Çalışmada, VI. yüzyıl ile XV. yüzyıllar arası dönemde Avrupa’da ve İslam dünyasında göz hastalıkları ve tedavi yöntemlerine yönelik çalışmalara yer verilmiştir. Roma İmparatorluğu’nun yıkılması ve Germen kavimlerin gelişi, Hıristiyanlık dininin etkisiyle ortaya çıkan skolastik düşüncenin batı tıbbına olumsuz etkisi kaynaklara dayanılarak irdelenmiştir. Çalışmanın amacı Orta Çağ’da batı ve İslam dünyasında meydana gelen göz hastalıklarına yönelik çalışmaları karşılaştırmalı olarak ortaya koymaktır. Bunun için önce batıda yapılan çalışmalara ve arkasından İslam dünyasındaki gelişmelere değinilmiş, Orta Çağ’da kullanılan tıbbi aletler ile yazılan eserlere yer verilmiştir. Batıdaki tıbbi gelişmeler, manastır dönemi ve Yahudi hekimlerin İslam dünyasından yaptıkları tercümelerle başlayan uyanış dönemi olarak iki kısımda ele alınmıştır. Bizans’tan, skolastik düşünce sebebiyle gönderilen hekimlerin İslam coğrafyasına geçmesi ve Grekçe, Süryanice pek çok eserin Arapçaya çevrilmesiyle İslam dünyası altın yıllarını yaşamıştır. Hastane geleneğinin Emevîlere kadar uzandığı İslam dünyasındaki Mısır Kalavun Hastanesi örnek alınarak batıda yeni hastaneler inşa edilmiştir. İslam âlimleri, çöl kumları sebebiyle ortaya çıkan göz tedavisi ve cerrahisi konusunda ileri seviyelere ulaşmış, batı dünyası, göz hastalıkları tedavisi ve cerrahisi konusunda İslam dünyasının gerisinde kalmıştır. Günahlardan korunmak amacıyla hastalara yardım eden din adamlarının faaliyetleri, XII. yüzyılda papalık tarafından yasaklanmıştır. Diplomalı ve diplomasız hekimler hastaları tedavi etmiştir. Oftalmoloji konusunda yazılan eserlerde, göz hastalıklarının nedenleri, tedavi yöntemleri ve cerrahide kullanılan aletler sınıflandırılmıştır. Araştırmamız göz hastalıkları ve tedavilerinde medeniyetlerin birbirlerini etkilediğini ortaya koymuştur. Ayrıca Orta Çağ tıbbında tüm hastalıkların tedavilerinde aynı yöntemlerin uygulandığı tespit edilmiştir. Bilimsel çalışmaların gelişmesinde dinlerin bakış açısının ve siyasi otorite baskısının beyin göçüne etkisi ortaya konmuştur.
This study examines eye diseases and their treatments in Europe and the Islamic world between the 6th and 15th centuries. Drawing on historical sources, it analyzes the negative effects of the collapse of the Roman Empire, the arrival of the Germanic tribes, and the rise of scholastic thought under Christianity on Western medicine. The aim is to provide a comparative perspective on medical approaches to ophthalmology in the Middle Ages.The research first addresses developments in the West, then turns to the Islamic world, with attention to medical instruments and written works. Western progress is considered in two phases: the monastic period and the revival initiated through translations of Islamic medical texts by Jewish physicians. In contrast, the Islamic world entered a golden age as many Greek and Syriac works were translated into Arabic and hospitals, such as the Qalawun Hospital in Egypt, inspired similar institutions in the West. Islamic scholars, facing eye conditions common in desert climates, achieved significant advances in ophthalmology, while Western medicine lagged behind.By the 12th century, clerical involvement in patient care was prohibited by the papacy, and both licensed and unlicensed physicians treated patients. Works on ophthalmology classified causes of eye diseases, treatments, and surgical instruments. The study concludes that civilizations influenced one another in medical practice, that similar therapeutic methods were applied across diseases, and that both religious perspectives and political pressures shaped scientific development and contributed to brain drain.