Etymology is an attempt to find out the past of words and their origin by following the trace they leave behind. This concept, whose origin is connected with the Greek civilization, is an important scientific area both in Turkish and in all languages. It is generally accepted that the first etymology experiment in Turkish was made by Mahmut Kashkari in his work Divanu Lugati't-Turk. Our study discusses the etymological analysis of five words used in the Yozgat dialect and the method of etymology. In addition to providing five-word analysis literature, some literature on the scientific method in etymology has been compiled, and an attempt to describe the method in etymology in general terms has been made. There are two types of methods that can be called general and specific. While the general method is the general principles of etymology, the specific method is one that can change with each word and each researcher, and sometimes with the information available. It can be seen that even the researcher applies his own special method to each word, in addition to general etymological ones. The etymological analysis of the words Anışıma, Hameyli, Hortuklu, Ürelüün, Mehekli used in the Yozgat dialect was made using the mentioned general and special methods. The etymological analysis of the five words showed that two are quotations and three are of Turkiс origin.
Etimoloji, sözcüklerin ardında bıraktıkları izi takip ederek onların geçmişlerini ve nereden geldiklerini bulma çabasıdır. Kelime kökeni Yunan medeniyetine dayandırılan bu uğraş, bütün diller için olduğu kadar Türkçe içinde önemli bir bilimsel sahadır. İlk Türkçe etimoloji denemesinin Dîvânu Lugâti't-Türk adlı eserinde Mahmut Kaşkari tarafından yapıldığı kabul edilmektedir. Çalışmamızda Yozgat ağzında kullanılan beş kelimenin etimolojik tahlili ve etimolojide yöntem konu edilmiştir. Literatüre beş kelimenin tahlil denemesi kazandırılmasının yanı sıra etimolojide bilimsel yöntem üzerine bazı yazınların derlemesi yapılarak ana hatlarıyla etimolojide yöntem betimlenmeye çalışılmıştır. Genel ve özel diyebileceğimiz iki türlü yöntem ön plana çıkmaktadır. Genel yöntem, etimolojinin genel ilkeleri iken özel yöntem her kelime ve her araştırmacıya göre bazen de eldeki mevut bilgiye göre değişebilen yöntemdir. Bir araştırmacı dahi her bir kelime için genel etimoloji yöntemleri dışında farklı bir özel yöntem uyguladığı görülmektedir. Yozgat ağzında kullanılan Anıştırma, Hameyli, Hortuklu, Ürelüün, Mehekli kelimelerinin etimolojik tahlili, bahsedilen genel ve özel yöntemler kullanılarak yapılmaya çalışılmıştır. Etimolojik tahlili yapılmaya çalışılan beş kelimenin iki tanesi alıntı, üç tanesi Türkçe kökenli kelimelerdir.