International Journal of Social Science Research 2146-8257 Şahin ORUÇ İkinci Dünya Savaşı'nda Sovyet Propagandasında Milliyetçilik Söylemlerinin Kullanılması The Use of Nationalism Discourses in the Soviet Propaganda in the Second World War https://orcid.org/0000-0002-1523-4649 Çakı Caner İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-9239-4187 Gazi Mehmet Ali İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ 12 31 2018 7 2 291 306 11 20 2018 12 30 2018 Copyright © 2012, International Journal of Social Science Research 2012 International Journal of Social Science Research

Sovyetler Birliği kurulduğu ilk günden itibarenpropaganda faaliyetlerinde milliyetçilik söylemlerinden uzak durmayı tercihetmişti. Hatta kimi zaman milliyetçilik söylemleri ile yönetime karşımuhalefette bulunanlar şiddetle cezalandırılmıştı. Bu süreç Nazi Almanyası'nın1941 yılındaki Sovyetler Birliği'ni işgaline kadar sürmüştü. İkinci DünyaSavaşı'nda Nazi Almanyası'nın Sovyetler Birliği'ni işgale başlamasından sonraülke genelinde seferberlik ilan edilmişti. Bu süreçte Sovyet propagandası, Rushalkını Alman ordularına karşı harekete geçirebilmek için milliyetçiliksöylemlerinden yararlanma yoluna gitmişti. Bu çalışmada Sovyet propagandasınınİkinci Dünya Savaşı'nda milliyetçilik söylemlerini nasıl ve ne yönde kullandığıortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu amaçla All World Wars sitesi tarafındanbelirlenen milliyetçilik söylemleri içeren Sovyet propaganda posterleri nitelaraştırma yöntemleri içerisinde bulunan göstergebilimsel analiz yöntemikullanılarak incelenmiştir. Çalışmada propaganda posterleri ABD'li dilbilimciCharles Sanders Peirce'in göstergebilim kavramları üzerinden analiz edilmiştir.Çalışma sonucunda, propaganda posterlerinde Rus tarihi şahsiyetleriningörselleri kullanılarak ve sözlerine atıfta bulunularak Rus halkının savaşçıbir toplum olduğu düşüncesinin inşa edilmesi amaçlandığı görülmüştür. Aynızamanda posterlerde geçmişteki Rus zaferleri hatırlatılarak, Sovyetaskerlerinin de aynı zaferi tekrar kazanacağı mesajı verilmeye çalışılmıştır.

The Soviet Union preferred to avoid the discourse of nationalism in its propaganda activities since the first day of establishment. Moreover, the people who opposed the administration with nationalism discourses were severely punished. This process lasted until Nazi Germany occupied the Soviet Union in 1941. After World War II, Nazi Germany began to occupy the Soviet Union, the country was declared to be mobilized. In this process, Soviet propaganda sought to use the discourse of nationalism to mobilize the Russian people against the German armies. In this study, it was tried to find out how and in what way the Soviet propaganda used the discourse of nationalism in World War II. For this purpose, Soviet propaganda posters containing the discourse of nationalism determined by the All World Wars site were examined using the semiotic analysis method in the qualitative research methods. In the study, the propaganda posters were analyzed by the linguist Charles Sanders Peirce on the concepts of semiotics. As a result of the study, it was seen that the idea of the Russian people as a warrior society was aimed to be constructed by using the visuals of Russian historical personalities and referring to their words in the propaganda posters. At the same time, the posters gave messages that the Soviet troops would regain the same victory, reminding the Russian triumphs of the past

