Firat University Journal of Social Sciences 1300-9702 2149-3243 Fırat University 10.18069/firatsbed.1585906 Cultural Heritage Tourism, Visitor and Audience Studies Kültürel Miras Turizmi, Ziyaretçi ve İzleyici Çalışmaları Assessing Professional Tour Guides’ Attitudes towards Cultural Heritage Based on Demographic Variables Profesyonel Turist Rehberlerinin Kültürel Mirasa yönelik Tutumlarının Demografik Değişkenlere göre Belirlenmesi https://orcid.org/0000-0002-6986-2990 Yalçınkaya Tarık ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0009-0009-1832-2976 Yaşlı Azra ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 01 19 2026 36 1 31 42 11 15 2024 11 14 2025 Copyright © 1987, Firat University Journal of Social Sciences 1987 Firat University Journal of Social Sciences

Cultural heritage is valued for its ability to represent a society's past and foster a feeling of identity. Being a relatively recent topic of study, cultural heritage naturally lends itself to multidisciplinary research and tourism is one of these fields. Cultural heritage values that improve tourism experiences and provide answers to specific issues facing the industry are crucial for tourism-related activities. On the other hand, professional tour guides also play a key role in tourism. So, disclosing their perspectives on cultural heritage, their degree of expertise, and the actions that need to be done in this area will help to advance sustainable tourism. This study aims to assess the attitudes of professional tour guides towards cultural heritage. 366 valid questionnaires from professional tour guides working in Türkiye were collected during the study. The findings suggest that there were no statistically significant differences in the attitudes of professional tour guides on cultural heritage based on demographic variables such as gender, income, level of education, age, and years of experience. It is believed to contribute to the relevant literature.

Bir toplumun geçmişini temsil etme ve kimlik duygusunu besleme özelliğine sahip kültürel miras unsurları değer taşımaktadır. Nispeten yeni bir çalışma konusu olan kültürel miras, doğası gereği çok disiplinli araştırmalara uygundur ve turizm de bu alanlardan biri olarak ön plana çıkmaktadır. Turizm deneyimlerini iyileştiren ve sektörün karşı karşıya olduğu belirli sorunlara çözüm sunan kültürel miras değerleri, turizm faaliyetleri için önem arz etmektedir. Öte yandan, profesyonel turist rehberleri de turizmde önemli bir rol paydaş olarak kabul edilir. Bu nedenle, profesyonel turist rehberlerinin kültürel mirasa ilişkin bakış açılarını, uzmanlık derecelerini ve bu alanda atmaları gereken adımları araştırmak, sürdürülebilir turizmi ilerletmeye yardımcı olacaktır. Bu çalışma, profesyonel turist rehberlerinin kültürel mirasa yönelik tutumlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma sırasında Türkiye'de çalışan profesyonel tur rehberlerinden 366 geçerli anket toplanmıştır. Bulgular, cinsiyet, gelir, eğitim düzeyi, yaş ve deneyim yılı gibi demografik değişkenlere dayalı olarak profesyonel turist rehberlerinin kültürel mirasa yönelik tutumlarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığını göstermektedir. Sonuçların ilgili literatüre katkıda bulunacağına inanılmaktadır.

