<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Erdem</journal-title>
            </journal-title-group>
                            <issn pub-type="ppub">1010-867X</issn>
                                        <issn pub-type="epub">2667-8713</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.32704/erdem.2023.85.059</article-id>
                                                                <article-categories>
                                            <subj-group  xml:lang="en">
                                                            <subject>Architectural</subject>
                                                            <subject>Fine-Arts in Turkish Islamic Art</subject>
                                                    </subj-group>
                                            <subj-group  xml:lang="tr">
                                                            <subject>Mimari</subject>
                                                            <subject>Türk İslam Sanatında Güzel Sanatlar</subject>
                                                    </subj-group>
                                    </article-categories>
                                                                                                                                                        <title-group>
                                                                                                                        <article-title>İnanç, İslâm ve Sanat</article-title>
                                                                                                                                                                                                <trans-title-group xml:lang="en">
                                    <trans-title>Faith, İslam and Art</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0002-7324-006X</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Bülbül</surname>
                                    <given-names>Ahmet Hamdi</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>Türk ve İslam Eserleri Müdürlüğü</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20231227">
                    <day>12</day>
                    <month>27</month>
                    <year>2023</year>
                </pub-date>
                                                    <issue>85</issue>
                                        <fpage>59</fpage>
                                        <lpage>90</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20230224">
                        <day>02</day>
                        <month>24</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20230608">
                        <day>06</day>
                        <month>08</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 1985, Erdem Dergisi</copyright-statement>
                    <copyright-year>1985</copyright-year>
                    <copyright-holder>Erdem Dergisi</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>toplumlarda inanç ile sanat arasındaki bağdan sebep sanatın, büyüve dinden doğmuş olduğu ileri sürülen kuramlardan biri olmasıdır. Butoplumlarda sadece sanat değil her şeyin inancın etkisinde olduğu gibibüyük doğa olayları da kutsal güçlerin işi olarak değerlendirilmiş bugüçler de somutlaştırılmıştır. Bu durum zamanla insanlarının geneleylemi olan tapınmayı doğurdu. İnançlara göre şekillenen toplumlardasanatlar da ister istemez dine yönelmiştir.İnsanları aynı hisler etrafında ortak hedefte birleştiren özelliğiylesanat, onu meydana getirenin yaşadığı duyguyu yazıyla, resimle veyasesle canlı tutmak ve onu hem içinde bulunduğu topluma hem degelecek kuşaklara aktarır.Sanat eserleri, estetik kaygıların yanı sıra, bir toplumun tarihsel gelişimsüreci içinde ortaya koyduğu yaşam tarzı, gelenek ve görenekleri,ahlak yapısını ve davranış tarzlarını da yansıtır. Böylece bir toplumunideal kültürünü taşıyan toplumsal bilincin yaygınlaşmasına yardımcıolur.İnsanoğlunun doğayı tanımada en etkili yöntemlerinden biri olansanat, başlangıçta din ve bilime eşdeğer bir statüdeydi. İnanç vesanat zamanla karşılıklı çıkar ilişkisi ortak paydasında buluşarakfarklı yöntem ve araçlarla meydana getirdikleri eserlerle varlıklarınısürdürmüştür. Hem din hem de sanat kalıcılık konusunda aynı amacahizmet etmektedirler. İnancın önerdiği bu yaşama ilişkin mesajlarile sanatın verdiği kalıcılık mesajı, zamanı aşan bir köprü görevigörmektedir. Her iki unsur kendi aralarında ayrılığa düşmediklerizamanda bir bütünleşme de olmuştur. Bunun en çarpıcı örneği hemTevrat hem de İncil’de yer alan kıssaları okuma yazma bilmeyenhalka resim yoluyla aktaran Hristiyan sanatında görmek mümkündür.Hristiyan sanatının aksine İslâm sanatı, Kur’an-ı Kerim’deki kıssalarıve konuları tam anlamıyla yansıtmaz. İslâm sanatçısının böyle birkaygısı da yoktur. İslâm sanatı ile Kur’an-ı Kerim ayetleri arasındakibağ biçimsel ifade düzeyindedir. İslâm sanatı kesinlikle dinin buyruklarına göre hareket etmek zorundadır.Bu dünyanın faniliği ve öteki dünyanın sonsuzluğu İslâm inancınıntemelini oluşturur. Bu ilke doğrultusunda gelişme gösteren İslâmsanatı Kur’an-ı Kerim’in bir yansımasıdır. Bu yüzden sanatı bir ibadetolarak algılayan İslâm sanatçıları, inançları ölçüsünde güzelliğe sıcakbakarak onları tasvip ve takdir eden bir anlayışta olup mutlak güzelliğiyalnızca Allah’ta ve onun kelamında görür.Bu makalede, sanatın ortaya çıkışı ve inanç ile olan bağı İslâmSanatı ışığında ele alınarak, meydana getirilen sanat eserleri, süslemeprogramı, sembolik figürler ve desen özelinde inançla olan ilişkisiyazılı ve görsel kaynaklar ışığında incelenecektir.</p></abstract>
