j cumhuriyet univ health sci inst Instıtute of Health Sciences Journal 2587-0874 Sivas Cumhuriyet University 10.51754/cusbed.1008367 Health Care Administration Sağlık Kurumları Yönetimi Pediatri Doktor Ve Hemşirelerinde Öfke, Problem Çözme Ve Tükenmişlik (Sivas İl Örneği) The Relatıonshıp Between Self-Esteem, Empathy Skılls And Lıkıng Of Chıldren In Pedıatrıc Nurses And Pedıatrıcıans (The Case Of Sıvas Provınce) https://orcid.org/0000-0002-2604-148X Keleş Canan SIVAS CUMHURIYET UNIVERSITY, . https://orcid.org/0000-0002-0488-3088 Yıldırım Ferdağ SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ, ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI 12 31 2021 6 3 215 228 10 11 2021 12 20 2021 Copyright © 2016, Instıtute of Health Sciences Journal 2016 Instıtute of Health Sciences Journal

Özet:Bu araştırma pediatri doktor ve hemşirelerinin öfke, problem çözme ve tükenmişlik düzeylerini belirlemek amacıyla kesitsel-tanımlayıcı modelde tasarlanmıştır. 92 hemşire ve 51 doktor ile yapılan araştırmanın verileri ‘Kişisel Bilgi Formu’, ‘Öfke ve Öfkeyi İfade Etme Tarzı Ölçeği, ‘Problem Çözme Envanteri’ ve ‘Maslach Tükenmişlik Ölçeği’ kullanılarak toplanmış, SSPS 22,0 programında analiz edilmiştir. Veriler Mann-Whitney U, Kruskall-Wallis ve Pearson korelasyon testleri ile değerlendirilmiştir. Örneklem grubunu oluşturan pediatri hemşirelerinin öfke kontrol düzeylerinin yüksek (20,86±6,70), problem çözme becerilerinin zayıf (hemşire=2,34±0,68) olduğu, pediatri doktorlarının öfke kontrolünün zayıf (21,63±6,52), problem çözme becerilerinin yüksek (2,46±0,47) olduğu ve her iki meslek grubunun da tükenmişlik yaşadıkları (doktor=28,61±12,06, hemşire=26,90±11,90) belirlenmiştir. Araştırmada sürekli öfke ile tükenmişlik arasında pozitif yönlü orta dereceli, problem çözme ile tükenmişlik arasında negatif yönde zayıf ilişki belirlenmiştir. Belirlenen sonuçlar doğrultusunda; hemşirelik eğitiminde olduğu kadar, mezuniyet sonrasında da kurumlarda öfke ve problem çözme yeterliliğine yönelik programların geliştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:This study was designed in a cross-sectional-descriptive model to determine the anger, problem solving and burnout levels of pediatric doctors and nurses. The data of the research conducted with 92 nurses and 51 doctors were collected using the 'Personal Information Form', the 'Anger and Anger Expression Style Scale', the 'Problem Solving Inventory' and the 'Maslach Burnout Scale' and were analyzed in the SSPS 22.0 program. Data were evaluated with Mann-Whitney U, Kruskall-Wallis and Pearson correlation tests. Pediatric nurses who constitute the sample group have high anger control levels (20.86±6.70), poor problem-solving skills (nurse=2.34±0.68), and pediatric doctors have weak anger control levels (21.63±6.52). It was determined that problem solving skills were high (2.46±0.47) and both occupational groups experienced burnout (doctor=28.61±12.06, nurse=26.90±11.90). In the study, a moderate positive correlation was found between trait anger and burnout, and a weak negative correlation between problem solving and burnout. In line with the determined results; It is recommended to develop programs for anger and problem solving competence in institutions after graduation as well as in nursing education.

