<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi)</journal-title>
            </journal-title-group>
                                        <issn pub-type="epub">2528-9519</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Inonu University</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.47107/inifedergi.1330904</article-id>
                                                                <article-categories>
                                            <subj-group  xml:lang="en">
                                                            <subject>Communication Studies</subject>
                                                            <subject>Communication Theories</subject>
                                                            <subject>Communication and Media Studies (Other)</subject>
                                                    </subj-group>
                                            <subj-group  xml:lang="tr">
                                                            <subject>İletişim Çalışmaları</subject>
                                                            <subject>İletişim Kuramları</subject>
                                                            <subject>İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer)</subject>
                                                    </subj-group>
                                    </article-categories>
                                                                                                                                                        <title-group>
                                                                                                                        <article-title>BİR DOYUM OLARAK GÖZETİM: THE TRUMAN SHOW FİLMİNDE İZLEYİCİ KONUMU</article-title>
                                                                                                                                                                                                <trans-title-group xml:lang="en">
                                    <trans-title>SURVEILLANCE AS A GRATIFICATION:  THE AUDIENCE POSITION IN THE TRUMAN SHOW</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0001-5594-4322</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Ceran</surname>
                                    <given-names>Mahmut</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>Hasan Kalyoncu Üniversitesi</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20240530">
                    <day>05</day>
                    <month>30</month>
                    <year>2024</year>
                </pub-date>
                                        <volume>9</volume>
                                        <issue>1</issue>
                                        <fpage>29</fpage>
                                        <lpage>45</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20230721">
                        <day>07</day>
                        <month>21</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20240107">
                        <day>01</day>
                        <month>07</month>
                        <year>2024</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2016, İnönü University Faculty of Communication Electronic Journal (INIF E-Dergi)</copyright-statement>
                    <copyright-year>2016</copyright-year>
                    <copyright-holder>İnönü University Faculty of Communication Electronic Journal (INIF E-Dergi)</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>ÖzKullanımlar ve doyumlar yaklaşımı, insanların kitle iletişim araçları yoluyla birtakım ihtiyaçlarını karşılayabileceklerini ve belirli doyumlara ulaşabileceklerini öne sürmektedir. Yaklaşımın Elihu Katz tarafından sistemli bir şekilde ortaya koyulduğu tarih olan 1959 yılından itibaren kitle iletişimi yoluyla sağlanan doyumlar pek çok araştırmanın konusu olmuştur. 1972’de Denis McQuail ve meslektaşları, kitle iletişim araçları aracılığıyla elde edilen doyumları dört alt grupta (oyalanma, kişisel ilişkiler, kişisel kimlik ve gözetim) kategorize ederek televizyon izleyicilerine yeni bir perspektifle bakmayı amaçlamışlardır. Yapılan literatür taramasında, yaklaşımın kullanıldığı çeşitli çalışmalarda, alt grupların içerisinde yer alan gözetim yoluyla doyum meselesinin göz ardı edildiği gözlemlenmiştir. Bu çalışmanın en temel amacı Denis McQuail ve meslektaşlarının belirlemiş oldukları, insanların medyayı kullanımları sonucunda elde ettikleri doyumlara ilişkin dört temel kategoriden biri olan, gözetim yoluyla sağlanan doyum meselesini derinleştirmektir. Söz konusu derinliğin sağlanabilmesi adına The Truman Show isimli sinema filminde yer alan Truman Show isimli televizyon programı izleyicilerinin programdan sağladıkları doyumlar tespit edilerek gözetim meselesinin kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı bağlamındaki önemini açıklamak çalışmanın hedefleri arasında yer almaktadır. Bu bağlamda çalışma, kitle iletişim araçları yoluyla elde edilen doyumlarda gözetimin, diğer konumlar ile mukayese edildiğinde öncül bir konumda olduğunu ileri sürmektedir. Bu çalışmada, ilgili amaçlara ulaşılabilmesi noktasında nitel araştırma yöntemlerinin önemli bir aracı olan; inceleme nesnesine yönelik ayrıntıların açıklanmasına olanak sağlayan ve özellikle film incelemelerinde, filmlerin belirli fenomenlerle olan ilişkisini ortaya koymaya uygun bir zemin sunan betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın özgün değeri iki temel hat üzerinde kurgulanmış durumdadır: Çalışmada, filmleri sosyal söylemin bir parçası olarak kabul etmekte ve film içerisinde yer alan izleyicilerin sinemasal söylem oluşturmak noktasında önemli bir görünüm ortaya koyduğunu varsayılmaktadır; Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımını bağlamında sunulan doyumlardan gözetim boyutuna odaklanılmaktadır.