Doğu Türkistan, Sincan Uygur Özerk Bölgesi adıyla Çin Halk Cum-huriyeti’nin idari yapısı içindedir. Geçmişten bugüne stratejik öne-mini koruyan Doğu Türkistan oldukça geniş bir yüzölçümüne sahip-tir ve başkenti Urumçi’dir. Doğu Türkistan son yıllarda bölgedeki insan hakları ihlalleri ile gündeme gelmektedir. Bu durum aynı za-manda Doğu Türkistan’ın tarihine, kimliğine ve hukuki statüsüne ilişkin tartışmaları da canlandırmıştır. Çin’in politika ve uygulamala-rı, 1 Ekim 1955 itibarıyla resmî olarak siyasi (bölgesel) özerkliğe sa-hip olan Doğu Türkistan’da mevcut resmî durumun sorgulanmasına yol açmıştır. Uygur sorunu, Uygur-Çin sorunu, Doğu Türkistan me-selesi, Uygur ayrılıkçılığı gibi çeşitli adlandırmalarla anılan mesele-nin, Doğu Türkistan’ın hukuki statüsü ile olan doğrudan ilişkisi göz ardı edilmemelidir. Dolayısıyla gerek özerklikten önceki durum ge-rekse de Çin idaresi altındaki tarihi ve siyasi süreç, meseleyi bir ze-mine oturtmak bakımından önem arz etmektedir. Özerkliğin belirsiz doğası, Doğu Türkistan’ın tarihi ve insan hakları tablosuyla bir araya geldiğinde karmaşık bir durum ortaya çıkmaktadır. Bu bakımdan Doğu Türkistan’ın tarih boyunca Çin ile ilişkileri, özerklik statüsü, bölgedeki bağımsızlık talepleri ve insan hakları ihlalleri, hukuki bir perspektiften değerlendirilmeye gereksinim duymaktadır.
East Turkestan is part of the administrative structure of the People’s Republic of China under the name Xinjiang Uyghur Autonomous Region. East Turkestan, which has retained its strategic importance from the past to the present, has a large land area and its capital is Urumqi. The region has been in the news in recent years due to hu-man rights violations. This situation has also reignited debates about East Turkistan’s history, identity, and legal status. China’s policies and practices have led to questioning of the current official situation, which has officially enjoyed political (regional) autonomy since Oc-tober 1, 1955. The issue, referred to by various names such as the Uyghur problem, the Uyghur-China problem, the East Turkestan is-sue, and Uyghur separatism, is directly related to the legal status of East Turkestan. Therefore, the situation prior to autonomy and the historical and political process under Chinese administration are im-portant in terms of contextualizing the issue. The ambiguous nature of autonomy, combined with East Turkestan’s history and human rights record, creates a complex situation. In this regard, region’s historical relations with China, its autonomous status, demands for independence in the region, and human rights violations need to be evaluated from a legal perspective.