Bu çalışmada kıraat uygulamalarında dirayet imkânının olup olmadığı literatürdeki erba‘u’z-zühr kavramı bağlamında sorgulanmaktadır. Söz konusu meseleye cevap aranırken bütüncül bir yaklaşım sergilenmeye gayret gösterilmiştir. Bunun için alanın temel eserleri tarama yöntemiyle gözden geçirilerek içerik analizine tabi tutulmuş, kıraat âlimlerinin konuyla ilgili değerlendirmelerinin hangi doğrultuda şekillendiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen bulgular metinsel bağlam ve muhtelif eserlerde serdedilen görüşler çerçevesinde mukayese edilmiş, analoji ve tümevarım gibi yöntemlerle sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda kurrânın sureler arası geçişte uygulayageldiği vasl, sekte veya besmele gibi okuma biçimlerinin Kıyâme, Mutaffifîn, Beled ve Hümeze surelerine gelindiğinde farklılık arz ettiği görülmüş; bu durumun, klasik ulema nezdinde bilinirliğinin yaygın olması hasebiyle bilinen, belirgin ve parlak dört sure anlamında erba‘u’z-zühr olarak nitelendirildiği tespit edilmiştir. Klasik ulema nezdinde bilinen, belirgin ve parlak gibi vasıflarla muttasıf olmasına rağmen mezkûr dört sureye dair farklı uygulamaları gündeme getiren müstakil bir çalışmanın olmaması, bu makalenin vücuda gelmesinin temel sâiki olmuştur. Ayrıca çalışmada söz konusu dört sure hakkındaki uygulama farklılıklarının rivayet eksenli mi yoksa dirayet eksenli mi olduğu anlaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma neticesinde genelde istiaze ve besmele, özelde ise erba‘u’z-zühr eksenli uygulama farklılıklarının nebevî gelenekten ziyade kurrânın bir geleneği olarak tezahür ettiği tespit edilmiş ve bu durumun kurrânın dirayetinin sonucu teşekkül eden uygulamalar cümlesinden olduğu kanaatine varılmıştır. Böyle olmakla birlikte söz konusu uygulamanın sonraki dönem kıraat ehlince reddedilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
This study investigates whether there is room for dirāyah in qirā'ah practices within the context of the concept of arba' al-zuhr as found in the relevant literature. In pursuing and searching for the answer to this matter, care has been taken to maintain a holistic approach without compromising any aspect of the investigation. Subsequently, the study sought to identify the general direction in which the evaluations of qirā'ah scholars have evolved on this matter. The findings obtained were compared within the textual context and in the light of the views expressed in various works, and the conclusion was tried to be reached by methods such as analogy and inductive reasoning. The research revealed that reading styles commonly practiced by the qurrā', such as wasl, sakt or basmala which are applied in the transition between the sūrahs of the Qur'ān, differ when it comes to the Qiyāmah, Mu'affifīn, Balad and Humazah sūrahs. Although these four sūrahs are described by classical scholars with terms such as well-known, distinct, and prominent, the absence of an independent study addressing the variant recitational practices concerning them served as the primary motivation behind this article. The study also seeks to determine whether the differences in practice regarding these four sūrahs are based on transmission or reasoning. As a result of the research, it has been determined that the differences in practice generally based on isti'ādhah and basmala, and specifically centered around arba' al-zuhr stem not from the Prophetic tradition, but rather from the tradition of the qurrā'. It was also found that these practices are not based on transmission, but are instead the result of the reasoning and judgment of the qurrā', and that these practices have not been rejected by later scholars of Qur'ānic recitation.