This study performs a comparative analysis between the novel Surname by Aziz Nesin (2021), an important writer in contemporary Turkish literature, and the story Sentenced to Death by Ali Mohammad Afghani (2000), one of the leading writers of contemporary Iranian literature. The study discussed how both authors in their works convey the last moments of a death row prisoner, the change and development of human beings over time, and their thoughts on capital punishment. These two writers have similar approaches to the issue of death and human beings yet dealt with these subjects in two different ways in their works. The two common features of these two works are the cultural information they contain.Capital punishment is a type of punishment given to various crimes and has led to debates in both Iranian and Turkish society over the years. In addition, the status and issues of women in society are mentioned in these two authors’ works, despite not being among the main characters. These works criticize violence against women, women’s rights, and the effect of capital punishment on the family. By comparing the works of Aziz Nesin and Ali Mohammad Afghani as two authors who’ve both written work in the field of social reality in their countries and therefore have paid attention to social issues, this article actually compares the thoughts of a large part of both communities regarding these subjects. After examining the works, the study arrives at a comparative conclusion by including the research that has been written on other works from these authors, as well as their perspectives on life..
Bu çalışmada çağdaş Türk edebiyatının önemli yazarlarından Aziz Nesin’in Surnâme adlı romanı ve çağdaş İran edebiyatının önde gelen yazarlarından Ali Muhammed Afgânî’nin Bir İdam Mahkûmu isimli hikâyesi üzerine karşılaştırmalı bir inceleme yapılmıştır. Her iki yazar ele aldığımız eserlerde bir idam mahkûmunun son anlarını, insanın zaman içerisindeki değişim ve gelişimini ve idam hakkında düşüncelerini eserleri yoluyla aktarmıştır. İdam meselesine ve insana yaklaşımları birbirlerine benzeyen bu iki yazar; eserlerinde bu konuyu edebi olarak iki farklı şekilde ele almıştır. Biri roman diğeri hikâye olan bu iki eserin ortak özelliği kültürel açıdan içerdikleri bilgilerdir.İdam, farklı suçlara verilen bir ceza türü olarak yıllar boyunca hem İran, hem Türk toplumunda tartışmalara yol açmıştır. Ayrıca kadınlar; eserlerin ana karakterleri arasında yer almazsa bile, iki yazarın eserlerinde kadınların toplumdaki durumu ve meselelerine değinilmiş; kadına karşı şiddet, kadın hakları ve idamın aile üzerine etkisi eleştirilmiştir. Ülkelerinde sosyal gerçeklilik alanında eser veren ve bu yüzden toplumsal meselelere dikkat eden her iki yazarın eserlerini karşılaştırarak aslında her iki toplumun büyük bir kısmının bu iki konu üzerine düşüncelerini karşılaştırmış oluruz. Çalışmamızda eserler üzerine incelemeler yaptıktan sonra yazarların başka eserleri ve hayata bakışları üzerine yazılmış olan araştırmaları da dâhil ederek karşılaştırmalı bir sonuca varılmıştır. .