Ersel Kayaoğlu’nun Hiperlink Yayınevi’nden çıkan Edebiyat ve Film Edebiyat BilimiYaklaşımıyla Film Çözümlemesine Giriş adlı kitabı, edebiyat yapıtları vefilmlerin benzer anlatım araçları kullanıyor olmalarından yola çıkarak, edebiyatmetinlerinin çözümlemesinde kullanılan yöntemlerin ve ölçütlerin filmçözümlemesinde nasıl kullanılabileceğini edebiyat ve film ilişkisi eksenindeele alıyor. Çalışmanın başında filmlerin de tıpkı romanlar gibisadece öyküler anlatmakla veya izleyicide çeşitli duygular uyandırmakla veonları eğlendirmekle sınırlı kalmadığı, aynı zamanda estetik bir yapıt olarakda değerlendirilebileceği vurgulanıyor. Kitabının çıkış noktasını İstanbulÜniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Alman Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı’ndayaklaşık on beş yıldır vermekte olduğu “Medya Semineri” derslerine dayandıranyazar, bu kitabın amacının edebiyat bilimcilere, edebiyat bilimi öğrenimigörenlere ve edebiyat ile film arasındaki ilişkilerden yola çıkarak filmçözümlemesi yapmak isteyenlere yönelik olduğunu belirtiyor (Kayaoğlu 2016: 6). Yazar,bu amaçla yola çıktığı çalışmasında filmin anlatısal araçlarının ve estetiğininnasıl ele alınabileceğini, filmdeki anlatımın alt katmanlarını, örtük anlamlarıda görünür kılabilen derinleştirilmiş bir anlamaya nasıl ulaşılabileceğini, sinematografikyöntemlerden, terimlerden ve sistematik inceleme yaklaşımlarındanyararlanılarak gösteriyor. Çalışmasının ilk bölümünde edebiyat bilimin niçinfilm çözümlemesiyle ilgilendiğini sorgulayan Kayaoğlu, bu bağlamda öncelikledisiplinlerarasılığa değiniyor. Yazar, disiplinlerarasılık çerçevesinde, edebiyatbiliminin her metni inceleme konusu yapabildiğine ve bu sayede edebiyat dışı alanlarlada ilişkiler kurulduğuna dikkat çekerek, edebiyat biliminin“disiplinlerarasılık olgusunun en yoğun ve en açık biçimde tartışıldığı veuygulanmaya çalışıldığı alanlardan” biri olduğunu belirtiyor (Kayaoğlu 2016:12). Kayaoğlu bu bölümün devamında disiplinlerarasılığın edebiyat biliminin“içkin bir boyutu” olduğu savını kanıtlamak için bu bilim dalının sosyalbilimlerle, tin bilimleriyle, fen bilimleriyle ve diğer sanatlarla kurduğuilişkileri çeşitli örneklerle açıklıyor. Kitabın “Edebiyat ile film arasındaki sembiyotikilişki” başlığını taşıyan ikinci bölümünde edebiyat medyası ile film medyasıarasındaki benzerlikler, ilişkiler ve etkileşimlere yer veriliyor. Yazar, bubölümde öncelikle film medyasının ilk ortaya çıktığı yıllardan itibaren edebiyatyapıtlarından hem konu kaynağı olarak yararlandığını, hem de edebiyatın anlatımbiçimlerinin sinemada kullanıldığını örneklerle ortaya koyuyor. Bölümündevamında ise, sinemanın 20. yüzyılın ortalarından itibaren kendi (görsel veişitsel) anlatım araçlarını geliştirmiş bir sanat olarak kabul edilmesiylebirlikte giderek artan bir biçimde gündelik yaşam ve kültür üzerindebelirleyici bir konuma ulaştığını, bundan dolayı da sinemanın konularının veanlatım biçimlerinin artık edebiyata etki etmeye başladığını üzerindeduruluyor. Kayaoğlu, 20. yüzyılın başından itibaren film ve edebiyat arasındagittikçe gelişen bu karşılıklı ilişkiyi şöyle vurguluyor: “20. yüzyılın başından itibarengiderek artan biçimde gündelik yaşam ve kültür üzerinde belirleyici etkisibulunan görsel-işitsel medyaların, özellikle de filmin içeriklerinin ve anlatımbiçimlerinin edebiyata da yansımaması düşünülemezdi. 1920’lerde film Avrupa’dave Kuzey Amerika’da artık en yaygın kitle iletişim araçlarından biriydi.