Year 2019, Volume 7 , Issue 3, Pages 1433 - 1448 2019-12-26

SOVYETLER BİRLİĞİ DÖNEMİNDE BASINDA DİN KARŞITLIĞI: İLERİ DERGİSİ ÖRNEĞİ
ANTI - RELIGION IN THE PRESS DURING THE SOVIET UNION ERA: THE EXAMPLE OF İLERİ MAGAZINE

Kamelya TEKNE [1]


Dünya siyasi tarihinin seyrini etkilemiş önemli olaylardan biri olan Ekim Devrimi iç politika sahasında da demografik olarak Ruslardan sonra en yoğun nüfusa sahip Müslüman Türk dünyasını etkilemiştir. Sovyetler Birliği, Çarlık idaresi döneminden devraldığı Türk illeri üzerindeki fiziksel hâkimiyeti devam ettirmenin yanı sıra kendince ve süratle siyasetten ekonomiye, kültürden tarih yazımına uzanan Sovyetleştirme politikalarını hayata geçirmiştir. Toplumu dönüştürmeyi amaç edinen bu politikaların odak noktalarından birisi de dini hayattır. Sovyet ideolojisinin genel anlamda tüm dinlerle uzlaşmaz tavrı Rusya Türkleri arasındaki manevi ve fikri bağları sağlayan İslâmiyet’i de bir tehdit olarak görmesine sebep olurken dini yaşam alanında uyguladığı baskı ve yaptırımlar bir tarafa basın aracılığıyla da din karşıtı propagandayı kullanmıştır.

Çalışmamızda Kırım’da 1926-1930 yılları arasında yayımlanan ve aslında bir edebiyat dergisi olan “İleri” dergisindeki din konulu fikir yazıları içerik üzerinden değerlendirilecektir. Bu noktadan hareketle yerel basının Müslüman Kırım Türklerinin zihinlerine nüfuz etmek üzere ne şekilde kullanıldığı açıklanmaya çalışılacaktır.

October Revolution, which is one of the most important events that influenced the course of world political history, also influenced the Muslim Turkic community, which demographically has the second most population after the Russians, in the field of internal politics. Besides continuing its physical sovereignty on the Turkic territories that it had taken over from the Tsarist era, the Soviet Union applied Sovietization policies ranging from politics and culture to economics and historiography rapidly and in its own way. One of the focal points of these policies, which aimed to transform the society, was religious life. While the uncompromising attitude of the Soviet ideology towards all religions in the general sense caused it to perceive Islam, which provided spiritual and ideological ties among the Russian Turks, as a threat, it also used anti-religion propaganda through the press if we put aside the pressures and sanctions it applied in the field of religious life.

In our study, editorials on religion in the “İleri” magazine, which was published in Crimea between the years of 1926-1930 and was in fact a literary magazine, were evaluated in terms of content. From this point of view, the use of press in order to penetrate into the minds of Muslim Crimean Turks was explained.

  • ABBASOV (1929). “İlim İçin Kureş”, İleri Dergisi, 37(2), s. 4-6.AYVAZOV, Hasan Sabri (1928). “Yeni Medeni Yolda Tarihi Gün”, İleri Dergisi, 25(5), s. 5-7. (Arap harfleriyle Kırım Tatarca)CAVTÖBELİ, Ziyadin Menliaziz (1928). “İslâm Dininin Zuhuru Sebepleri”, İleri Dergisi, 32(12), s. 9-11. (Arap harfleriyle Kırım Tatarca)CAVTÖBELİ, Ziyadin Menliaziz (1929). “Medeniy İnkılâp ve Kurban”, İleri Dergisi, 41(6), s. 1-3. CAVTÖBELİ, Ziyadin Menliaziz (1930). “Oraza Munasibetile”, İleri Dergisi, 57(2), s. 1-2. DERMENCİ, Abdullah (1930). “İleri’nin Çıkmasına Dört Yıl Toluvı Munasibetile”, İleri Dergisi, 56(1), s. 2-6.F. D. (Faik Doktor?) (1929). “Oraza Kaydan Keluv Çıktı”, İleri Dergisi, 36(1), s. 9.FISHER, Alan (2009). Kırım Tatarları. (Çev: E. B. Özbilen) İstanbul: Selenge Yayınları.HAYIT, Baymirza (2000). Sovyetlerde Türklüğün ve İslâm’ın Bazı Meseleleri. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları.Kırım Devlet Neşriyatının Yeni Basılıp Çıkan Kitapları (1930). İleri Dergisi, 67-68 (12-13), iç kapak sayfasında.MUHİTTİNOV, Nasih (1929). “Tatar Ruhani Başlarından Ohranka Agentleri ve Monarhiya Direkleri”, İleri Dergisi, 51(16), s. 4-5.SMİRNOV, N. A. (2013). Sovyet Rusya’da İslam Tarihi İncelemeleri. (Çev: A. Berberoğlu). İstanbul: Evrensel Basım Yayın.WEBER, Max (2004). Sosyoloji Yazıları. (Çev: T. Parla) İstanbul: İletişim Yayınları.Yazarı belirtilmemiş (1928). “Din ve Köylüler”, İleri Dergisi, 33-35, s. 1-3. Yeni çıkan kitaplar tanıtımı (1929). İleri Dergisi, 37(2), iç kapak sayfasında.
Primary Language tr
Subjects Social
Published Date Özel Sayı 2019
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0001-7635-2326
Author: Kamelya TEKNE (Primary Author)
Institution: KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ TARİH BÖLÜMÜ GENEL TÜRK TARİHİ ANABİLİM DALI
Country: Turkey