                                                                                                                                    <trans-abstract xml:lang="en">
                            <p>In primitive societies,one of the theories related to the connectionbetween faith and art is that art was emerged from magic and religion.In those societies, not only art but also everything were underthe influence of faith. Extreme natural events were regarded as areflection of divine power and that power was materialized. That caseled worship which became the general action of human in process oftime. In societies shaped by faith, arts unavoidably tended to religion.Art brings people together on common aims.With this feature,arttransfers the feeling of artist by the way of writing,painting or musicto the society which he lives in and to next generations.Art objects reflect not only aesthetic concerns but alsotraditions,customs,life styles,moral structures,the ways of behaviorthat society adopted through historical development process. Thus,that helps to spread social consciousness carrying the ideal culture ofthe society.At the beginning art,one of the most efficient ways of humankind’sknowing nature, was equal status to religion and science.In course oftime faith and art have continued their existence through the worksof art which have been created with different ways and means.Bothreligion and art serve to same aim in the matter of permanence.Themassage suggested by faith related to this world and the massagesuggested by art related to permanence act as a bridge which istimelessness.Both religion and art have been united when they haven’tbeen divided.The most impressive example of this can be seen inChristian Art which the stories in both the Bible and the Hebrew Biblewere told by the way of paintings to illiterate people.On the contrary Christian Art,Islamic Art doesn’t narrate the storiesand the themes in the Quran.Islamic artist doesn’t worry about this.Theconnection between Islamic Art and the Quran verses are at stylisticexpression level.Islamic Art has to definitely act in accordance withreligious laws.The mortailty of this world and eternity of afterworld are the basisof İslamic faith. Islamic art developed in line with these principles isthe reflection of the Qur’an. Therefore, Islamic artists comprehendart as a kind of worship. They see absolute beauty only in Allah andHis words with approval and appreciative understanding by lookingkindly on beauty. In this article, the emerge of art and its connection with faith willbe discussed in light of Islamic art. The features of created artworks,styles of ornamentation, symbolic figures, patterns and the connectionbetween art and faith will be examined in view of written andvisualsources.</p></trans-abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>Sanat</kwd>
                                                    <kwd>  inanç</kwd>
                                                    <kwd>  İslâm sanatı</kwd>
                                                    <kwd>  sembolizm</kwd>
                                                    <kwd>  tasvir</kwd>
                                                    <kwd>  süsleme</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                        
                                                                            <kwd-group xml:lang="en">
                                                    <kwd>Art</kwd>
                                                    <kwd>  faith</kwd>
                                                    <kwd>  İslamic art</kwd>
                                                    <kwd>  symbolism</kwd>
                                                    <kwd>  description</kwd>
                                                    <kwd>  ornament.</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                                            </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ağaç, Saliha- Sakarya, Menekşe (2015). Hayat Ağacı Sembolizmi, IntJCSS,
Vol.1, s.1-14.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Arslan, Muhammet (2019). “Türk Mezar Taşlarında Kılıç Sembolizmi”,
