İstanbul Kent Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 2717-9737 Istanbul Kent University Sociology Sosyoloji ATAERKİL PAZARLIK BAĞLAMINDA TÜRBAN TARTIŞMASI https://orcid.org/0000-0001-9024-4508 Çakıl Dinçer Gülşen ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ 02 07 2021 2 1 132 148 01 21 2021 02 28 2021 Copyright © 2020, İstanbul Kent Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 2020 İstanbul Kent Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi

İslamcılık Türkiye’de 1980’lerde dünyadaki yükselişine paralel olarak hızla gündemi işgal etti. Türban ise bu dönemin en önemli tartışması olarak tarihte yer aldı. Türbanlı öğrencilerin mücadelesi kamusal alana dahil olma talepleri nedeniyle pek çok araştırmada modernleşmeci bir çizgide değerlendirildi. Ancak İslamcı kadın yazarların gündeminde örtünme başka açılardan da ele alındı. Bu çalışmanın amacı İslamcı kadınların yazılarında örtünmenin içerdiği anlamları bulmaya çalışmaktır. Ayrıca bu anlamları “ataerkil pazarlık” kavramıyla ele alarak türbanın ataerkil pazarlıktaki işlevi sorgulanacaktır. Bu bağlamda İslamcı kadın yazarlardan Fatma Barbarosoğlu, Cihan Aktaş, Nazife Şişman, Yıldız Ramazaoğlu ve Mualla Gülnaz’ın türban/başörtüsü konulu kitapları ve makalelerinden türbana ilişkin tutumları tespit edilmeye çalışılmıştır.

 Türban Ataerkil Pazarlık Modernleşme Akkent, M. ve Franger, G. (1987), Das Kopftuch Başörtü, Frankfurt: Dağyeli Aktaş, C. (2006), Başörtüsünün Soykütüğü Üzerine Düşünmek, Birikim Dergisi, sayı 210, 46-51. Aktaş, C. (2015), Bacıdan Bayan’a: İslamcı Kadınların Kamusal Alan Tecrübesi, İstanbul: KapıYayınları Aktaş, C. (2016), İslamcılık, İstanbul: İz Yayıncılık Aktaş, C. (2018), Türbanın Yeniden İcadı, İstanbul: İz Yayıncılık Aktay, Y. (2005), Sunuş, içinde, Y. Aktay (Ed.), Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce İslamcılık, İstanbul: İletişim Ali, K. (2015), Cinsel ahlak ve İslam, (Çev.: A. B. Baloğlu), İstanbul: İletişim Arat, Y. (1995), Feminizm ve İslam: Kadın ve Aile Dergisinin Düşündürdükleri, içinde, Ş. Tekeli (Ed.), 1980’ler Türkiye’sinde Kadın Bakış Açısından Kadınlar, İstanbul: İletişim Arat, Y. (2005), Türkiye’de Modernleşme Projesi ve Kadınlar., içinde, S. Bozdoğan ve R. Kasaba (Ed.) Türkiye’de Modernleşme ve Ulusal Kimlik, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları Barbarosoğlu, F. (2014), Şov ve Mahrem, İstanbul: Profil Yayıncılık Barbarosoğlu, F. (2015a), Kamusal Alanda Başörtülüler, İstanbul: Profil Yayıncılık Barbarosoğlu, F. (2015b), İmaj ve Takva, İstanbul: Profil Yayıncılık Barbarosoğlu, F. (2017), Moda ve Zihniyet, İstanbul: İz Yayıncılık Berktay, F. (2000), Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın, İstanbul: Metis Yayınları Berktay, F. (2015), Feminist Teoride Beden ve Cinselliğin toplumsal İnşası, içinde, F.Z. Fidan ve D. Alptekin (Ed.), Kadın Bedeni ve İstismarı, İstanbul: Opsiyon Yayınları Bulaç, A. (2005), İslam’ın Üç Siyaset Tarzı ve İslamcıların Üç Nesli, içinde, Y. Aktay (Ed.), Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce İslamcılık, İstanbul: İletişim Çelebi, B., (2018), antik yunan Toplumunun suskun Kadınları, içinde, M. Evsile, İ. Serbestoğlu ve T. Öcan (Ed.), Sosyal Bilimlerde Güncel Akademik Çalışmalar, Ankara: Gece Kitaplığı Direk, Z. (2006), Başörtüsü Yasağı Üzerine, Amargi, Sayı 1, 16-18. Eraslan, S. (2000), Refahlı Kadın Tecrübesi, içinde. Y. Ramazanoğlu (Ed.), Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Kadın Tarihi Dönüşümü, İstanbul: Pınar yayınları Göle, N. (2001), Modern Mahrem Medeniyet ve Örtünme, İstanbul: Metis Yayınları Gülnaz, M. (2000), Nisvan-ı İslam, içinde. Y. Ramazanoğlu (Ed.), Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Kadın Tarihi Dönüşümü, İstanbul: Pınar yayınları Işık, İ.E. (1998), Beden ve Toplum Kuramı, İstanbul: Bağlam Yayınları İlyasoğlu, A. (2013), Örtülü Kimlik, İstanbul: Metis Yayınları İmam, A.M. (2015), Müslüman Dinsel Sağ (“Köktenciler”) ve Cinsellik, içinde, P. İlkkaracan (Ed.), Müslüman toplumlarda Kadın ve Cinsellik, (Çev.: E. Salman), İstanbul: İletişim Kandiyoti, D. (2013), Cariyeler, Bacılar ve Yurttaşlar, İstanbul: Metis Yayınları Kara, Z. (2012), Günahkâr Bedenlerden Referans Bedenlere İslam da Beden Algısı Üzerine Sosyolojik Bir Değerlendirme, Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 12 (1), 7–41. Kovanlıkaya, Ç. (2017), Bedenin Ört (ün)me Paradoksu, Felsefelogos, sayı 67, 35-48. Köse, E. (2011), Dindar Kadınlığın Kurulumunda Tesettür: Beden, Yazın ve Özneleşme, içinde, S. Sancar (Ed.), Birkaç Arpa boyu 21. Yüzyıla Girerken Türkiye’de Feminist Çalışmalar, İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları Kubilay, Ç. (2010), Türban Sorunu Bağlamında Siyasal İslamcı söylemin “Alternatif” Yurttaşlık Tasarımı, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 135-164. Llyod, G. (1996), Erkek Akıl Batı Felsefesinde “Erkek” ve “Kadın, (Çev. M.Özcan), İstanbul: Ayrıntı Yayınları Mernissi, F. (2015), İslam’da Aktif Kadın Cinselliği Anlayışı, içinde, P. İlkkaracan (Ed.), Müslüman toplumlarda Kadın ve Cinsellik, (Çev.: E. Salman), İstanbul: İletişim Navaro-Yaşın, Y. (2012), Kimlik Piyasası Metalar, İslamcılık, Laiklik, içinde, D. Kandiyoti ve A. Saktanber (Ed.), Kültür Fragmanları, İstanbul: Metis Yayınları Özbudun, S. (2015), Dinler, İslam ve Kadın Bedeni, içinde, F.Z. Fidan ve D. Alptekin (Ed.), Kadın Bedeni ve İstismarı, İstanbul: Opsiyon Yayınları Ramazanoğlu, Y. (2000), Yol Ayrımında İslamcı ve Feminist Kadınlar, içinde. Y. Ramazanoğlu (Ed.), Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Kadın Tarihi Dönüşümü, İstanbul: Pınar yayınları Ramazanoğlu, Y. (2005), Cumhuriyet’in Dindar Kadınları, içinde, Y. Aktay (Ed.), Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce İslamcılık, İstanbul: İletişim Ramazanoğlu, Y. (2008), Apartheid: Türkiye’nin Örtülü Gerçeği, Birikim Dergisi, sayı 227, 31-37. Sirman, N. (2006), Türkiye’nin Kamusunda Endişe, Amargi, Sayı 1, 19-21. Şeni, N. (1995), 19. Yüzyıl Sonunda İstanbul Mizah Basınında Moda ve Kadın Kıyafetleri, içinde, Ş. Tekeli (Ed.), 1980’ler Türkiye’sinde Kadın Bakış Açısından Kadınlar, İstanbul: İletişim Şişman, N. (2000), Türkiye’de Çağdaş Kadınların İslamcı Kadın Algısı, içinde. Y. Ramazanoğlu (Ed.), Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Kadın Tarihi Dönüşümü, İstanbul: Pınar yayınları Şişman, N. (2011), Sınırsız Dünyanın Yeni Sınırı Başörtüsü, İstanbul: Timaş Şişman, N. (2013), Emanetten Mülke, İstanbul: İz Yayıncılık Şişman, N. (2015), Küreselleşmenin Pençesi İslam’ın Peçesi, İstanbul: İnsan Yayınları Yılmaz, Z. (2011), Küresel İslam Hareketinde Kadının Yeni Temsil Biçimleri: Türkiye Örneği, içinde, S. Sancar (Ed.), Birkaç Arpa boyu 21. Yüzyıla Girerken Türkiye’de Feminist Çalışmalar, İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları