This sudy aims to reveal the geograpihical, natural, social, economic and adminstrative status of the Yozgat Sanjak of the Ankara Province at the begining of the 20th Century and the two major districts of Bogazlıyan and Akdagmadeni. In this context, the main source of the study is the 1325 numbered Ankara Province Yearbook and the documents in the Ottoman and Republican Archives. Besides some research works related to history of Yozgat will be utilized. In this study, It was noted that Yozgat had almost smiliar geographical and natural features to present day. Although the majority of the population consist of Muslims, the non Muslims population is found both in the center and in the two center and in the two districts of Salname. The Greek population is more dominant especially in Akdağmadeni region. The economic status of the Yozgat Sanjak’s and districts was recorded on taxes and cereals and livestocks. Especially in Akdagmadeni, the demands of the Greek population who came from Trabzon, Gümüşhane and Ünye from the Black Sea for a long time re-choose Christiyanity are also seen in the documents. As the name suggests, Akdagmadeni has been an area of attraction due to the fact that mining is a region where stone workmanship exists.
Buçalışma, 20.yüzyıl başında Ankara Vilayetine bağlı olan Yozgat Sancağının veiki “büyük” kazası olan Boğazlıyan ve Akdağmadeni’nin coğrafi, tabii, sosyal,ekonomik ve idari durumunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu çerçevedeçalışmanın ana kaynağını 1325 Numaralı Ankara Vilayeti Salnamesi ile OsmanlıArşivi ve Cumhuriyet Arşivindeki belgeler oluşturmaktadır. Yanı sıra Yozgattarihi ile ilgili bazı araştırma eserlerinden de yararlanılacaktır. ÇalışmadaYozgat’ın 20.yüzyıl başında neredeyse bugüne benzer coğrafi ve tabiiözelliklere sahip olduğu kaydedilmiştir. Nüfus ekseriyeti Müslümanlardanoluşmakla beraber gayrimüslim nüfusa hem merkezde hem de Salnamede yer verilenbu iki kazada da rastlanmaktadır. Rum nüfus özellikle Akdağmadeni bölgesindedaha çoğunluktadır. Yozgat Sancağı ve ilçelerinin ekonomik durumu, vergiler ileyetiştirilen hububat ve hayvancılık üzerinden kayıtlanmıştır. ÖzellikleAkdağmadeni’nde Karadeniz’den Trabzon, Gümüşhane ve Ünye’den uzun süre önce gelmişRum nüfusun askere gitmemek için tekrar Hristiyanlığı seçmeye dönük talepleribelgelerde görülmektedir. Akdağmadeni adından anlaşılacağı üzere madenciliğin,taş işçiliğinin olduğu bir bölge olması sebebiyle de çekim alanı olmuştur.