 Öfke Problem çözme Tükenmişlik Hemşirelik Anger Problem Solving Burnout Nursing Abaan, S., Altıntoprak, A. (2005). Hemşirelerde Problem Çözme Becerileri: Öz Değerlendirme Sonuçlarının Analizi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi; 12(1): 62-76 Ağapınar, S. (2011). Ağrı İlinde Çalışan Ebelerin Tükenmişlik Düzeylerinin İş Doyumları ve Empatik Eğilimleri Üzerine Etkisi. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ebelik Programı Yüksek Lisans Tezi Akkoç, Ş. M. (2011). Acil Servis Sağlık Çalışanlarının Tolerans Düzeyleri ile Öfke Kontrolleri Arasındaki İlişki. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi. Alan, H., Arslan, E., Altınışık, B. (2018). Hemodiyaliz Hemşirelerinin Tükenmişlik Düzeyi ile Empati Becerileri Arasındaki İlişki. Türk Nefroloji, Diyaliz ve Transplantasyon Hemşireleri Derneği Nefroloji Hemşireliği Dergisi 2 (13) Bahar, M. (2006). Yataklı Tedavi Kurumlarında Çalışan Yönetici Hemşirelerin Problem Çözme Becerileri ve Yaratıcılık Düzeyleri. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi İstanbul Balkaya, F., Şahin, N. (2003). Çok Boyutlu Öfke Ölçeği. Türk Psikiyatri Dergisi, 14(3):192-202 Baran, M. (2009). Hemşirelerde Öfke Düzeyinin İş Doyumuna Etkisi. Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Batıgün, D. A.; Oktay, B. (2014). Aleksitimi: Bağlanma, Benlik Algısı, Kişilerarası İlişki Tarzları ve Öfke. Türk Psikoloji Yazıları, Haziran 17 (33), 31-40. Bayrı, F., Kelleci, M. (2009). Hemşirelerin Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzları ile Genel Sağlık Durumları Arasındaki İlişki. Turkiye Klinikleri J Nurs Sci (2) 65-70 Cebeci, R. (2018). Hemşirelerin Öfke Eğilimini Etkileyen Kişisel, Çevresel ve Mesleki Faktörlerin Değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi Chang, M. A, Gaskill, D. (1991). Nurses’ Perceptions Of Their Problem Solving Ability. J Adv Nurs.;16: 813-819 Conk ve ark. (2018). Pediatri Hemşireliği. Cilt1, 2. Baskı. Akademisyen Kitabevi Çavuşoğlu, H. (2001). Çocuk Sağlığı Hemşireliği. Cilt 1, Genişletilmiş 6. Baskı. Ankara, Bizim Büro Basımevi. Çelik, C., Yurdakul, M. (2009). Hastane Yöneticilerinin Problem Çözme Becerileri: Bir Alan Araştırması. Çukurova Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 18, Sayı 1, S.95–108 D’zurilla, T.J. Nezu, A.M. Ve Maydeu-Olivares A. (2004) Social Problem Solving: Theory And Assessment. (Ed. Thomas J D’zurilla; Edward C Chang; Lawrence J Sanna). Social Problem Solving: Theory, Research, And Training, Ss. 11-27, Washington, Dc: American Psychological Association. Dinç, K. (2008). Yardım Mesleklerinde Tükenmişlik Sendromu. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İnsan Kaynakları Yönetimi ve Kariyer Danışmanlığı Anabilim Dalı Tezsiz Yüksek Lisans Dönem Projesi Ankara Doğan, S., Güler, H., Kelleci, M. (2001). Hastaların Öfkeli Davranışları Karşısında Hemşirelerin Yaklaşımları. Cumhuriyet Üniversitesi. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 5 (1):26-32 Durmuş, A.B., Öztürk, H., Kurşun, M. (2000). Hemşirelerin Öfke Düzeyleri ve Öfke İfade Tarzlarının Belirlenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi 16 (2-3): 21-29. Engin, E. (2004). Psikiyatri Kliniğinde Çalışan Hemşirelerin Öfke Düzeyleri ile İş Motivasyonları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Eğe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Psikiyatri Hemşireliği Doktora Tezi. Erci, B., Aydın, Ġ., Tortumluoğlu, G. (2000). Koruyucu Sağlık Hizmetlerinde Görev Yapan Hemşire ve Ebelerin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ve Tükenmişlik Düzeyleri, Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 3(1):10-15 Erdem, Y. (1995). Yüksekokul ve Sağlık Meslek Lisesi Mezunu Hemşirelerin Problem Çözme Becerilerini Algılama Durumları. 4. Ulusal Hemşirelik Kongresi, Ankara Ergin, D., Celasin, N., Akın, Ş., Altan, Ö., Bakırlıoğlu, Ö., Bozkurt, S. (2009). Dahili Kliniklerde Görev Yapan Hemşirelerin Tükenme ve Empatik Beceri Düzeyleri ve Bunları Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi, Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi,4(11):49-64 Erkek, N., Özgür, G., Babacan, G. A. (2006). Hipertansiyon Tanısı Alan Hastaların Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzları. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 10(2) Erkuş, B., Bahçecik, N. (2015). Özel Hastanelerde Çalışan Yönetici Hemşirelerin ve Hemşirelerin Eleştirel Düşünme Düzeyi ve Problem Çözme Becerileri. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi Cilt: 5, Sayı: 1 Ertem, İ.