Journal of Turkish Language and Literature 1015-2091 2602-2648 Istanbul University 10.26650/TUDED2025-1586197 Turkish Language and Literature (Other) Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer) Mahmud Celaleddin Paşa’nın Mecmua-i Eşՙar’ı Mahmud Celaleddin Pasha’s Mecmua-i Eşՙar https://orcid.org/0000-0002-7619-1080 Tombul Enis 05 02 2025 65 1 199 225 11 15 2024 02 16 2025 Copyright © 1946, Journal of Turkish Language and Literature 1946 Journal of Turkish Language and Literature

Mahmud Celaleddin Paşa (1838-1899), Sultan Abdülaziz ve II. Abdülhamid dönemlerinde gösterdiği başarılarıyla kendini kanıtlamış bir devlet adamı, aynı zamanda bir hukuk ve tarih âlimi, şair ve bestekârdır. İstanbul’un Vefa semtinde doğan Mahmud Celaleddin Paşa, Çorlulu Ali Paşa’nın beşinci kuşak torunudur. 1853’te on beş yaşındayken Meclis-i Vâlâ Mazbata Odasında kâtip yardımcısı olarak başladığı¹ devlet vazifelerini hayatının sonuna kadar devam ettirmiştir. 1867-1891 yılları arasında Girit’te görevlerde bulunmuş, buradaki karışıklıkları bastırmada önemli roller oynamış; hizmetlerinden dolayı 1881’de vezirlik rütbesine yükseltilmiştir.² 18 Ocak 1899’da İstanbul’da vefat ederek Yahya Efendi Kabristanı’na defnedilmiştir. Aynı zamanda musiki yönü de kuvvetli olan Paşa’nın 200’ün üzerinde bestesi olmasına rağmen bunlardan otuz kadarı günümüze ulaşabilmiştir.³ İkinci eşi Leyla Hanım’dan olan oğlu Şemseddin Ziya Bey de önemli bir bestekârdır. Mahmud Celaleddin Paşa’nın eserlerini ise şu şekilde sıralayabiliriz: Mir’ât-ı Hakîkat, Ravzatü’lkâmilîn, Girit İhtilâli Tarihi, Münşeât-ı Mahmud Celaleddin Paşa, Miftâhü’l-esrâr, Ahlâk, Âsâr-ı Manzûme, Mecmua-i Eş‘ar.

 Mahmud Celaleddin Paşa Mecmua-i Eşar 19. yüzyıl divan şiiri şiir mecmuası Şemseddin Ziya Bey Mahmud Celaleddin Pasha Mecmua-i Eşar 19th Century divan poetry poetry journal Şemseddin Ziya Bey Büyükkarcı Yılmaz, Fatma. FirdevsFi Tavıl and His Da'vet-name. Cambridge: Harvard Üniversitesi Yakındoğu Dilleri ve Medeniyetleri Bölümü, 1995. google scholar Can, Selman. “Yıldız Camii.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi 43 (2013): 540-541. google scholar İnal, İbnülemin Mahmut Kemal. Son Asır Türk Şairleri, c. 1. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1969. google scholar Koçver, Ayten. “Mahmud Celaleddin Paşa Divanı İnceleme-Metin.” Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi, 2008. Ulusal Tez Merkezi (228839). google scholar Kolay, Emre. “Kaybolan Bir Mimari Miras: Ankara Belediye Dairesi.” Ankara Araştırmaları Dergisi 6, no. 2 (Aralık 2018): 237-248. https:// doi.org/10.5505/jas.2018.29981 google scholar Kutlar Oğuz, Fatma S. “Sa‘dî ve Dîvânçe’si.” Hacettepe Türkoloji 50. Yıl Armağanı içinde, ed. Nurtaç Ergün-Atbaşı ve Koray Üstün. Nobel Yayınları, 2021. google scholar Mahmud Celaleddin. Âsâr-ı Manzûme. Girit, 1311. google scholar Mahmud Celaleddin. Mecmua-i Eş‘ar. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi NEKTY09654 google scholar Mahmud Celaleddin. Mir’ât-ı Hakîkat. haz. İsmet Miroğlu. Berekât Yayınları, 1983. google scholar Özcan, Azmi. “Mahmud Celâleddin Paşa.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi 27: 359-360. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2003. google scholar Özcan, Nuri. “Mahmud Celâleddin Paşa, Musiki.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi 27: 360. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2003. google scholar Öztekin, Özge. “Tarih Manzumelerine Göre XIX. Yüzyılda Ankara.” Ankara Araştırmaları Dergisi 3, no. 2 (Aralık 2015): 212-219. https://doi.org/10.5505/jas.2015.19480 google scholar Öztuna, Yılmaz. “Mahmud Celâleddin Paşa.” Türk Musikisi Ansiklopedisi 2: 3-4. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1974. google scholar Özuygun, Ali Rıza. Hasan Sezai Divanı. Buhara Yayınları, 2005. google scholar Tanrıkorur, Ş. Barihüda. “Gelibolu Mevlevîhânesi.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi 14: 6-8. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1996. google scholar Tombul, Enis. “Asıl Söz Sahipleri - II.” Darülelhan Mecmuası 13 (2022): 44-45. google scholar