Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 1302-9967 2149-116X Cukurova University 10.14812/cuefd.1607553 Education Management Education Planning Eğitim Yönetimi Eğitim Planlaması School-Based Support Interventions for Disadvantaged Students: An Examination of Scope, Effectiveness, and Limitations * Dezavantajlı Öğrencilere Yönelik Okul Tabanlı Destek Uygulamaları: Kapsam, Etkililik ve Sınırlılıkların İncelenmesi https://orcid.org/0000-0002-6230-3969 Şimşek Ayşe Burdur Alpaslan Ali Can Bilim ve Sanat Merkezi https://orcid.org/0000-0001-6912-0383 Önder Emine BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ 04 30 2026 55 1 1 41 12 26 2024 02 02 2026 Copyright © 2000, Cukurova University Faculty of Education Journal 2000 Cukurova University Faculty of Education Journal

This study aimed to investigate school-based interventions designed to reduce or eliminate the impact of disadvantages on students, focusing on their scope, effectiveness, and inherent limitations. Conducted within a qualitative research paradigm, the study adopted a phenomenological design. Data was gathered from 78 participants, comprising school administrators, teachers, and students. Semi-structured interviews facilitated data collection, which was subsequently analyzed using content analysis. Findings indicate that schools implemented diverse practices to mitigate the adverse effects of disadvantage on students. These initiatives focused on fostering students' self-realization and holistic development, ensuring equitable resource provision and distribution, promoting equality of opportunity, and cultivating a supportive school environment. It was observed that the design of these interventions considered the nature of the application, student characteristics, specific school and environmental factors, and principles of inclusivity. The study determined that these interventions yielded various positive contributions to disadvantaged students' academic, social, and psychological well-being. However, due to multiple barriers originating from the school itself, parental engagement, communication channels, personnel limitations, student-specific challenges, and broader environmental constraints, these efforts could not fully reach all disadvantaged students.

Araştırmada dezavantajlılığın öğrenciler üzerindeki etkilerini azaltmaya ya da ortadan kaldırmaya yönelik okul temelli uygulamaları; bunların kapsamı, etkililiği ve sınırlılıklarını incelemek amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerine dayalı gerçekleştirilen çalışmada olgubilim deseni benimsenmiştir. Araştırma okul yöneticisi, öğretmen ve öğrencilerden oluşan 78 katılımcı üzerinde yürütülmüştür. Araştırma verileri, yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiş ve içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada dezavantajlı olmanın öğrenciler üzerinde oluşturduğu etkileri hafifletmek amacıyla okullarda öğrencilerin kendilerini gerçekleştirmelerine ve geliştirmelerine, kaynak temini ve dağıtımına, fırsat ve imkân eşitliği sağlamaya, destekleyici okul ortamı oluşturmaya yönelik uygulamaların yapıldığı belirlenmiştir. Uygulamaların belirlenme sürecinde uygulamanın niteliğinin, öğrenci ve okulun özelliklerinin, çevresel etkenlerin ve kapsayıcılığın göz önünde bulundurulduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonuçları bu uygulamaların dezavantajlı öğrencilerin akademik, sosyal ve psikolojik gelişimlerine olumlu katkılar sunduğunu ortaya koymuştur. Ancak okul, veli, iletişim, personel, öğrenci ve çevresel kaynaklı çeşitli engeller nedeniyle okul temelli bu uygulamalarla tüm dezavantajlı öğrencilere tam anlamıyla ulaşılamadığı saptanmıştır.