 Cultural Heritage Professional Tour Guide Tourism Kültürel Miras Profesyonel Turist Rehberi Turizm TÜBİTAK Açıcı, F. K., Ertaş, Ş., & Sönmez, E. (2017). Sürdürülebilir turizm: Kültür turizmi ve kültürel miras. Akademia Disiplinlerarası Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 3(1), 52-66 Alazaizeh, M. M., Jamaliah, M. M., Mgonja, J. T., & Ababneh, A. (2019). Tour guide performance and sustainable visitor behavior at cultural heritage sites. Journal of Sustainable Tourism, 27(11), 1708-1724. Alazaizeh, M. M., Jamaliah, M. M., Alzghoul, Y. A., & Mgonja, J. T. (2024). Tour guide and tourist loyalty toward cultural heritage sites: a signaling theory perspective. Tourism Planning & Development, 21(3), 255-275. Ar, H., & Çelik Uğuz, S. (2015). Somut olmayan kültürel mirasın korunmasında turist rehberlerinin rollerine yönelik turist algıları üzerine bir araştırma. Journal of International Social Research, 8(41). Arat, T., & Bulut, H. Ç. (2019). Turist memnuniyetinde turist rehberinin rolü: Konya’da bir araştırma. Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 2(1), 31-43. Aslan, Z., & Çokal, Z. (2016). Profesyonel turist rehberinin kültürel değerlere katkısına ilişkin turist algılamaları. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(1), 53-69. Bernini, C., Cerqua, A., & Pellegrini, G. (2020). Endogenous amenities, tourists’ happiness and competitiveness. Regional Studies, 54(9), 1214-1225. Crespi-Vallbona, M. (2021). Satisfying experiences: guided tours at cultural heritage sites. Journal of Heritage Tourism, 16(2), 201-217. Çapar, G., & Yenipınar, U. (2017). Kültürel ve Doğal Mirasın Sürdürülebilirliğinde Turist Rehberlerinin Rolüne İlişkin Turist Algısı. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(38), 397-424. Çeşmeci, N. (2004). ‘’Türkiye’de paket turların yönetiminde turist rehberlerinin fonksiyonu: yönetsel rollerin tespiti, sorunları ve çözüm önerileri’’, Yüksek Lisans Tezi. Erciyes Üniversitesi, Kayseri. Çetin, T. (2010). Cumalıkızık köyünde kültürel miras ve turizm algısı. Milli Folklor, 11(87). Çetinkaya, M. Y., & Öter, Z. (2016). Role of tour guides on tourist satisfaction level in guided tours and impact on re-visiting Intention: A research in Istanbul. European Journal of Tourism, Hospitality and Recreation, 7(1), 40-54. González-Rodríguez, M. R., Domínguez-Quintero, A. M., & Paddison, B. (2020). The direct and indirect influence of experience quality on satisfaction: the importance of emotions. Current Issues in Tourism, 23(22), 2779-2797. Gürbüz, S., & Şahin, F. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 271. Gürsoy, D., Akova, O., & Atsız, O. (2022). Understanding the heritage experience: a content analysis of online reviews of World Heritage Sites in Istanbul. Journal of Tourism and Cultural Change, 20(3), 311-334. Güzel, F. Ö. (2007). ‘’Türkiye imajının geliştirilmesinde profesyonel turist rehberlerinin rolü (Alman turistler üzerine bir araştırma)’’, Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir. Karacaoğlu, S., & Yolal, M. (2019). Kültürel mirasın korunması ve sürdürülmesinde turist rehberlerinin rolü. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(4), 833-847. Kaya, B., & Ünlüönen, K. (2021). Turist Rehberlerinin Kültürel Miras Aktarımında Hikâye Anlatıcılığının Rolü, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(3): 2166-2179. Kline, R. B. (2005). Principles and practice of structural equation modeling (2nd ed.). Guilford publications. Köroğlu Ö., Köroğlu A., & Alper, B. (2012). ‘’Doğaya dayalı gerçekleştirilen turizm faaliyetleri içerisinde turist rehberlerinin rolleri üzerine bir inceleme’’, KMÜ Sosyal ve Ekonomı k Araştırmalar Dergisi, 14 (22), 131-139. Köroğlu, Ö., & Avcıkurt, C. (2014). Turist rehberlerinin motivasyonu ile performansı arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (39) Kuşçuoğlu, G. Ö., & Murat, T. A. Ş. (2017). Sürdürülebilir kültürel miras yönetimi. Yalvaç Akademi Dergisi, 2(1), 58-67. Leask, A. (2016). Visitor attraction management: A critical review of research 2009–2014. Tourism Management, 57, 334-361. McGrath, G. (2004). Including the outsiders: The contribution of guides to integrated heritage tourism management in Cusco, Southern Peru. Current Issues in Tourism, 7, 426–432. Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd ed.). New York: McGraw-Hill. Panzera, E., de Graaff, T., & de Groot, H. L. (2021). European cultural heritage and tourism flows: The magnetic role of superstar World Heritage Sites. Papers in Regional Science, 100(1), 101-123. Patton, M. Q. (1987). How to use qualitative methods in evaluation, Newbury Park, CA: Sage. Pelit, E., & Türkoğlu, T. (2019). Somut olmayan kültürel miras değerlerinin turizme yansımaları ebru sanatı üzerine bir inceleme. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 3 (1), 101-118. Soybalı, H. H., Çoban, E., & Türkoğlu, T. (2022). Turizm rehberliği bölümü öğrencilerinin somut olmayan kültürel miras değerlerine yönelik bilgi, deneyim ve tutumlarının belirlenmesi. Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 5(2), 161-181. Şahin, S., & Yıldırım, H. U. (2020). Turist rehberi adaylarının kültür varlıklarına yönelik bilgi düzeyleri ve tutumları. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(3), 120-136. Tetik, N. (2006). ‘’Türkiye’de profesyonel turist rehberliği ve müşterilerin turist rehberlerinden beklentilerinin analizi (Kuşadası örneği)’’, Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir. The 12nd Development Plan of Türkiye (2023, October 31). https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf The 3rd Turkish Tourism Council (2017, November 1-3). Tourism Education, Employment and Tourist Guidance Commission https://turizmsurasi.ktb.gov.tr/Eklenti/57389,turizmegitimiistihdamituristrehberligikomisyonraporupdf.pdf?0 Timothy, D. J. (2014). Contemporary cultural heritage and tourism: Development issues and emerging trends. Public Archaeology, 13(1-3), 30-47. Toker, A. (2011). ‘’Kültür turizminin sürdürülebilirliğinde profesyonel turist rehberlerinin rolü: Ankara örneği’’, Yüksek Lisans Tezi. Anadolu Üniversitesi, Eskişehir. TUREB (2024, September 13). Rehber İstatistikleri. https://www.tureb.org.tr/RehberIstatistik Türker, A., & Çelik, İ. (2012). Somut olmayan kültürel miras unsurlarının turistik ürün olarak geliştirilmesine yönelik alternatif öneriler. Yeni Fikir Dergisi, 4(9), 86-98 UNESCO (2024a, September 11). UNESCO Dünya Mirası Listesi. https://www.unesco.org.tr/Pages/125/122/UNESCO-D%C3%BCnya-Miras%C4%B1-Listesi. UNESCO (2024b, November 4). Properties inscribed on the World Heritage List. https://whc.unesco.org/en/statesparties/tr Weng, L., Liang, Z., & Bao, J. (2020). The effect of tour interpretation on perceived heritage values: A comparison of tourists with and without tour guiding interpretation at a heritage destination. Journal of Destination Marketing & Management, 16, 100431. Xu, Y., & McGehee, N. G. (2017). Tour guides under zero-fare mode: evidence from China. Current Issues in Tourism, 20(10), 1088-1109. Yalçınkaya, T., & Güzel, T. (2022). Somut Olmayan Kültürel Miras Kapsamında Toplumsal Uygulamalar, Ritüeller ve Şölenler.. Her Yönüyle Miras Turizmi (s.177-187) içinde. Detay Yayıncılık. Yeşilbursa, C., C. (2011). “Sosyal Bilgilerde Miras Eğitiminin Öğrencilerin Somut Kültürel Mirasa Karşı Tutumlarına ve Akademik Başarılarına Etkisi”, Yayınlanmamış Doktora tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara. Zengin, B., & Eker, N. (2014). ‘’Alternatif turizm kapsamında kültür turizminin sürdürülebilirliğinde turist rehberlerinin rolü: bir uygulama’’, XIII. Geleneksel Turizm Paneli, 11 Nisan 2014, İstanbul.