Özellikle de büyük şehir yaşantısına ilişkin algı üzerinde filmin belirleyicietkisi büyüktü. Bunun bir sonucu olarak yazarlar da filmin başlangıçtaedebiyattan esinlenerek uyarladığı ve geliştirdiği anlatım yöntemlerindenetkilendiler. Filmin 20. yüzyılın ilk yarısında edebiyatçılar üzerindebıraktığı bu etkiye ilk ve en tanınmış örnekler James Joyce’un 1922 tarihliUlysses, John Dos Passos’un 1925’te yayınlanan Manhattan Transfer, AlfredDöblin’in 1929 tarihli Berlin Alexanderplatz, romanları gösterilebilir. Bu üçromanda da büyük şehre artık farklılaşmış, fragmentaristik yeni bir bakış sergileniyorve montaj, kolaj ve sinematografik anlatım/bakış yöntemi uygulanıyor.Sinematografik bakış ya da diğer adıyla kamera gözü diye adlandırılan yöntemdeanlatıcı tıpkı film kamerası gibi dış dünyanın tarafsız bir gözlemcisinedönüştürülüyor, bilinç süreçleri harekete geçirilmeksizin, sanki algılanannesneler olduğu gibi gösteriliyormuş gibi yapılarak bir anlatım oluşturulmayaçalışılıyor. Böylece anlatıcının bütünselliği de bir bakıma dağılmış oluyor.”(Kayaoğlu 2016: 32-33)Bu bölümün sonunda yazar, “filmin metinselliği”,“edebiyatın görselliği” ve “edebiyat uyarlamaları” başlıkları altında edebiyatile film arasındaki ilişkileri ele alıyor. Edebiyat bilimi yaklaşımıyla sistematik filmçözümlemesinde atılabilecek adımlara ayrılmış olan üçüncü bölümde yazar,çeşitli filmlerden örneklerle film ve edebiyat çözümlemesi arasındakibenzerlikleri ve farkları ayrıntılı olarak ortaya koyarken, edebiyat bilimindekullanılan çözümleme yöntemlerinin ve araçlarının çok büyük bir bölümünün filmçözümlemesinde de uygulandığını belirtiyor. Bu bağlamda edebiyat bilimcilerininceleme nesnesi olarak filmleri de ele aldığına dikkat çeken Kayaoğlu, filmçözümlemesinde kullanılan yöntem ve araçların edebiyat biliminden uyarlanmasınınnedenlerini şöyle açıklıyor: “Edebiyat bilimcilerin bu çalışma alanına karşı ilgisinin çok kısa birsürede artmasının arkasında disiplinlerarası ve karşılaştırmalı çalışmalaryapma arayışlarının yanı sıra filmin de tıpkı edebiyat metinleri gibiçözümlenebiliyor olmasının önemli bir payı var. Diğer yandan edebiyatçözümlemesinde kullanılan yöntemlerin ve araçların (yalnızca edebiyat metniçözümlemesine uygun olanlar hariç) film çözümlemesinde de uygulanmasınınnedenlerinden, daha doğrusu gerekçelerinden biri de film anlatımı için özgün veyeterli çözümleme ölçütlerinin henüz oluşturulmamış olmasıydı. Bu durumgünümüzde de halen geçerliliğini koruyor.” (Kayaoğlu 2016: 58-59)Bu bölümün devamında “Film çözümlemesi yöntemi”başlığı altında bir filmi çözümlemek ve bir ilk anlama halinden geniş kapsamlıbir yoruma doğru ilerleyebilmek için izlenmesi gereken yollar ayrıntılı biçimdegösteriliyor. Yazar film çözümlemesi için genel bir yol haritası olaraksırasıyla şu adımların izlenmesini öneriyor: çalışmanın amacınım belirlenmesi,çalışmanın içeriğinin ve adımlarının belirlenmesi, araştırma nesnesininsınırlandırılması, literatür taramasının yapılması, araştırma hedefinin yenidengözden geçirilmesi, yapıta yöneltilecek çözümleme soruların hazırlanması, birfilm tutanağının oluşturulması, çözümleme ve yorumlama yapılması (a.e.: 66-67).Bu adımlardan hareketle yazar, filmin içeriğine ve biçimine ilişkin nitelikselve niceliksel bilgilerin yazıya dökülmesiyle oluşturulan film tutanağının nasılhazırlanabileceğini Almanya. Willkommenin Deutschland filmi örneğinde gösteriyor. Bu bölümün bir sonraki alt başlığı olan “Filmtürleri” altında yazar, film türlerine odaklanıyor ve bu türleriningelişimleri, özellikleri, anlatım özellikleri üzerinde duruyor. Yazar, belliortak konusal ya da biçemsel özelliklerden yola çıkılarak oluşturulan