ABSTRACTImages that are the product of social memory reflect the originality ofa nation as natural or processed. Images, which gain more meaning inthe globalizing world, have made it compulsory to benefit from themin different areas besides carrying the cultural heritage to the future.Uniformization in the world has increased the interest and awarenessof local and original products; in this way, culture-based productionactivities have gained importance for purposes such as social welfare,employment and economic benefit. The practices that started locallyand regionally gained value primarily as the images of the region towhich they belong, and these were sometimes included in the worldcultural heritage by UNESCO as the heritage of the countries.Bafra, which is the largest of Samsun’s out-of-center districts, standsout with its fertile lands, rich agricultural activities and vibrantcommercial life. It is seen that a rich social memory from past topresent is dominant in the district, which is located very close toSamsun and where a modern urban atmosphere prevails. It has a richcultural heritage with its pita, nokul, delight with, ice cream, festivitiesand festivals, historical and architectural works. It is seen that theseproducts, each of which can be the image of Bafra, do not find thevalue they deserve.In our study, Bafra nokul, which is locally referred to as a dessertwithout sherbet, has been discussed as an element of cuisine culture.After the origin of the word was searched, a description was given inline with the knowledge of the people who determined the traditionalview of nokul in the region. The main features of the traditionalproduct, such as thinning the dough, not using margarine, usingwalnuts and grapes as filling materials, and dispersing them in themouth while eating, are the prominent features of nokul. It has beenobserved that nokul has been known in the city center of Bafra and thevillages for a long time and may have a history of about 150 years.While it was an indispensable product of holidays in the past, todayit has gained an important place in the socio-cultural life of Bafra asa part of the tradition of hosting guests, treats on certain days andgiving gifts. Recently, it has found a place in the cultural economywith the opening of delight with cream and nokul production facilitiesand women’s employment in this field. With the works of individualand various institutions, it is about to become the city image of Bafra.Being the image of Bafra also means also being the image of Samsun.In this sense, the province also has various efforts.Although the studies carried out have been effective in keepingnokul alive and spreading it in the local context, various projectsand breakthroughs are needed in the process of nationalization andbranding. In this context, the promotion of nokul should be made insome activities and festivals held in the district and in the region, andthen an identity and belonging to this local product should be gainedthrough country-wide studies. Moving common memory productslike nokul to the field of culture industry will fulfill a great function interms of recognizing the local and carrying the originality to the futurein the globalizing world.
ÖZToplumsal bellek ürünü olan imgeler, doğal veya işlenmiş olarakbir milletin özgünlüğünü yansıtırlar. Küreselleşen dünyada dahaçok anlam kazanan imgeler, günümüzde kültürel mirasın geleceğetaşınması yanında kendisinden farklı alanlarda istifade etmeyi zorunlukılmıştır. Dünyadaki tek tipleşme, yöresel ve özgün ürünlere olanilgiyi ve farkındalığı artırmış; bu yolla toplumsal refah, istihdam,ekonomik fayda gibi amaçlarla kültüre dayalı üretim faaliyetleri önemkazanmıştır. Yerel ve bölgesel şekilde başlayan uygulamalar öncelikleait olduğu bölgenin imgeleri olarak değer kazanmış, bunlar bazenülkelerin mirasları olarak UNESCO tarafından dünya kültür mirasınadâhil edilmiştir.Samsun ilinin en büyük ilçelerinden biri olan Bafra, verimli toprakları,zengin tarımsal faaliyetleri ve canlı ticaret hayatıyla öne çıkmaktadır.Samsun’a çok yakın konumda bulunan, modern bir kent havasınınhakim olduğu ilçede geçmişten günümüze zengin bir toplumsalbelleğin hâkim olduğu görülür. Pidesi, nokulu, kaymaklı lokumu,dondurması, şenlikleri ve festivalleri, tarihî ve mimarî eserleri ilezengin bir kültürel mirasa sahiptir. Her biri Bafra’nın imgesi olabilecekbu ürünlerin hak ettiği değeri bulamadığı görülür.Çalışmamızda mutfak kültürünün bir unsuru olarak yörede “şerbetsiztatlı” olarak adlandırılan Bafra nokulu mevzu edilmiştir. Kelimeninkökeni araştırıldıktan sonra yörede geleneksel nokulu tespit edipbunu yaygınlaştıran kişilerin bilgileri doğrultusunda tarif verilmiştir.Geleneksel üründe hamurun ince açılması, margarin kullanılmaması, içmalzeme olarak ceviz ve üzüm kullanılması ve yerken ağızda dağılmasıgibi temel nitelikler nokulun öne çıkan özellikleridir. Nokulun Bafrakent merkezi ve köylerde eskiden beri bilindiği, yaklaşık yüz elliyıllık bir geçmişi olabileceği öngörülmüştür. Eskiden bayramlarınvazgeçilmez ürünü iken günümüzde buna ilave olarak misafirağırlama, belirli günlerde ikram ve hediyeleşme geleneğinin bir parçasıolarak Bafra’nın sosyo-kültürel hayatında önemli bir yer kazanmıştır.Yakın zamanda kaymaklı lokum ve nokul üretim tesislerinin açılmasıve bu alanda kadın istihdamı ile kültür ekonomisinde kendine yerbulmuştur. Çeşitli kurumların çalışmaları ve bireysel çabalarla nokul,Bafra kent imgesi olma yolunda ilerlemektedir. Yerelde Bafra imgesiolmak, aynı zamanda Samsun imgesi olma anlamı taşır. Bu anlamdailin çeşitli çabaları da mevcuttur.Nokulun yaşatılması ve yöresel bağlamda yaygınlaşmasında yapılançalışmalar etkili olmuşsa da ulusallaşma ve markalaşma sürecindeçeşitli projelere ve atılımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bağlamda ilçeiçerisinde ve yörede gerçekleştirilen bazı etkinliklerde ve festivallerdenokulun tanıtımı yapılmalı, daha sonra ülke çapında yapılacakçalışmalarla bu yöresel ürüne bir kimlik ve aidiyet kazandırılmalıdır.Nokul gibi ortak bellek ürünlerinin kültür endüstrisi alanına taşınması,yöreselin tanınması ve küreselleşen dünyada özgünlükleri geleceğetaşıma bağlamında büyük bir işlevi yerine getirecektir.