Year 2015, Volume 24 , Issue 2, Pages 63 - 74 2015-10-31

TÜRKİYE’DE ARAPÇA DİYALEKTLERİ -KARŞILAŞTIRMALI TİPOLOJİYE DOĞRU-

Muna ÖZEZEN [1]


Bildirimde göstermeye çalıştığım gibi, Türkiye, Arapça diyalektlerin konuşulduğu üç bölgeye sahiptir: Mersin-Adana-Hatay bölgesi, Urfa bölgesi ve Diyarbakır-Mardin-Siirt bölgesi. Bu bölgelerin her birindeki Arapça diyalektler, Arapçanın farklı bir koluna aittir. Suriye yerleşik Arapçası, Bedevi Arapçası ve Mezopotamya yerleşik Arapçası. Bu diyalektlerin her birini eşit olarak ilgi çekici bulmama rağmen, kişisel nedenlerle, dikkatimi büyük ölçüde Diyarbakır-Mardin-Siirt bölgesinde yer alan Mezopotamya yani qǝltu diyalektlerine verdim. Bu diyalektler, Arapçanın Irak’ta modern gilit diyalektlerinin büyük bir bölümü tarafından değiştirilen ve büyük ölçüde baskılanan tarihsel bir evresinin, çok eski bir dil katmanının kalıntılarıdır. Bu yüzden güneydoğu Türkiye’de yer alan Arapça dil adaları, tarihsel olarak çok değerli dilbilimsel anıtlardır. Yazık ki bunların bazısı çoktan yok oldu ve diğerleri de yakın bir gelecekte yok olacak gibi görünmektedir. Ancak bunların büyük bir bölümünün araştırılmış, yayınlanmış ve dilbilimsel belgeler olarak korunmuş olması sevindiricidir. Bu yayınların en önemlileri Kaynakça’da listelenmiştir. Buna ek olarak, şimdi, tartışılan diyalektlerle ilgili metinlerin çok büyük bir bölümünü internet üzerinden dinlemek mümkündür. Heidelberg Üniversitesi’nden Profesör Werner Arnold tarafından hazırlanan Semitisches Tonarchive (Semitik Ses Arşivi), şu an (2005 sonbahar) itibarıyla, aralarında Çukurova ve Diyarbakır-Mardin-Siirt bölgesi Arap diyalektlerinden örneklerin bulunduğu çeşitli modern Semitik deyimleri içeren 1500’den fazla kayda alınmış metni içermektedir. İnternet adresi semarch@uni-hd.de biçimindedir.

Türkiye'de Arapça Diyalektleri
  • Arnold, Werner: Die arabiDoschen Dialekte Antiochiens. Wiesbaden 1998 (Semitica Viva 19) Blanc, Haim: Communal Dialects in Baghdad. Cambridge, Mass. 1964 (Harvard Middle Estern Monographs 10) Jastrow, Otto: Daragözü- eine arabische Mundart der Kozluk-Sason-Gruppe (Südostanatolien). Nürnberg 1973 (Erlanger Beiträge zur Sprach –und Kunstwissenschaft 46) --- : Die mesopotamisch-arabischen qǝltu-Dialekte. Bd. I: Phonologie und Morphologie. Wiesbaden 1978. Bd. II: Volkskundliche Texte in elf Dialekten. Wiesbaden 1981. (Abhandlungen für die Kunde des Morgenlandes 43, 1 and 46, 1) --- : The Judeo-Arabic Dialect of Nusaybin/Qāmǝšli. In. Paul Wexler, Alexander Borg, Sasson Somekh (eds.): Studia Linguistica et Orientalia Memoriae Haim Blanc Deticata. Wiesbaden 1989, 156-168 --- : Aramäische Lehnwörter in den arabischen Dialekten der Südost-Türkei. In: Stefan Wild u. Hartmut Schild (Hsg.): Akten des 27. Deutschen Orientalistentages, Würzburg 2001, 615-621 --- : Arabische Texte aus Kinderib. Wiesbaden 2003 (Semitica Viva 30) --- : Glossar zu Kinderib (Anatolischen Arabisch). Wiesbaden 2005 (Semitica Viva 36) Procházka, Stephan: Die arabischen Dialekte der Çukurova (Südtürkei). Wiesbaden 2002 (Semitica Viva 27) Socin, Albert: Der arabische Dialekt von Mosul und Märdin. In: ZDMG 36 (1882) 1-53, 238-277; 37 (1883) 293-318 Talay, Shabo: Der arabische Dialekt von Hasköy. I-II. In: ZAL 40 (2002) 71-89; 41 (2002) 46-86 Wittrich, Michaela: Der arabische Dialekt von Azǝx. Wiesbaden 2001 (Semitica Viva 25)
Journal Section Makaleler
Authors

Author: Muna ÖZEZEN

Dates

Publication Date : October 31, 2015

Bibtex @review { cusosbil354180, journal = {Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {1304-8880}, eissn = {1304-8899}, address = {}, publisher = {Cukurova University}, year = {2015}, volume = {24}, pages = {63 - 74}, doi = {}, title = {TÜRKİYE’DE ARAPÇA DİYALEKTLERİ -KARŞILAŞTIRMALI TİPOLOJİYE DOĞRU-}, key = {cite}, author = {Özezen, Muna} }
APA Özezen, M . (2015). TÜRKİYE’DE ARAPÇA DİYALEKTLERİ -KARŞILAŞTIRMALI TİPOLOJİYE DOĞRU- . Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 24 (2) , 63-74 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/cusosbil/issue/32044/354180
MLA Özezen, M . "TÜRKİYE’DE ARAPÇA DİYALEKTLERİ -KARŞILAŞTIRMALI TİPOLOJİYE DOĞRU-" . Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 (2015 ): 63-74 <https://dergipark.org.tr/en/pub/cusosbil/issue/32044/354180>
Chicago Özezen, M . "TÜRKİYE’DE ARAPÇA DİYALEKTLERİ -KARŞILAŞTIRMALI TİPOLOJİYE DOĞRU-". Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 (2015 ): 63-74
RIS TY - JOUR T1 - TÜRKİYE’DE ARAPÇA DİYALEKTLERİ -KARŞILAŞTIRMALI TİPOLOJİYE DOĞRU- AU - Muna Özezen Y1 - 2015 PY - 2015 N1 - DO - T2 - Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 63 EP - 74 VL - 24 IS - 2 SN - 1304-8880-1304-8899 M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi TÜRKİYE’DE ARAPÇA DİYALEKTLERİ -KARŞILAŞTIRMALI TİPOLOJİYE DOĞRU- %A Muna Özezen %T TÜRKİYE’DE ARAPÇA DİYALEKTLERİ -KARŞILAŞTIRMALI TİPOLOJİYE DOĞRU- %D 2015 %J Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 1304-8880-1304-8899 %V 24 %N 2 %R %U
ISNAD Özezen, Muna . "TÜRKİYE’DE ARAPÇA DİYALEKTLERİ -KARŞILAŞTIRMALI TİPOLOJİYE DOĞRU-". Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 / 2 (October 2015): 63-74 .
AMA Özezen M . TÜRKİYE’DE ARAPÇA DİYALEKTLERİ -KARŞILAŞTIRMALI TİPOLOJİYE DOĞRU-. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2015; 24(2): 63-74.
Vancouver Özezen M . TÜRKİYE’DE ARAPÇA DİYALEKTLERİ -KARŞILAŞTIRMALI TİPOLOJİYE DOĞRU-. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2015; 24(2): 63-74.