Dates

Publication Date : December 26, 2019

Bibtex @research article { e-gifder582610, journal = {Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi}, issn = {2146-3301}, eissn = {2146-3301}, address = {}, publisher = {Gumushane University}, year = {2019}, volume = {7}, pages = {1433 - 1448}, doi = {10.19145/e-gifder.582610}, title = {SOVYETLER BİRLİĞİ DÖNEMİNDE BASINDA DİN KARŞITLIĞI: İLERİ DERGİSİ ÖRNEĞİ}, key = {cite}, author = {TEKNE, Kamelya} }
APA TEKNE, K . (2019). SOVYETLER BİRLİĞİ DÖNEMİNDE BASINDA DİN KARŞITLIĞI: İLERİ DERGİSİ ÖRNEĞİ. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi , 7 (3) , 1433-1448 . DOI: 10.19145/e-gifder.582610
MLA TEKNE, K . "SOVYETLER BİRLİĞİ DÖNEMİNDE BASINDA DİN KARŞITLIĞI: İLERİ DERGİSİ ÖRNEĞİ". Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi 7 (2019 ): 1433-1448 <https://dergipark.org.tr/en/pub/e-gifder/issue/51145/582610>
Chicago TEKNE, K . "SOVYETLER BİRLİĞİ DÖNEMİNDE BASINDA DİN KARŞITLIĞI: İLERİ DERGİSİ ÖRNEĞİ". Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi 7 (2019 ): 1433-1448
RIS TY - JOUR T1 - SOVYETLER BİRLİĞİ DÖNEMİNDE BASINDA DİN KARŞITLIĞI: İLERİ DERGİSİ ÖRNEĞİ AU - Kamelya TEKNE Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.19145/e-gifder.582610 DO - 10.19145/e-gifder.582610 T2 - Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1433 EP - 1448 VL - 7 IS - 3 SN - 2146-3301-2146-3301 M3 - doi: 10.19145/e-gifder.582610 UR - https://doi.org/10.19145/e-gifder.582610 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi SOVYETLER BİRLİĞİ DÖNEMİNDE BASINDA DİN KARŞITLIĞI: İLERİ DERGİSİ ÖRNEĞİ %A Kamelya TEKNE %T SOVYETLER BİRLİĞİ DÖNEMİNDE BASINDA DİN KARŞITLIĞI: İLERİ DERGİSİ ÖRNEĞİ %D 2019 %J Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi %P 2146-3301-2146-3301 %V 7 %N 3 %R doi: 10.19145/e-gifder.582610 %U 10.19145/e-gifder.582610
ISNAD TEKNE, Kamelya . "SOVYETLER BİRLİĞİ DÖNEMİNDE BASINDA DİN KARŞITLIĞI: İLERİ DERGİSİ ÖRNEĞİ". Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi 7 / 3 (December 2019): 1433-1448 . https://doi.org/10.19145/e-gifder.582610
AMA TEKNE K . SOVYETLER BİRLİĞİ DÖNEMİNDE BASINDA DİN KARŞITLIĞI: İLERİ DERGİSİ ÖRNEĞİ. e-gifder. 2019; 7(3): 1433-1448.
Vancouver TEKNE K . SOVYETLER BİRLİĞİ DÖNEMİNDE BASINDA DİN KARŞITLIĞI: İLERİ DERGİSİ ÖRNEĞİ. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi. 2019; 7(3): 1448-1433.