 Disadvantaged Student School-Based Interventions Effectiveness of School-Based Interventions Dezavantajlı Öğrenci Okul Temelli Uygulamalar Okul Temelli Uygulamaların Etkililiği Arar, K., Beycioglu, K. ve Oplatka, I. (2016). A cross-cultural analysis of educational leadership for social justice in Israel and Turkey: Meanings, actions and contexts. Compare: A Journal of Comparative and International Education, 47(2), 192–206. https://doi.org/10.1080/03057925.2016.1168283 Bates, R. (2006). Educational administration and social justice. Education, citizenship and social justice, 1(2), 141–156. https://doi.org/10.1177/1746197906064676 Bell, L. A. (2007), Theoretical foundations for social justice education. In A., Maurianne, B. L. Anne,& G., Pat (Eds.), Teaching for diversity and social justice (2nd Ed., pp.1–14).Routledge/Taylor & Francis Group. Berkovich, I. (2014). A socio-ecological framework of social justice leadership in education. Journal of Educational Administration, 52(3), 282–309. Börü, N. (2019). İlk okullarda sosyal adaletin gelişimine yönelik uygulamaların ve okul müdürlerinin liderlik davranışlarının değerlendirilmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 10(20), 132–164. Brighouse, H. (2002). Egalitarian liberalism and justice in education. The Political Quarterly, 73(2), 181–190. https://doi.org/10.1111/1467-923X.00455 Enslin, P. (2006). Democracy, social justice and education: Feminist strategies in a globalising world. Educational Philosophy and Theory, 38(1), 57–67. https://doi.org/10.1111/j.1469-5812.2006.00174.x Feng, F. I., & Chen, W. L. (2019). The effect of principals’ social justice leadership on teachers’ academic optimism in Taiwan. Education and Urban Society, 51(9), 1245–1264. https://doi.org/10.1177/00131245187854 Furman, G. C., & Shields, C. M. (2005). How can educational leaders promote and support social justice and democratic community in schools? In W. A. Firestone, & C. Riehl. (Eds.), A new agenda for research in educational leadership (pp.119–137). Teachers College Press. Gewirtz, S., & Ball, S. (2000). From 'welfarism'to' new managerialism': Shifting discourses of school headship in the education marketplace. Discourse: Studies in The Cultural Politics of Education, 21(3), 253–268. Gorski, P. C. (2008). Good intentions are not enough: A decolonizing intercultural education. Intercultural Education, 19(6), 515–525. https://doi.org/10.1080/14675980802568319 Gürgen, B. (2017). Okullarda sosyal adalet algısının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi. Hytten, K., & Bettez, S. C. (2011). Understanding education for social justice. Educational foundations, 25, 7–24. Kazu, İ. Y. (2019). Sosyo-ekonomik açıdan dezavantajlı kişilerin eğitimleri sırasında karşılaştıkları sorunlar. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 38–47. Koçak, S., & Özdemir, M. (2019). Examining teachers’ opinions on social Justice leadership: Sosyal adalet liderliğine ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Journal of Human Sciences, 16(4), 1164–1179. Kondakçı, Y., Kurtay, M. Z., Oldaç, Y. İ., & Şenay, H. H. (2016). Türkiye’de okul müdürlerinin sosyal adalet rolleri. Eğitim yönetimi araştırmaları içinde (ss. 353-361).Pegem Akademi. Marshall, C. (2004). Social justice challenges to educational administration: Introduction to a special issue. Educational Administration Quarterly, 40(1), 3–13. https://doi.org/10.1177/0013161X03258139 McKenzie, K. B., Christman, D. E., Hernandez, F., Fierro, E., Capper, C. A., Dantley, M., ... & Scheurich, J. J. (2008). From the field: A proposal for educating leaders for social justice. Educational Administration Quarterly, 44(1), 111–138. Miller, C. M., & Martin, B. N. (2015). Principal preparedness for leading in demographically changing schools: Where is the social justice training? Educational Management Administration & Leadership, 43(1), 129–151. Oplatka, I., & Arar, K. H. (2016). Leadership for social justice and the characteristics of traditional societies: ponderings on the application of western-grounded models. International journal of leadership in education, 19(3), 352–369. Önder, E. ve Güçlü, N. (2014). İlköğretimde okullar arası başarı farklılıklarını azaltmaya yönelik çözüm önerileri. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 40(40), 109–132. Özbaş, M. (2014). İlköğretim okulu yöneticilerinin aile memnuniyetini karşılama düzeyine ilişkin veli görüşleri. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(1), 243–258. Özdemir, M. (2017). Sosyal adalet liderliği, okula yönelik tutum ve okul bağlılığı arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 42(191), 267–281. Özdemir, M., & Kütküt, B. (2015). Sosyal adalet liderliği ölçeği’nin (SALÖ) geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(3), 201–218. Polat, S. (2007). Eğitim politikalarının sosyal adalet açısından sonuçları konusunda yönetici ve öğretmen görüşleri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi. Richardson, J. W., & Sauers, N. J. (2014). Social justice in India: Perspectives from school leaders in diverse contexts. Management in Education, 28(3), 106–109. Sağdıç, A. (2018). Okullarda sosyal adalet uygulamalarına ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi. Theoharis, G. (2007). Social justice educational leaders and resistance: Toward a theory of social justice leadership. Educational Administration Quarterly, 43(2), 221–258. https://doi.org/10.1177/0013161X06293717 Tomul, E. (2009). İlköğretim okullarındaki sosyal adalet uygulamalarına ilişkin yönetici görüşleri. Eğitim ve Bilim, 34(152), 126–137. Tosun, A., Ay, M. H., & Koçak, S. (2020). Yönetici gözüyle dezavantajlı okullar: Sosyal adaletin sağlanması için çözüm önerileri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 8(3), 980–999. Tosun, F. Ç. (2021). Türk eğitim politikalarında sosyal adalet ve eşitlik. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(3), 348–368. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlere nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.