Ö. (2008). Gelişimsel Pediatri. Çocuk­ Dergisi, 8(4) Erzincanlı, S., Zaybak, A. (2015). Hemşirelerde Eleştirel Düşünme Eğilimi ve Problem Çözme Becerileri Arasındaki İlişki. Uluslararası Hakemli Hemşirelik Araştırmaları Dergisi Ocak / Şubat / Mart / Nisan – Kış İlkbahar Cilt: 2 Sayı: 3 Günüşen, N., Üstün, B. (2010). Türkiye’de İkinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Hemşire ve Hekimlerde Tükenmişlik: Literatür İncelemesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 3 (1), 40-51 Hoyt, P. (2007). An İnternational Approach To Problem Solving For Better Health Nursing (PSBHN). International Nursing Review, 54: 100–106 İlhan, H. K. (2014). Hemşirelerin Çalışma Ortamında Öfke Düzeyi ve Öfke İfade Tarzı Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi. Kaçmaz, N. (2005). Tükenmişlik (Burnout) Sendromu. İstanbul Tıp Fakültesi Dergisi; 68(1): 29-32 Karakurt, N., Ekinci, M. (2015). Hemşirelerin Algıladıkları Sosyal Destek İle Problem Çözme Becerisi Arasındaki İlişki. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 4(4): 574-93. Kaya N., Solmaz, Ş. (2009). Bir Üniversite Hastanesinin Kulak Burun Boğaz Kliniğinde Çalışan Hemşirelerin Öfke ve Öfke İfadesi. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi, 1(2): 56-64 Kelleci, M., Gölbaşı, Z. (2004). Bir Üniversite Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Problem Çözme Becerilerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 8(2): 1-8 Keskin, G., Gümüş, B. A., Engin, E. (2011). Bir Grup Sağlık Çalışanında Öfke ve Mizaç Özellikleri: İlişkisel Bir İnceleme. Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 24(3):199-208 Kırılmaz, H Yorgun S, Atasoy A. (2016). Sağlık Çalışanlarında Psikososyal Risk Faktörlerini Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma. International Journal Of Cultural And Social Studies August,; 2(1): 66-82. Koç, İ. (2019). Sağlık Çalışanlarında Tükenmişlik Sendromunun İş Doyumu ve Depresyonla İlişkisi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi. Tıpta Uzmanlık Tezi Lafçı, D., Pehlivan, S., Demiray, G. (2016). Cerrahi Kliniklerinde Çalışan Hekim ve Hemşirelerin Ekip Çalışmasına İlişkin Görüşleri. Sağlık ve Hemşirelik Yönetim Dergisi. Sayı: 2 Cilt: 3 Marakoğlu, M., Kargın, Ç. N., Armutlukuyu, M. (2013). Tıp Fakültesi Araştırma Görevlilerinde Tükenmişlik Sendromu ve İlişkili Faktörlerin Değerlendirilmesi. Genel Tıp Dergisi; 23:102-8 McEwen, M. ve Brown, S.C. (2002). Conceptual Frameworks İn Undergraduate Nursing Curricula: Report Of A National Survey .Journal Of Nursing Education. 41(1), 5-14. Öztürk, S., Özkan, R., Şişman, H., Baysal, D., Sarıakçalı, N., Aslaner, E., Kum, P., Gürel, D., Gezer, D., Akıl, Y., Yıldızdaş, D. R. (2014). Bir Üniversite Hastanesi’nde Çalışan Hemşirelerin Tükenmişlik Düzeyi ve Sosyal Desteğin Etkisi. Çukurova Medical Journal; 39(4):752-764. Polat, H. (2013). Hemşirelerin Problem Çözme Becerileri ve Atılganlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimler Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi. Portakal, N. (2018). Hemşirelerde Öfkeyi Etkileyen Faktörler ve Öfke İfade Biçimi. Okan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Spielberger, C. D., Jacobs, G., Russell, S., & Crane, R. S. (1983). Assessment of anger: The state-trait anger scale. Advances in personality assessment, 2, 159-187. Terri, K, Carman, S. (2013). Essentials of Pediatric Nursing. 2.Edition. Wolters Kluwer Health | Lippincott Williams & Wilkins. Terzioğlu, F. (2006). The Perceived Problem Solving Ability Of Nurse Managers. J Nurs Manag.;14(5): 340–347 Tezel, A., Arslan, S., Topal, M.,Aydoğan, Ö., Koç, Ç., Şenlik, M. (2009) Hemşirelik Öğrencilerinin Problem Çözme Becerileri ve Depresyon Düzeylerinin İncelenmesi. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokul Dergisi. 12(4),110. Thomas S.P. (2004). Transforming Nurses Stress And Anger, Steps Toward Healing, Second Edition, New York, Springer Publishing Company Törüner E.K, Büyükgönenç L. (2011). Çocuk Sağlığı Temel Hemşirelik Yaklaşımları, Göktuğ Yayıncılık, Amasya, Ulupınar, S. (1999). Hemşirelikte Sorun Çözme Kuramları. VII. Ulusal Hemşirelik Kongresi Bildiri Kitabı. Erzurum 22-24 Haziran Yıldırım, A,, Kutlu, L., Çimen, S. (2002). [Assessment Of The Working Conditions İn The Anger]. 6(1): 41-52 Yıldırım, S. (2005). Psikiyatri Servisinde Çalışan Hemşirelerin Sürekli Öfke ve Öfke İfade Düzeylerinin Belirlenmesi. Osmangazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir. Yılmaz, S. (2009). Hemşirelerin Öfke İfade Etme ve İletişim Biçimleri. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Yüksek Lisans Tezi Yüksel, A. (2014). Hemşirelerin Öfke Düzeyi ve Verimliliğe İlişkin Tutumlarının İncelenmesi, Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi Yüzer, S., Alıcı, D., Yiğit, R. (2008). Pediatri Hemşirelerinin Rolleri Ve Fonksiyonları Ölçeğinin Uygula