filmtürleri arasında melodram, güldürü filmi, polisiye film, macera filmi, western,korku filmi, bilimkurgu filmi, tarihsel film, animasyon filmi, postmodern filmgibi türleri sayıyor ve bunların özgün anlatım kalıplarına, görselözelliklerine, olay kalıplarına, tiplemelerine değiniyor. Devamında, filminanlatım araçları olan mizansen, çekim planı, çekim ölçeği, kamera perspektifive hareketleri, ışık ve renkler, ses ve müzik, sinematografik mekân, montaj,anlatım, zaman, dramaturji, figürler, anlatıcı perspektifi, oyunculuk vediyaloglar çeşitli örnekler üzerinden açıklanıyor ve edebiyatın anlatımaraçlarıyla ilişkilendiriyor. Kitabın sonunda, film çözümlemesinde kullanılanönemli terimlerin yer aldığı küçük bir terimler sözlüğü bulunuyor. Yazar busözlükte film çözümlemesi alanında yabancı dilde literatürle çalışırkenkolaylık sağlaması amacıyla bu terimleri Almanca, Fransızca ve İngilizcekarşılıklarıyla birlikte açıklıyor. Bununla birlikte yazarın da vurguladığıgibi, edebiyat bilimi yaklaşımlı film araştırmalarının Almanya’da edebiyatbilimciler tarafından uzun yıllardan beri yürütülmesinden dolayı bu alandakiAlmanca literatüre ağırlık verildiği görülüyor. Kitabın sonunda ayrıca, kitaptayer alan önemli terimleri, isimleri ve film başlıklarını içeren bir dizine deyer veriliyor. Kayaoğlu’nun kitabı hem film çözümlemesi alanındaçalışmalar yapan edebiyat biliminin yöntemlerine vakıf araştırmacılara birfilmin dilsel ve dil dışı karakteristik anlatımsal ve estetik özellikleriniortaya çıkartıp yorumlaması için gerek duyacağı kuramsal bilgileri sunmasıbakımından hem de bu bilgileri çeşitli örnekler üzerinde açıklıyor olması bakımındanönemli bir kaynak olma ve edebiyat bilimi yöntemleriyle film çözümlemesi konusundaTürkçe yazılmış ilk eser olma özelliği taşıyor.

Ersel Kayaoğlu’nun Hiperlink Yayınevi’nden çıkan Edebiyat ve Film Edebiyat BilimiYaklaşımıyla Film Çözümlemesine Giriş adlı kitabı, edebiyat yapıtları vefilmlerin benzer anlatım araçları kullanıyor olmalarından yola çıkarak, edebiyatmetinlerinin çözümlemesinde kullanılan yöntemlerin ve ölçütlerin filmçözümlemesinde nasıl kullanılabileceğini edebiyat ve film ilişkisi eksenindeele alıyor. Çalışmanın başında filmlerin de tıpkı romanlar gibisadece öyküler anlatmakla veya izleyicide çeşitli duygular uyandırmakla veonları eğlendirmekle sınırlı kalmadığı, aynı zamanda estetik bir yapıt olarakda değerlendirilebileceği vurgulanıyor. Kitabının çıkış noktasını İstanbulÜniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Alman Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı’ndayaklaşık on beş yıldır vermekte olduğu “Medya Semineri” derslerine dayandıranyazar, bu kitabın amacının edebiyat bilimcilere, edebiyat bilimi öğrenimigörenlere ve edebiyat ile film arasındaki ilişkilerden yola çıkarak filmçözümlemesi yapmak isteyenlere yönelik olduğunu belirtiyor (Kayaoğlu 2016: 6). Yazar,bu amaçla yola çıktığı çalışmasında filmin anlatısal araçlarının ve estetiğininnasıl ele alınabileceğini, filmdeki anlatımın alt katmanlarını, örtük anlamlarıda görünür kılabilen derinleştirilmiş bir anlamaya nasıl ulaşılabileceğini, sinematografikyöntemlerden, terimlerden ve sistematik inceleme yaklaşımlarındanyararlanılarak gösteriyor. Çalışmasının ilk bölümünde edebiyat bilimin niçinfilm çözümlemesiyle ilgilendiğini sorgulayan Kayaoğlu, bu bağlamda öncelikledisiplinlerarasılığa değiniyor. Yazar, disiplinlerarasılık çerçevesinde, edebiyatbiliminin her metni inceleme konusu yapabildiğine ve bu sayede edebiyat dışı alanlarlada ilişkiler kurulduğuna dikkat çekerek, edebiyat