</p></abstract>
                                                                                    
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı</kwd>
                                                    <kwd>  izleyici</kwd>
                                                    <kwd>  The Truman Show</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                        
                                                                            <kwd-group xml:lang="en">
                                                    <kwd>Uses and gratifications theory</kwd>
                                                    <kwd>  audience</kwd>
                                                    <kwd>  The Truman Show</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                                            </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Adorno, T. W. (2003). Kültür Endüstrisini Yeniden Düşünürken. Cogito, Adorno: Kitle, Melankoli, Felsefe, 76-85.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Adorno, T. W. (2005). Minima Moralia. (O. Koçak, ve A. Doğukan, Çev.) İstanbul: Metis Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Adorno, T. W. (2011). Kültür Endüstrisi Kültür Yönetimi. (N. Ülner, M. Tüzel, ve E. Gen, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Baran, S. J., ve Davis, D. K. (2006). Mass Communication Theory Foundations, Ferment, And Future. Belmont: Thomson Wadsworth Publishing.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bauman, Z. (2000). Siyaset Arayışı. (T. Birkan, Çev.) İstanbul: Metis Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bauman, Z., ve Lyon, D. (2016). Akışkan Gözetim. (E. Yılmaz, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Behrens, R. (2011). Adorno Sözlüğü. (M. Tüzel, Çev.) İstanbul: Versus Kitap.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bentham, J. (2016). Panoptikon ya da Gözetim-Evi. B. Çoban, ve Z. Özarslan içinde, Panoptikon: Gözün İktidarı (B. Çoban, ve Z. Özarslan, Çev., s. 9-75). İstanbul: Su Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bourdieu, P. (1997). Televizyon Üzerine. (T. Ilgaz, Çev.) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ceran, M. (2022). Sinemanın Gerçeklik ile İlişkisine Post-Truth İzdüşümler: Family Romance, LLC. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(4), s. 1273-1296.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Cheviron, N. T. (2013). Televizyon ve İçimizdeki Şiddet. İstanbul: Kırmızı Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Debord, G. (1996). Gösteri Toplumu. (A. Ekmekçi, ve O. Taşkent, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Eginli, A. T., ve Tas, N. O. (2018). Interpersonal Communication in Social Networking Sites: An Investigation in the Framework of Uses and Gratification Theory. Online Journal of Communication and Media Technologies, 8(2), 81-104.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Erdoğan, İ., ve Alemdar, K. (2005). Öteki Kuram: Kitle İletişim Kuram ve Araştırmalarının Tarihsel ve Eleştirel Bir Değerlendirmesi . Ankara: ERK Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Erkan, Ü. (2018). Sinemada Gözetleme ve Gözün Temsiliyeti. Y. Y. (Ed.) içinde, Sosyoloji Yazıları (s. 199-234). Ankara: Bilgün Kültür Sanat Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Esslin, M. (1991). TV Beyaz Camın Arkası. (M. Çiftkaya, Çev.) İstanbul: Pınar Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Fiske, J. (2003). İletişim Çalışmalarına Giriş. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hıdıroğlu, İ. (2019). Ana-Akım Filmlerde Gözetim Olgusunun Temsili. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(23), 1407-1426.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Horkheimer, M., ve Adorno, T. W. (2014). Aydınlanmanın Diyalektiği. (N. Ülner, ve E. Ö. Karadoğan, Çev.) İstanbul: Kabalcı Yayıncılık.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Karahisar, T. (2014). Developments in Communication Technologies and Employee Privacy in the Workplace. Journal of Media Critiques, 221-234.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Katz, E. (1959). Mass Communications Research and the Study of Popular Culture: An Editorial Note on a Possible Future for This Journal. Studies in Public Communication, 2, 1-6.