Agricultural Total Factor Productivity in Türkiye: An ARDL Analysis of Macro-Institutional Drivers

Abstract

This study examines the determinants of agricultural total factor productivity (TFP) in Türkiye over the period 1991–2022 using the ARDL approach. The analysis incorporates agricultural credit, agricultural CO₂ emissions, human capital (average years of schooling), urbanization, and agricultural value added as explanatory variables. The Bounds test confirms the existence of a cointegration relationship among the variables. The long-run ARDL model results show that agricultural credit and urbanization have negative effects on TFP, while human capital and agricultural value added contribute positively. These signs are also confirmed by the short-run ARDL model. The empirical results indicate that agricultural CO₂ emissions are insignificant in the long run but exert a negative short-run effect, reflecting temporary stress and inefficiencies. Overall, the study provides important policy insights, emphasizing the need for financial reforms, human capital development, rural revitalization, value-chain strengthening, and climate-smart practices to sustain agricultural productivity growth.

Keywords

• Agricultural productivity
• Agricultural credit
• Human capital
• ARDL
• Türkiye

Türkiye’de Tarımsal Toplam Faktör Verimliliği: Makro-Kurumsal Unsurların ARDL Yaklaşımıyla Analizi

Abstract

Bu çalışma, 1991–2022 dönemi için Türkiye’de tarımsal toplam faktör verimliliğinin (TFP) belirleyicilerini ARDL yaklaşımıyla incelemektedir. Analizde tarım kredisi, tarımsal CO₂ emisyonları, insan sermayesi (ortalama eğitim süresi), kentleşme ve tarımsal katma değer açıklayıcı değişkenler olarak kullanılmıştır. Bounds testi, değişkenler arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisinin varlığını doğrulamaktadır. Uzun dönem ARDL model sonuçları, tarım kredisi ve kentleşmenin TFP üzerinde olumsuz etki yaptığını, insan sermayesi ve tarımsal katma değerin ise olumlu katkı sağladığını göstermektedir. Söz konusu etkiler, kısa dönem ARDL modelinde de doğrulanmıştır. Ampirik sonuçlar, tarımsal CO₂ emisyonlarının uzun dönemde anlamsız olduğunu, ancak kısa dönemde geçici stres ve verimsizlikleri yansıtarak olumsuz etki yaptığını göstermektedir. Genel olarak, çalışma tarımsal verimlilik artışının sürdürülebilirliğini sağlamak için finansal reformlar, insan sermayesinin geliştirilmesi, kırsal kalkınmanın güçlendirilmesi, değer zincirlerinin iyileştirilmesi ve iklim dostu uygulamaların teşvik edilmesi gerekliliğini vurgulayan önemli politika içgörüleri sunmaktadır.

Keywords

• Tarımsal verimlilik
• Tarım kredisi
• Beşeri sermaye
• ARDL
• Türkiye

References

1. Avcı, M. A., & Kaya, A. A. (2008). The analysis of efficiency and total factor productivity in agricultural sectors of Türkiye and transition economies (1992-2004). Ege Academic Review, 8(2), 843–860. https://dergipark.org.tr/en/pub/eab/article/472518
2. Aydınbaş, G. (2024). Tarımsal verimlilik ile ilişkili faktörlerin tespiti: BRICS-T ülkeleri örneği. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 11(2), 524–535. https://doi.org/10.30910/turkjans.1401633
3. Bobat, A. (2024). Introduction. In A. Bobat (Ed.), Tarım Ekonomisinde Yeni Yaklaşımlar (pp. 3–4). BİDGE Yayınları.
4. Cerit, H., & Olhan, E. (2025). Türkiye tarım sektörü yeşil dönüşüm süreci: Avrupa yeşil mutabakatı’nın etkileri ve uyum politikaları. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 13(6), 1605–1614. https://doi.org/10.24925/turjaf.v13i6.1605-1614.7814
5. Eruygur, O., Kıymaz, T., & Küçüker, M. C. (2016). Türk tarımında rekabet edebilirlik ve toplam faktör verimliliği. Ekonomik Yaklaşım, 27(100), 237–279. https://doi.org/10.5455/ey.35960
6. Hu, G., Li, X., Liu, X., Wang, S., Zhang, X., Shi, X., Bai, X. & Hubacek, K. (2025). Mitigating the ripple effects of urbanization on farmland productivity and ecological security through inclusive urbanization strategies. npj Urban Sustainability, 5(1), 12. https://doi.org/10.1038/s42949-025-00199-8
7. Kabiru, S. A., & Arshad, R. (2019). The effect of education on agricultural productivity: Implication for rural development. Journal of Management and Economic Studies, 1(6), 28–35. https://doi.org/10.26677/TR1010.2019.152
8. Kaya, P., & Erdoğan Aktan, H. (2011). Türk tarım sektörü verimliliğinin parametrik olmayan bir yöntemle analizi. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi. Dergisi, 3(1), 261–282.https://dergipark.org.tr/tr/pub/uaifd/article/231843