biliminin“disiplinlerarasılık olgusunun en yoğun ve en açık biçimde tartışıldığı veuygulanmaya çalışıldığı alanlardan” biri olduğunu belirtiyor (Kayaoğlu 2016:12). Kayaoğlu bu bölümün devamında disiplinlerarasılığın edebiyat biliminin“içkin bir boyutu” olduğu savını kanıtlamak için bu bilim dalının sosyalbilimlerle, tin bilimleriyle, fen bilimleriyle ve diğer sanatlarla kurduğuilişkileri çeşitli örneklerle açıklıyor. Kitabın “Edebiyat ile film arasındaki sembiyotikilişki” başlığını taşıyan ikinci bölümünde edebiyat medyası ile film medyasıarasındaki benzerlikler, ilişkiler ve etkileşimlere yer veriliyor. Yazar, bubölümde öncelikle film medyasının ilk ortaya çıktığı yıllardan itibaren edebiyatyapıtlarından hem konu kaynağı olarak yararlandığını, hem de edebiyatın anlatımbiçimlerinin sinemada kullanıldığını örneklerle ortaya koyuyor. Bölümündevamında ise, sinemanın 20. yüzyılın ortalarından itibaren kendi (görsel veişitsel) anlatım araçlarını geliştirmiş bir sanat olarak kabul edilmesiylebirlikte giderek artan bir biçimde gündelik yaşam ve kültür üzerindebelirleyici bir konuma ulaştığını, bundan dolayı da sinemanın konularının veanlatım biçimlerinin artık edebiyata etki etmeye başladığını üzerindeduruluyor. Kayaoğlu, 20. yüzyılın başından itibaren film ve edebiyat arasındagittikçe gelişen bu karşılıklı ilişkiyi şöyle vurguluyor: “20. yüzyılın başından itibarengiderek artan biçimde gündelik yaşam ve kültür üzerinde belirleyici etkisibulunan görsel-işitsel medyaların, özellikle de filmin içeriklerinin ve anlatımbiçimlerinin edebiyata da yansımaması düşünülemezdi. 1920’lerde film Avrupa’dave Kuzey Amerika’da artık en yaygın kitle iletişim araçlarından biriydi.Özellikle de büyük şehir yaşantısına ilişkin algı üzerinde filmin belirleyicietkisi büyüktü. Bunun bir sonucu olarak yazarlar da filmin başlangıçtaedebiyattan esinlenerek uyarladığı ve geliştirdiği anlatım yöntemlerindenetkilendiler. Filmin 20. yüzyılın ilk yarısında edebiyatçılar üzerindebıraktığı bu etkiye ilk ve en tanınmış örnekler James Joyce’un 1922 tarihliUlysses, John Dos Passos’un 1925’te yayınlanan Manhattan Transfer, AlfredDöblin’in 1929 tarihli Berlin Alexanderplatz, romanları gösterilebilir. Bu üçromanda da büyük şehre artık farklılaşmış, fragmentaristik yeni bir bakış sergileniyorve montaj, kolaj ve sinematografik anlatım/bakış yöntemi uygulanıyor.Sinematografik bakış ya da diğer adıyla kamera gözü diye adlandırılan yöntemdeanlatıcı tıpkı film kamerası gibi dış dünyanın tarafsız bir gözlemcisinedönüştürülüyor, bilinç süreçleri harekete geçirilmeksizin, sanki algılanannesneler olduğu gibi gösteriliyormuş gibi yapılarak bir anlatım oluşturulmayaçalışılıyor. Böylece anlatıcının bütünselliği de bir bakıma dağılmış oluyor.”(Kayaoğlu 2016: 32-33)Bu bölümün sonunda yazar, “filmin metinselliği”,“edebiyatın görselliği” ve “edebiyat uyarlamaları” başlıkları altında edebiyatile film arasındaki ilişkileri ele alıyor. Edebiyat bilimi yaklaşımıyla sistematik filmçözümlemesinde atılabilecek adımlara ayrılmış olan üçüncü bölümde yazar,çeşitli filmlerden örneklerle film ve edebiyat çözümlemesi arasındakibenzerlikleri ve farkları ayrıntılı olarak ortaya koyarken, edebiyat bilimindekullanılan çözümleme yöntemlerinin ve araçlarının çok büyük bir bölümünün filmçözümlemesinde de uygulandığını belirtiyor. Bu bağlamda edebiyat bilimcilerininceleme nesnesi olarak filmleri de ele aldığına dikkat çeken Kayaoğlu, filmçözümlemesinde kullanılan yöntem ve araçların edebiyat biliminden uyarlanmasınınnedenlerini şöyle açıklıyor: “Edebiyat bilimcilerin