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Katz, E., Blumler, J., ve Gurevitch, M. (1973). Uses and Gratifications Research. The Public Opinion Quarterly, 4(37), 509-523.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kellner, D. (2010). Medya Gösterisi. (Z. Paşalı, Çev.) İstanbul: Açılım Kitap.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Köse, H. (2011). &#039;Synoptikon&#039; Evresindeki İletişim ya da Küresel Gözetim Toplumunda &#039;İktidar Görünmezliği&#039;nin Sonu. H. K. (Ed.) içinde, Medya Mahrem Medyada Mahremiyet Olgusu ve Transparan Bir Yaşamdan Parçalar (s. 199-224). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Laughey, D. (2010). Medya Çalışmaları Teoriler ve Yaklaşımlar. (A. Toprak, Çev.) İstanbul: Kalkedon Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Laughey, D. (2010). Medya Çalışmaları Teoriler ve Yaklaşımlar. İstanbul: Kalkedon Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Maigret, É. (2014). Medya ve İletişim Sosyolojisi. (H. Yücel, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Marx, G. T. (1985). The Threat of 1984-Style Techniques. The Futurist, 21-26.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Mathiesen, T. (1997). The Viewer Society: Michel Foucault&#039;s `Panopticon&#039; Revisited. Theoretical Criminology, 1(2), 215-234.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Mattelart, A. (2012). Gözetimin Küreselleşmesi: Güvenlileştirme Düzeninin Kökeni. (O. Gayretli, ve K. S. E, Çev.) İstanbul: Kalkedon Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">McQuail, D., ve Windahl, S. (2017). İletişim Modelleri. Ankara: İmge Kitabevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">McQuail, D., Blumler, J. G., ve Brown, J. R. (1972). The Television Audience: A Revised Perspective. D. M. (Ed.) içinde, Sociology of Mass Communication (s. 135-165). Harmondsworth: Penguin.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Morley, D. (1992). Television, Audiences and Cultural Studies. Londra: Routledge Publishing.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Mutlu, E. (1999). Televizyon ve Toplum. Ankara: TRT Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref35">
                        <label>35</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Mutlu, E. (2005). Globalleşme, Popüler Kültür ve Medya. Ankara: Ütopya Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref36">
                        <label>36</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Okmeydan, S. B. (2017). Postmodern Kültürde Gözetim Toplumunun Dönüşümü: ‘Panoptikon’dan ‘Sinoptikon’ ve ‘Omniptikon’a. Online Academic Journal of Information Technology, 45-69.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref37">
                        <label>37</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özçetin, B. (2018). Kitle İletişim Kuramları Kavramlar, Okullar, Modeller. İstanbul: İletişim Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref38">
                        <label>38</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Park, N., Kee, K. F., ve Valenzuela, S. (2009). Being Immersed in Social Networking Environment: Facebook Groups, Uses and Gratifications, and Social Outcomes. Cyberpyschology ve Behavior, 729-733.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref39">
                        <label>39</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Rubin, A. M., ve Perse, E. M. (1987). Audience Activity and Television News Gratifications. Communication Research, 14(1), 58-84.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref40">
                        <label>40</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ruggiero, T. E. (2000). Uses and Gratifications Theory in the 21st Century. Mass Communication ve Society, 3(1), 3-37.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref41">
                        <label>41</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sandelowski, M. (2000). Focus on research methods: Whatever happened to qualitative description? Research in Nursing dr Health, 23(4), s. 334-340.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref42">
                        <label>42</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sunal, G. (2018). Gündelik Yaşamın Korku ve Haz Ekseninde Kuşatılması: Yeni Gözetim Olgusu. Uluslararası Bilim, Eğitim ve Teknoloji Araştırmaları Kongresi (s. 245-256). Odessa: Fakülte Kitabevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref43">
                        <label>43</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tekinalp, Ş., ve Uzun, R. (2019). İletişim Araştırmaları ve Kuramları. İstanbul: Beta Yayıncılık.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref44">
                        <label>44</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Williams, R. (2003). Televizyon, Teknoloji ve Kültürel Biçim. (A. U. Türkbağ, Çev.) Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
Yaylagül, L. (2014). Kitle İletişim Kuramları. Ankara: Dipnot Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref45">
                        <label>45</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
