three-level meta-analysis. Perspectives on Psychological Science, 17(1), 102–130. Morita, H., Scholten, H., & Granic, I. (2022). The digital self: How adolescents construct identity in social media environments. New Media & Society, 24(6), 1304–1321. Mustonen, R., Torppa, R., & Stolt, S. (2022). Screen time of preschool‑aged children and their mothers, and children’s language development. Children, 9(10), 1577. https://doi.org/10.3390/children9101577 Nesi, J., Choukas-Bradley, S., & Prinstein, M. J. (2022). Transformation of adolescent peer relations in the social media context: Part 2—Application to peer experiences, behaviors, and emotions. Clinical Child and Family Psychology Review, 25(2), 254–278. Nikken, P., & Opree, S. J. (2018). Ebeveyn arabuluculuğunun çocukların dijital medya becerileri üzerindeki rolü. Computers in Human Behavior, 82, 190-199. Nikou, S., & Aavakare, M. (2021). Dijital Eğitim Teknolojilerinin Erken Çocukluk Eğitimindeki Rolü: Bir Literatür Taraması. Journal of Early Childhood Education, 45(2), 123-135. Nikken, P., & Opree, S. J. (2018). Ebeveyn arabuluculuğunun çocukların dijital medya becerileri üzerindeki rolü. Computers in Human Behavior, 82, 190-199. Nguyen, T., Pham, H., Tran, M., & Le, V. (2024). Parenting in the digital age: Impacts of internet use on family communication. Journal of Family Studies, 30(2), 123–140. Odgers, C. L., & Jensen, M. R. (2020). Annual Research Review: Adolescent mental health in the digital age: Facts, fears, and future directions. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 61(3), 336–348. Orben, A., Dienlin, T., & Przybylski, A. K. (2024). Social media and adolescent development: Current perspectives and future trends. Nature Human Behaviour, 8(1), 12–22. Owens, L., et al. (2023). Ebeveynlerin proaktif dijital medya yönetiminin çocukların eleştirel düşünme becerilerine etkisi. Journal of Child and Media, 17(1), 88-105. Rauschnabel, P. A. (2018). Artırılmış gerçeklik ve dijital okuryazarlık. Computers in Human Behavior, 90, 43-54. Read, T., et al. (2021). Dijital vatandaşlık, etik katılım ve eğitim politikaları. Education Policy Analysis Archives, 29(15), 1-20. Ryan, R. M., Deci, E. L., Grolnick, W. S., & La Guardia, J. G. (1995). The significance of autonomy and autonomy support in psychological development and psychopathology. In D. Cicchetti & D. Cohen (Eds.), Developmental psychopathology: Volume 1. Theory and methods (pp. 618–655). Wiley. Saputro, A., & Setyawan, A. (2020). Sanal gerçeklik teknolojisinin bilişsel çıktı üzerindeki etkileri. International Journal of Virtual Learning, 10(3), 33-47. Soyoof, S., et al. (2023). Ebeveynlerin dijital medya ile etkileşim stratejileri ve çocuk gelişimi. Journal of Family and Media Studies, 6(2), 55-73. Susanty, D. (2024). Erken Çocukluk Eğitiminde Sanal Gerçeklik Uygulamaları: Görsel ve Mekansal Zekâ Gelişimi Üzerine Bir Araştırma. Jurnal Anak Bangsa, 5(1), 45-56. https://doi.org/10.46306/jas.v5i1.102 Tang, Y., Luo, C., & Su, Y. (2024). Understanding health misinformation sharing among the middle‑aged or above in China: Roles of social media health information seeking, misperceptions and information processing predispositions. Online Information Review, 48(2), 314–333. https://doi.org/10.1108/OIR‑04‑2023‑0157 Topic, M., Brkljačić, T., & Brajša-Žganec, A. (2023). The paradox of digital engagement: Predictors of life satisfaction among children in the digital era. Child Indicators Research, 16(2), 389–412. Toran, M., Kulaksız, T., & Özden, B. (2024). The parent–child relationship in the digital era: The mediator role of digital parental awareness. Children & Youth Services Review, 161, 107617. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2024.107617 Üstündağ, A. (2024). Parenting in the digital age: How is the digital awareness of mothers? Journal of Learning and Teaching in Digital Age, 9(1), 50‑60. https://doi.org/10.53850/joltida.1290600 Wang, Y., Si, X. (2024). Erken Çocukluk Eğitiminde Teknoloji Entegrasyonu: Eğitimde Dijital Dönüşümün Etkileri. Journal of Early Childhood Education Technology, 12(3), 78-90. Wang, Y., & Si, X. (2024). Dijital okuryazarlık politikaları ve savunuculuk stratejileri. Policy Studies in Education, 20(2), 200-218. Weinstein, N., & James, C. (2022). The autonomy of the digital self: Identity formation in online contexts. Journal of Adolescent Research, 37(5), 563–582. Zaman, M., et al. (2016). Dijital okuryazarlığın kapsamı ve önemi. International Journal of Information and Education Technology, 6(4), 345-350. Zhang, Y., & Zhang, L. (2024). Yapay zekâ ve etik eğitim: Dijital okuryazarlık müfredatında yeni yaklaşımlar. Journal of AI Ethics in Education, 2(1), 10-25. Zubaidah, Z., Rahmayanty, D., Finanjani, S., Setiawati, Y., & Aryanto, R. (yıl bilinmiyor). Concept of Parenting in the Digital Era. International Research-Based Education Journal.