Within the period of the First World War, theOttoman Empire working for strengthening its navy against its regional rivalsGreece and Russia would enter into an agreement with Englishbuilding group Armstrong-Vickers and Brown forthe construction of Ship Reshadieh on June, 1911. An agreement would be made with an English bank,National Bank of Turkey for the financing of the ship, and treasury bonds wouldbe issued for being paid to the Bank from 1911 to 1916. Confiscation to Reshadieh ship in the summer of 1914would not only deal big blow to the Ottoman Navy but also it would become thebeginning of disputes to continue long time between the building group, theBank, Turkish Government and English Government.Thefirst dispute on this matter would be the fate of ones taking treasury bondsand the second dispute would be the fate of last instalment retained atNational Bank of Turkey without being paid to the building group in accordancewith the finance agreement made with the Bank upon the directive of TurkishGovernment because of the delay in ship delivery. The problem about MoneyBelongs to Whom? To The Bank, English Government or Turkish Government andabout money would be paid in which currency would occupy the parties long time.While the first problem would be solved with Lausanne, it would need to wait1930s for the second problem’s solution. This study sets an example for understanding how the said debt formingso little item of problems passing from Ottoman to Republic troubled Turkey.The references of the said study aiming at revealing the financial problemswithin the period following the confiscation to Reshadieh ship compose ofEnglish National Archives, Republic Archives of the Prime Ministry, OttomanArchives documents of the Prime Ministry and the publications about thesubject.
Birinci Dünya Savaşına giden süreçte, bölgeselrakipleri Yunanistan ve Rusya’ya karşı donanmasını güçlendirme adına çalışanOsmanlı Devleti, 1911 Haziran’ında Reşadiye gemisinin yapımı için İngilizinşaat grubu olan Armstrong-Vickers ve Brown ile anlaşma imzalayacaktı. Gemininfinansmanı içinse bir İngiliz bankası olan Türkiye Milli Bankası ileanlaşılacak ve 1911’den 1916’ya kadar Bankaya ödenmek üzere hazine tahvilleriçıkartılacaktı. Böyle bir süreçte Reşadiye gemisine 1914 yazında el koyulması,sadece Osmanlı Donanmasına büyük bir darbe indirmekle kalmayacak aynı zamandainşaat grubu, Banka, Türk Hükümeti ve İngiliz Hükümeti arasında uzun süre devamedecek anlaşmazlıkların da başlangıcı olacaktı.Konuya ilişkin ilk anlaşmazlık hazinetahvillerini alanların akıbeti olurken ikinci anlaşmazlık geminin teslimindekigecikme dolayısıyla Türk Hükümetinin direktifi üzerine, Banka ile yapılan finans anlaşması uyarıncainşaat grubuna ödenmeyerek Türkiye Milli Bankası nezdinde alıkoyulan sontaksitin akıbeti olacaktır. Paranın Bankaya mı, İngiliz Hükümetine mi yoksaTürk Hükümetine mi ait olduğu ve hangi para birimi ile ödeneceği meselesitarafları uzun süre meşgul edecekti. İlk sorun Lozan Antlaşması ile çözümekavuşurken ikinci sorununun çözümü için 1930’ları beklemek gerekecekti. Bu çalışma Osmanlı’dan Cumhuriyet’e miras kalansorunlardan çok küçük bir kalemi oluşturan söz konusu borcun bile Türkiye’yi nedenli uğraştırdığını görmek açısından örnek teşkil etmektedir. Reşadiyegemisine el koyulmasını takip eden süreçteki mali sorunları ortaya koymayıamaçlayan söz konusu çalışmanın başlıca kaynaklarını İngiliz Ulusal Arşivi,Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, Başbakanlık Osmanlı Arşivi evrakları ve konuyailişkin yayınlar oluşturmaktadır.