Bu makalede, Arap edebiyatı ve mûsikisi bağlamında özgün bir form olan muvaşşah ele alınmıştır. Etimolojik kökeni Arapça “وشح” (süslemek, kemer takmak) fiiline dayanan muvaşşah, 10. yüzyılda Endülüs’te ortaya çıkarak edebi ve müzikal yapıyı bünyesinde barındıran bir formdur. Tek kafiye düzenini terk ederek çok kıtalı ve nakaratlı bir yapı benimseyen bu form, klasik Arap şiir geleneğine dramatik bir yenilik getirmiştir. Yahudi, Hristiyan ve Müslüman kültürlerin kesişiminde şekillenen muvaşşah, edebi ve müzikal yapıyı harmanlamasıyla dikkat çeker. Şiirin belirli bölümlerden oluşan yapısı (matla’, devr, sımt, kufl, ğusl, harce) ve özellikle farklı dillerde (özellikle İspanyolca) yazılmış harce bölümleri, formun çokkültürlü yapısını yansıtır. Ziryab sonrası Endülüs mûsikisi içerisinde yer bulan muvaşşah, zamanla nevbet tertibinde de kullanılarak Kuzey Afrika ve Ortadoğu’ya yayılmıştır. 1932 Kahire Arap Musiki Kongresi’nde bu formun hem edebiyat hem de musiki açısından geçirdiği dönüşüm, ayrıntılarıyla tartışılmıştır. Aynı zamanda tarihi bir miras olarak Arap müziğindeki muvaşşah formu, bu kongreden sonra müzik anlayışı itibariyle Batı müziğiyle harmanlanmış bir yapıda karşımıza çıkmıştır. Geleneksel repertuarda bulunan muvaşşahların kongre sonrası Batı müziği tekniğiyle orkestrasyona tâbi tutulduğuna dair örneklere ulaşılmıştır. Çalışmanın son bölümünde yapılan nota analizleriyle muvaşşah formunun makam ve usul ile olan ilişkisi ortaya konmuştur. Bu analizler sonucu formun bölgesel çeşitlilikler ve tarihsel dönemlerde farklılıklar gösterdiği anlaşılmaktadır. Muvaşşahlar, Kuzey Afrika’da çoğunlukla halk ezgilerinden oluşan bir repertuarı ifade ederken Mısır’da klasik ve modernleştirilmiş örnekleri bulunmaktadır. Suriye’de ise sistematik bir form olduğu görülmüştür. Ayrıca klasik muvaşşahların içerisinde büyük usullerle bestelenmiş olanların, şiir ve terennüm tercihlerine bakılarak Türk müziği formlarından kâr ve besteye benzediği düşünülmektedir. Osmanlı döneminde doğrudan kullanılmasa da tevşih gibi formlar aracılığıyla dolaylı etkilerine rastlanmıştır. Muvaşşah, kültürel ve sanatsal etkileşimin tarihi bir örneği olarak değerlendirilmelidir.
This article examines the muwashshah, a unique form within the context of Arabic literature and music. Etymologically rooted in the Arabic verb "وشح" (to adorn, to belt), the muwashshah emerged in Andalusia in the 10th century and embodies literary and musical structures. Abandoning a single rhyme scheme and embracing a multi-stanza and refrain structure, this form brought a dramatic innovation to the classical Arabic poetic tradition. Shaped at the intersection of Jewish, Christian, and Muslim cultures, the muwashshah stands out for its blending of literary and musical structures. The poem's structure, composed of distinct sections (matla', devr, sımt, kufl, ğusl, harce), and particularly the harce sections written in different languages (especially Spanish), reflect the form's multicultural nature. After Ziryab, the muwashshah found a place in Andalusian music, eventually being used in the nevbet arrangement, and spread to North Africa and the Middle East. The 1932 Cairo Arab Music Congress discussed in detail the transformation of this form, both in terms of literature and music. Furthermore, as a historical legacy, the muwashshah form of ancient Arab music emerged after this congress, blending its musical understanding with Western music. Examples of muwashshahs from the traditional repertoire being orchestrated with Western musical techniques after the congress were discovered. The final section of the study explores the relationship between the muwashshah form and makam and usul. These analyses reveal that the form exhibits regional variations and historical periods. While muwashshahs represent a repertoire consisting primarily of folk melodies in North Africa, classical and modernized examples are found in Egypt. In Syria, however, a systematic form has been observed. Furthermore, among the classical muvaşşahs, those composed in grand usuls are thought to have influenced Turkish musical forms and composition, based on their preference for poetry and terennüm. While not directly used during the Ottoman period, their indirect influence was evident through forms such as tevşih. The muwashshah should be considered a historical example of cultural and artistic interaction.