9. McNown, R., Sam, C. Y., & Goh, S. K. (2018). Bootstrapping the autoregressive distributed lag test for cointegration. Applied Economics, 50(13), 1509–1521. https://doi.org/10.1080/00036846.2017.1366643
10. Mercan, A., & Özçelik, A. (2024). Tarımsal girdi desteklerinin buğday üretim maliyetindeki önemi, In A. Bobat (Ed.), Tarım Ekonomisinde Yeni Yaklaşımlar (pp. 5–21). BİDGE Yayınları.
11. Merdan, K. (2024). Türkiye’nin tarım sektörü: Tarımının dünü, bugünü ve yarını. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 47–70. https://doi.org/10.33399/biibfad.1337246
12. Ninh, L. K. (2021). Economic role of education in agriculture: Evidence from rural Vietnam. Journal of Economics and Development, 23(1), 47–58. https://doi.org/10.1108/JED-05-2020-0052
13. Otgun, H., Fulginiti, L., & Perrin, R. (2024, July). The impact of trade openness on regional agricultural productivity in Türkiye. Paper presented at the Agricultural & Applied Economics Association (AAEA) Annual Meeting, New Orleans, LA.
14. Pesaran, M. Hashem, Yongcheol Shin, and Richard J. Smith. 2001. Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16, 289–326. https://doi.org/10.1002/jae.616
15. Şeyranlıoğlu, O. (2025). The impact of agricultural support, credit, and raw material trade on agricultural value added in Türkiye. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 62(3), 313–330. https://doi.org/10.20289/zfdergi.1509516
16. TARSİM. (2023). 2022 yılı faaliyet raporu. https://www.tarsim.gov.tr/staticweb/ krm-web/dergi/faaliyet-raporlari/2022_1.pdf
17. Tekiner-Moğulkoç, H., & Şişman, Z. (2022). Using malmquist TFP index for evaluating agricultural productivity: Agriculture of Türkiye NUTS2 regions. Sigma Journal of Engineering and Natural Sciences, 40(3), 513–528. https://doi.org/10.14744/sigma.2022.00055
18. TEPGE. (2024). 2024 Tarım ürünleri piyasa raporları. Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü. https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Menu/27/Tarim-Urunleri-Piyasalari
19. Uslu, H., & Apaydın, F. (2021). Türkiye’de tarımsal verimlilik ve alan bazlı desteklemeler üzerine ampirik bir uygulama. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 477–499. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1002014
20. Uzun, A. M. (2009). Tarımsal verimlilik ve Türkiye’deki durum: Tarımsal verimliliğin artırılmasına dönük tedbirler üzerine bir inceleme. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2, 24–40. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gopsbad/article/616477
21. Ürkmez, İ., Sevim, A., & Çatık, A. N. (2024). Türkiye'de tarım sektörü ve karbondioksit emisyonu arasındaki ilişki: Doğrusal olmayan bir kanıt. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(1), 94–110. https://doi.org/10.33462/jotaf.1239615
22. Yücel, M. H., & Çalışkan, Z. (2021). Tarımda verimlilik ve makineleşmenin tarımsal istihdam üzerindeki etkisi: Türkiye örneği. Ekonomik Yaklaşım, 31(117), 525–546. https://doi.org/10.5455/ey.17303