Tarihe Yön Veren Silah: Kılıç, Editörter: Dolga Akay-Süleyman Tekir,
İstanbul: İdeal, s.79-109.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aykaç, Fettah (2018). K.A.C.Creswell’in Erken İslâm Mimarisi Araştırmaları
ve Türkiye’de Sanat Tarihi Çalışmalarındaki Yeri C.1, Marmara Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü İslâm Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı İslâm
Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı Doktora Tezi, İstanbul.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bozkurt, Nejat (1995). Sanat ve Estetik Kurumları, İstanbul: Sarmal Yayınevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Burckhardt, Titus (1994). Aklın Aynası, Geleneksel Bilim ve Kutsal Sanat
Üzerine Denemeler, Çev. Volkan Ersoy. İstanbul: İnsan Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Creswell, K. A. C. (1969). Early Muslim Architecture Umayyads A.d.622-
750, Vol. 1, Part II. Oxford: At The Clarendon Press.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çal, Halit (1999). “Osmanlı Kapı Halkaları ve Kapı Tokmakları”, Osmanlı,
C.11, Editör Güler Eren, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, s.275-284.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çam, Nusret (1993). “Türk İslâm Sanatlarında Altı Kollu Yıldız (Mühr-i
Süleyman)”, Prof. Dr. Yılmaz Önge Armağanı, Selçuklu Araştırmaları
Merkezi, Konya: Selçuklu Üniversitesi Basımevi, s. 207-230.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çaycı, Ahmet (2007). İslâm Mimarisinde Anlam ve Sembol, Konya: Palmet.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Esin, Emel (2004). Türk Sanatında İkonografik Motifler, İstanbul: Kabalcı.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ficher, Ernst (2018). Sanatın Gerekliliği, Çev. Cevat Çapan, İstanbul:
Sözcükler Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Grabar, Oleg (1998). İslâm Sanatının Oluşumu, İstanbul: Hürriyet Vakfı
Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hançerlioğlu, Orhan (2016). Düşünce Tarihi, İstanbul: Remzi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Hacer el- Askalani (2008). Feth’ul Bârî/Sahih-i Buhari, C.12, İstanbul:
Polen Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Haldun (2016). Mukaddime II, Yay. Haz. Arslan Tekin, İstanbul: İlgi
Kültür Sanat.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kızılkaya, Orhan (2019). “Hâkimiyet ve Güç Sembolü Olarak Kılıç” Tarihe 
Yön Veren Silah: Kılıç, Editörter: Dolga Akay-Süleyman Tekir, İstanbul:
İdeal, s.63-79.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kitab-ı Mukaddes (1958). İstanbul: Kitab-ı Mukaddes Şirketi Yayını.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Koç, Turan (1995). Din Dili, Kayseri: Rey.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kur’an Yolu Meali (2020). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayını.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kutup, Muhammed (1979). İslâm Düşüncesinde Sanat, Çev. Akif Nuri,
İstanbul: Fikir Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kurnaz, Cemal (1996). “Gül”, TDV İslâm Ansiklopedisi., Cilt 14, İstanbul,
s.219-222.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Küçük, Sevgi Kutluay (2000). “Sanat Tarihi Terminolojisinde Lotus ve
Palmet”, Celal Esad Arseven Anısına Sanat Tarihi Semineri Bildirileri, Yay.
Haz. Banu Mahir, İstanbul: MSÜ. Yayınları, s.253-259.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Mardin, Şerif (2011). Din ve İdeoloji, İstanbul: İletişim.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Musil, Alois (1902). Kusejr ῾amra und andere Schlösser östlich von Moab.
Vienna: Wain</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Naef, Silvia (2015). İslâm’da “Tasvir Sorunu” Var mı?, Çev. Can Belge,
İstanbul: Ayrıntı</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Nasr, Seyyid Hüseyin (1992). İslâm Sanatı ve Maneviyatı, Çev. Ahmet
Demirhan, İstanbul: İnsan Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Pala,İskender (2020). “Mühr-i Süleyman”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt.31,
İstanbul, s.523-525.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Schimmel, Annemarie (2011). Sayıların Gizemi, Çev. Mustafa Küpüşoğlu,
İstanbul: Kabalcı.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tokat, Latif (2004). Dinde Sembolizm, Ankara: Ankara Okulu Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tolstoy, Lev Nikolayeviç (1992). Sanat Nedir?, Çev. Baran Dural, İstanbul:
Şule Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Turgut, İhsan (1991). Sanat Felsefesi, İzmir: Bilgehan Matbaası.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Zeyrek, İsmail Naci (2014). Yahudilikte Dini Semboller, Uludağ Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Dinler
Tarihi Bilim Dalı, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Bursa.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