 Soviet union nationalism World War II propaganda poster Sovyetler birliği milliyetçilik İkinci Dünya Savaşı propaganda poster All World Wars (2018). Soviet propaganda posters, http:// www. allworldwars. com/Russian% 20WWII%20 Propaganda %20 Posters.html, Retrieved on: 12.11.2018. Çakı, C. (2018a). Nazi Almanyası etkisindeki İtalyan Sosyal Cumhuriyeti'nin propaganda posterleri üzerine inceleme. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 11(2), 252-272. Çakı, C. (2018b). İkinci dünya savaşı'ndaki propaganda savaşlarında çizgi filmin rolü: Nazi Almanyası ve Amerika Birleşik Devletleri üzerine inceleme. Halkla İlişkiler ve Reklam Çalışmaları E-Dergisi, 1(2), 51-63. Çakı, C. (2018c). Birinci Dünya Savaşı’ndaki Alman propaganda kartpostallarında kullanılan karikatürlerde Türklerin sunumunun göstergebilimsel açıdan incelenmesi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (29), 73-94. Çakı, C. (2018d). Komünizm ideolojisinde kült lider olgusu: "Berlin'in düşüşü" propaganda filmi'nin alımlama analizi. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Düşünceler Hakemli E-Dergisi, (9), 94-113. Çakı, C., & Gülada, M. O. (2018a). Vichy Fransası'nda işgal propagandası. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1), 53-80. Çakı, C., & Gülada, M. O. (2018b). 2. Dünya Savaşı'nda kullanılan sovyet propaganda posterlerinde coşku çekiciliği bağlamında kadınların temsili, Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, (2), 57-77. Çakı, C., & Gülada, M. O. (2018c). Nazizm ideolojisinde alman kadınları:" Ns-Frauen-Warte" propaganda dergisi üzerine inceleme. Medeniyet ve Toplum Dergisi, 2(2), 89-105. Fiske, J. (2017). İletişim çalışmalarına giriş. (S. İrvan., Trans.), 5. Basım. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları. Gazi, M. A., Çakı, C., & Gülada, M. O. (2018). İkinci Dünya Savaşı'nda Sovyet kült lider propagandasında Vladimir Lenin ve Joseph Stalin'in sunumu. Dördüncü Kuvvet Uluslararası Hakemli Dergi, 1(2), 25-42. Gaddins, J. L. (2018). Soğuk savaş, pazarlıklar, casuslar, yalanlar, gerçek, (D. Cenkçiler, Trans.), 3. Baskı, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. Gülada, M. O. (2018). Korku Çekiciliği Kavramının Trafik Kazalarını Konu Alan Kamu Spotu Reklamlarında Kullanımı. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 131-143. Gülada, M. O. ve Çakı, C. (2018). Baudrillard’ın Tüketim Toplumu Boyutunda Jil Çorap Reklamı Örneği, 1. Uluslararası Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Kongresi, Antalya. Hart, B. L. (2015). İkinci dünya savaşı tarihi. (K. Bağrıaçık, Trans.), İstanbul: İş Bankası Yayınları. Jowett, S. G. - O'donnell, V. (2014). Propaganda & persuasion. USA: Sage. Keegan, J. (2016). İkinci dünya savaşı, Trans. (S. Öksüz, Trans.), İstanbul: Say Yayınları. Kelly, C. (2005). Riding the Magic Carpet: Children and Leader Cult in The Stalin Era. The Slavic and East European Journal. 49(2), 199-224. Macksey, K. J. (2012). İkinci dünya savaşı’nda askeri hatalar. (M. T. Akad, Trans.), İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları. Martin, T. D. (2001). The Affirmative action empire: nations and nationalism in the Soviet Union, 1923-1939. USA: Cornell University Press. Mcmahon, J. R. (2013). Soğuk savaş, (S. Gül, Trans.), Ankara: Dost Kültür Yayınları. McNab, C. (2015). Hitler'in ordusu, Nazi savaş makinesinin tarihi, 1939-1945, (O. Doğan, Trans.), İstanbul: Timaş Yayınları. Priestland, D. (2017). Kızıl bayrak bir komünizm tarihi, (A. Çakıroğlu, E. Yılgür, Trans.), İstanbul: İletişim Yayınları. Riasanovsky, V. Nicholas, & Steinberg, D. Mark (2011). Rusya tarihi. (F.Dereli, Trans.), İstanbul: İnkılap Yayınları. Rifat, M. (2013). Açıklamalı göstergebilim sözlüğü: kavramlar, yöntemler, kuramcılar, okullar. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. Strachan, H. (2014). Birinci dünya savaşı, (Ü. H.Yolsal, Trans.), İstanbul: Say Yayınları. Suny, R. (1993). The Revenge of the past: nationalism, revolution, and the collapse of the Soviet Union. USA: Stanford University Press. Zinovyev, G. (2012). Rusya komünist partisi tarihi, (B. Zeren, Trans.), İstanbul: Mızrak Yayınları.