Türkiye’de
meslek liseleri, çoğunluğu düşük gelir gruplarından gelen genç nüfusa mesleki
ve teknik beceriler kazandırarak istihdam olasılığını artıran ve yoksulluktan
kurtulma şansı tanıyan çeşitli avantajlarla ilişkilendirilebilmektedir. Bu
okullar aynı zamanda kentsel alanda genç nüfusun yukarıya doğru sosyal
hareketliliğini engelleyen bir bariyer ya da eşitsizliği kuşaktan kuşağa
aktaran bir yoksulluk tuzağı olma gibi bir takım sosyal ve ekonomik
dezavantajlara da konu olabilmektedir. Bu araştırma, avantaj ve dezavantajlar
bağlamında, öğrencilerin eğitim almakta oldukları meslek liseleri ile ilgili görüşlerini
ortaya çıkarmayı ve bu görüşleri temel sosyolojik yaklaşımlar çerçevesinde değerlendirmeyi
amaçlamaktadır.
Araştırma,
2016 Aralık-2017 Ocak aylarında Eskişehir İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı 7
adet mesleki ve teknik Anadolu lisesinde yürütülmüştür. Nicel veriler 12.
sınıfta eğitim gören 796 öğrenciden anket tekniği ile nitel veriler ise 9
öğretmen, 8 mezun, 8 öğrenci olmak üzere 25 kişiden yarı yapılandırılmış görüşme
tekniği ile toplanmıştır.
Öğrencilerin
çoğunluğu istihdam hızı ve kolaylığı, işgücü piyasasında tutunabilme, ön lisans
programlarına yerleşebilme imkânları bakımından meslek liselerini daha
avantajlı bulmaktadır. Araştırma kapsamındaki öğrenciler meslek liselerini
kentsel alandaki rekabete dayalı iş gücü piyasasında iş bulmanın en kolay, en
hızlı ve en ucuz yolu olarak görmektedir. Anadolu liseleri ise üniversiteye
giriş sınavlarında daha iyi puan alabilme bakımından avantajlı görülmektedir. Öğrenciler
için Anadolu liseleri, lisans düzeyindeki yükseköğretim programlarına girişi
kolaylaştırması bakımından, daha iyi bir çalışma hayatı, görece yüksek ücret,
daha iyi çalışma koşulları ve yüksek sosyal statü anlamına gelmektedir. Bulgular
bütünlüklü olarak değerlendirildiğinde, öğrencilerin çoğunluğu için meslek liselerinin
umut ve umutsuzluğun kesiştiği bir konumda yer aldığı görülmektedir.