int. j. life sci. biotechnol. International Journal of Life Sciences and Biotechnology 2651-4621 International Society of Academicians 10.38001/ijlsb.1845089 Microbiology (Other) Mikrobiyoloji (Diğer) Nijerya'nın Akwa Ibom Eyaleti, Okobo Yerel Yönetim Bölgesi'nde Lenfatik Filaryazis Bulaşmasının Moleküler Ksenomonitörleme Yöntemiyle İzlenmesi Molecular Xenomonitoring of Lymphatic Filariasis Transmission in Okobo LGA, Akwa Ibom State, Nigeria https://orcid.org/0000-0002-7422-0589 Opara Kenneth University of Uyo https://orcid.org/0009-0001-2567-4621 Ikpeida Nnamso University of Uyo https://orcid.org/0009-0002-6734-0600 Udoidung Nsima University of Uyo https://orcid.org/0000-0001-7447-3220 Adeleke Monsuru Osun State University https://orcid.org/0000-0002-9835-8080 Chikezie Friday University of Uyo https://orcid.org/0000-0002-9214-6095 Yaro Clement University of Uyo https://orcid.org/0000-0001-5709-953X Ekpo Ndifreke University of Uyo https://orcid.org/0000-0002-3657-8539 Iwalewa Zarat Osun State University https://orcid.org/0009-0001-9330-7188 Udoewah Samson University of Port Harcourt https://orcid.org/0009-0006-0081-6917 Silas Idongesit University of Calabar 04 16 2026 9 1 290 298 12 19 2025 01 25 2026 Copyright © 2018, International Journal of Life Sciences and Biotechnology 2018 International Journal of Life Sciences and Biotechnology

İşte metnin akademik dilde yapılmış Türkçe çevirisi:"Endemik bölgeler, halen önemli bir halk sağlığı sorunu olan lenfatik filaryaz (LF) gibi ihmal edilmiş tropikal hastalıkların yeniden ortaya çıkmasını önlemek için sürekli izleme gerektirmektedir. Moleküler ksenomonitörizasyonun (MX), toplu ilaç uygulaması (MDA) sırasında ve sonrasında kalıntı bulaşmayı saptamak ve eliminasyon çabalarını değerlendirmek için yararlı bir araç olduğu, dolayısıyla potansiyel yeniden canlanmayı önlemek için bir erken uyarı sistemi görevi gördüğü kanıtlanmıştır. Bu çalışma, MDA turlarının uygulandığı endemik bir bölge olan Okobo'da, sivrisineklerdeki Wuchereria bancrofti prevalansını ilk kez moleküler teknikler kullanarak araştırmıştır. Yağışlı ve kurak mevsimler boyunca CDC ışık tuzakları kullanılarak 518 dişi sivrisinek (Culex spp: %95,95, 497 ve Anopheles spp: %4,05, 21) yakalanmıştır. Sivrisinek havuzları (pools), Ssp I tekrar dizisini hedefleyen PZR (PCR) yöntemiyle taranmıştır. Yerel yönetim bölgesi (LGA) genelindeki sivrisineklerde Wuchereria bancrofti prevalansını tahmin etmek için PoolTestR kullanılarak Maksimum Olabilirlik Tahminleri (MLE) hesaplanmıştır. W. bancrofti DNA'sının genel tahmini prevalansı (MLE), Culex spp sivrisineklerinde %9,99 (%95 GA: %6,49-%14,69), Anopheles spp. türünde ise %63,91 (%95 GA: %39,59–%84,67) olarak bulunmuştur. Bu çalışmanın ortaya koyduğu endişe verici derecedeki yüksek enfeksiyon oranı, Okobo'da MDA uygulamalarına devam edilmesi gerektiğini göstermektedir; zira yüksek tahmini prevalans, devam eden insan enfeksiyonu ve LF'nin yeniden ortaya çıkma riski açısından yüksek bir risk teşkil etmektedir. Bu bulgular, LF izleme ve eliminasyon stratejileri için temel veriler sağlamakta ve endemik yerel yönetim bölgelerindeki bulaşma değerlendirme araştırmalarında moleküler sürveyansın önemini vurgulamaktadır.

Endemic regions require constant monitoring to prevent reemergence of neglected tropical diseases as lymphatic filariasis (LF), which is still a major public health concern. Molecular xenomonitoring (MX) has been proven to be a useful tool to detect residual transmission and evaluate elimination efforts during mass drug administration (MDA) and post-MDA settings, therefore serving as an early warning system to prevent potential resurgence This study investigated Wuchereria bancrofti prevalence in mosquitoes using molecular techniques for the first time in Okobo, an endemic area that has undergone rounds of MDA. Female mosquitoes (518) were caught using CDC light traps (Culex spp: 95.95%, 497 and Anopheles spp: 4.05%, 21) across wet and dry seasons Mosquito pools were screened using PCR, targeting the Ssp I repeat. PoolTestR was used to estimate prevalence of Wuchereria bancrofti in mosquitoes throughout the LGA using Maximum Likelihood Estimates (MLE). The overall estimated prevalence (MLE) of W. bancrofti DNA in Culex spp mosquitoes was 9.99% (95% CI: 6.49%-14.69%) while Anopheles spp., was 63.91% (95% CI: 39.59%–84.67%). The alarming high infection rate revealed by this study begs the need for continued MDA in Okobo as high estimated prevalence is suggestive of high risk of ongoing human infection and LF reemergence. These findings provide a baseline data for LF monitoring and elimination strategies and emphasizes the importance of molecular surveillance in transmission assessment surveys in endemic LGAs.

 parasitology lymphatic filariasis PCR molecular xenomonitoring mosquitoes Wuchereria bancrofti parazitoloji PCR lenfatik filaryaz moleküler ksenomonitoring sivrisinekler Wuchereria bancrofti WHO, Global programme to eliminate lymphatic filariasis: progress report 2022.Weekly epidemiological record Relevé épidémiologique hebdomadaire. 2023. 2. Curran, D.M., et al., Modeling the metabolic interplay between a parasitic worm and its bacterial endosymbiont allows the identification of novel drug targets. eLife, 2020. 9: p. e51850. 3. WHO, Lymphatic filariasis: managing morbidity and preventing disability: an aide-mémoire for national programme managers. iris.who.int. 2021: World Health Organization. 4. WHO, Lymphatic filariasis factsheet. World Health Organization (WHO) www.who.int, 2023. 5. Cross, J.H., Filarial Nematodes. Nih.gov. 1996: University of Texas Medical Branch at Galveston. 6. Ottesen, E.A., et al., The Global Programme to Eliminate Lymphatic Filariasis: Health Impact after 8 Years. PLoS Neglected Tropical Diseases, 2008. 2(10): p. e317.