bu çalışma alanına karşı ilgisinin çok kısa birsürede artmasının arkasında disiplinlerarası ve karşılaştırmalı çalışmalaryapma arayışlarının yanı sıra filmin de tıpkı edebiyat metinleri gibiçözümlenebiliyor olmasının önemli bir payı var. Diğer yandan edebiyatçözümlemesinde kullanılan yöntemlerin ve araçların (yalnızca edebiyat metniçözümlemesine uygun olanlar hariç) film çözümlemesinde de uygulanmasınınnedenlerinden, daha doğrusu gerekçelerinden biri de film anlatımı için özgün veyeterli çözümleme ölçütlerinin henüz oluşturulmamış olmasıydı. Bu durumgünümüzde de halen geçerliliğini koruyor.” (Kayaoğlu 2016: 58-59)Bu bölümün devamında “Film çözümlemesi yöntemi”başlığı altında bir filmi çözümlemek ve bir ilk anlama halinden geniş kapsamlıbir yoruma doğru ilerleyebilmek için izlenmesi gereken yollar ayrıntılı biçimdegösteriliyor. Yazar film çözümlemesi için genel bir yol haritası olaraksırasıyla şu adımların izlenmesini öneriyor: çalışmanın amacınım belirlenmesi,çalışmanın içeriğinin ve adımlarının belirlenmesi, araştırma nesnesininsınırlandırılması, literatür taramasının yapılması, araştırma hedefinin yenidengözden geçirilmesi, yapıta yöneltilecek çözümleme soruların hazırlanması, birfilm tutanağının oluşturulması, çözümleme ve yorumlama yapılması (a.e.: 66-67).Bu adımlardan hareketle yazar, filmin içeriğine ve biçimine ilişkin nitelikselve niceliksel bilgilerin yazıya dökülmesiyle oluşturulan film tutanağının nasılhazırlanabileceğini Almanya. Willkommenin Deutschland filmi örneğinde gösteriyor. Bu bölümün bir sonraki alt başlığı olan “Filmtürleri” altında yazar, film türlerine odaklanıyor ve bu türleriningelişimleri, özellikleri, anlatım özellikleri üzerinde duruyor. Yazar, belliortak konusal ya da biçemsel özelliklerden yola çıkılarak oluşturulan filmtürleri arasında melodram, güldürü filmi, polisiye film, macera filmi, western,korku filmi, bilimkurgu filmi, tarihsel film, animasyon filmi, postmodern filmgibi türleri sayıyor ve bunların özgün anlatım kalıplarına, görselözelliklerine, olay kalıplarına, tiplemelerine değiniyor. Devamında, filminanlatım araçları olan mizansen, çekim planı, çekim ölçeği, kamera perspektifive hareketleri, ışık ve renkler, ses ve müzik, sinematografik mekân, montaj,anlatım, zaman, dramaturji, figürler, anlatıcı perspektifi, oyunculuk vediyaloglar çeşitli örnekler üzerinden açıklanıyor ve edebiyatın anlatımaraçlarıyla ilişkilendiriyor. Kitabın sonunda, film çözümlemesinde kullanılanönemli terimlerin yer aldığı küçük bir terimler sözlüğü bulunuyor. Yazar busözlükte film çözümlemesi alanında yabancı dilde literatürle çalışırkenkolaylık sağlaması amacıyla bu terimleri Almanca, Fransızca ve İngilizcekarşılıklarıyla birlikte açıklıyor. Bununla birlikte yazarın da vurguladığıgibi, edebiyat bilimi yaklaşımlı film araştırmalarının Almanya’da edebiyatbilimciler tarafından uzun yıllardan beri yürütülmesinden dolayı bu alandakiAlmanca literatüre ağırlık verildiği görülüyor. Kitabın sonunda ayrıca, kitaptayer alan önemli terimleri, isimleri ve film başlıklarını içeren bir dizine deyer veriliyor. Kayaoğlu’nun kitabı hem film çözümlemesi alanındaçalışmalar yapan edebiyat biliminin yöntemlerine vakıf araştırmacılara birfilmin dilsel ve dil dışı karakteristik anlatımsal ve estetik özellikleriniortaya çıkartıp yorumlaması için gerek duyacağı kuramsal bilgileri sunmasıbakımından hem de bu bilgileri çeşitli örnekler üzerinde açıklıyor olması bakımındanönemli bir kaynak olma ve edebiyat bilimi yöntemleriyle film çözümlemesi konusundaTürkçe yazılmış ilk eser olma özelliği taşıyor.