Recent Period Turkish Studies 1304-9720 2547-9679 Istanbul University MİLLİ MÜCADELEDE CELAL BAYAR (1919-1923) (Siyasi Hayatı ve Fikirleri) Demir Şerif 10 09 2012 0 15-16 53 78 10 09 2012 Copyright © 2002, Recent Period Turkish Studies 2002 Recent Period Turkish Studies

Mahmut Celal Bey İttihat Terakki’de başladığı siyasi hayatını çok fazla şey sığdırdı. 1907’de başlayıp 1960 yılına kadar aktif siyasetin içerisinde yer aldı. Fakat ilginç olanı meslek olarak bankacı ve sivil birisi olmasına rağmen 1918 Mondros Ateşkes antlaşmasıyla birlikte Eğe bölgesinde direnişi örgütleyen ve bizzat direnişin içerisinde görev alarak yaptıklarıdır. Silahlı mücadelenin öncü kadrosu içerisinde bulundu. Silahlı her türlü vazifeyi başarıyla yerine getirdi. Son Osmanlı Meclisinde verdiği hararetli nutuklarla ülkenin içine düştüğü durumu çok güzel tasvir etti. Ankara’ya gelerek mesleği birikimine göre icra içerisinde çeşitli görevler aldı. Celal Bey; Yunan İşgali, Avrupa, İslam Dünyası ve Mali konularda oldukça ilginç fikirler ortaya koydu. Meclis-i Mebusan ve BMM’nde ulusal mücadelenin sembol isimlerinden birisi oldu

 Celal Bayar Milli Mücadele Kurtuluş Savaşı (1919-1923) A-Resmi Yayınlar Türkiye Büyük Millet Meclisi, Zabıt Ceridesi (T.B.M.M. Z.C.), Birinci Devre, C. 1- 29, Ankara 1942-1981 Türkiye Büyük Millet Meclisi, Gizli Celse Zabıtları, İş Bankası Yayınları, C. 1-4, Ankara 1985 B- Araştırma Eserler AKŞİN, Sina, Ana Çizgileriyle Türkiye’nin Yakın Tarihi, II, Cumhuriyet yay. İstanbul 1997 Atatürk’ün Sırdaşı Kılıç Ali’nin Anıları, Der. H. Turgut, İstanbul, 2005 AYBARS, Ergun, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi I, Dokuz Eylül Ünv. Yay. Ankara 1990 Aydemir, Şevket Süreyya, Tek Adam, c.II, Remzi Kitabevi, İstanbul 1966 ------------------------------, Menderes’in Dramı?, Remzi Kitabevi İstanbul 1984 BARLAS, Mehmet, Türkiye’de Darbeler ve Kavgalar Dönemi, İstanbul 2000 BAYAR, Celal, Celal Bayar Diyor Ki (1920-1950) Nutuk-Hitabe-Beyanat-Hasbihal, Haz. Nazmi Sevgen, İstanbul 1951 ------------------, Bende Yazdım Milli Mücadeleye Gidiş, c. V-VII, Merkez Kitabevi İstanbul 1997 BİLMEZ, Burhanettin, Komitacı Galip Hoca Celal Bayar, Art yayıncılık, Ankara 2008 BOZDAĞ, İsmet, “Celal Bayar’ın Hayat Hikayesi”, 100 Yaşında Celal Bayar’a Armağan, haz. M. Sarol-İ. Bozdağ, Tercüman Yay., İstanbul 1982, s. 323-381 ----------------------, Celal Bayar, Tercüman Yay.,İstanbul 1986 ----------------------, Bilinmeyen Yönleriyle Celal Bayar, Emre Yayıncılık, İstanbul 2005 ÇETİNKAYA, Ali – ÖZALP, Kazım, Direniş 1919, Haz. N. Uğurlu, İstanbul 2009 DEMİREL, Ahmet, Birinci Mecliste Muhalefet. İkinci Grup, İletişim Yay., İstanbul 1994 DURSUN, Davut, “Celal Bayar”, TDVİA, c. V, s. 216-218 DURAN, Tülay, “Milli Mücadelede Batı Cephesinde Kuvay-i Milliye’nin Kuruluşu ve Celal Bayar (Atatürk’e Verilen Rapor), 100 Yaşında Celal Bayar’a Armağan, haz. M. Sarol-İ. Bozdağ, Tercüman Yay.,İstanbul 1982, s. 237-271 DÜNDAR, Fuat, Modern Türkiye’nin Şifresi, İstanbul 2008 EFE, Ahmet, Çerkez Ethem, İstanbul 2006 ERGÜL, Teoman, Kurtuluş Savaşında Manisa, Ankara 2007 GAZİ MUSTAFA KEMAL, Nutuk, Anakara 1927, s. 284 GÖKAY, Fahrettin Kerim , “Meşrutiyet ve Cumhuriyet Tarihinin Ünlü Devlet Adamı Sayın Celal Bayar” , 100 Yaşında Celal Bayar’a Armağan, Tercüman Yay., İstanbul 1982, s. 79-86 KIRÇAK, Çağlar, Meşrutiyetten Günümüze Gericilik (1876-1950), c.I, Bilar, Ankara 1989 KOCATÜRK, Utkan, “Celal Bayar’la Bir Konuşma”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, c. II, s. 5, Mart 1986, s. 323-359 KUTAY, Cemal, Celal Bayar, Onan Matbaası, İstanbul 1949 ---------------, Üç Devirden Hakikatler, Aliağaoğlu yay. İstanbul 1982 ---------------,“Celal Bayar”, Celal Bayar 8. Ölüm Yılı Anma Törenleri, Bursa 1986, s.3-20 İNCEDAYI, Cevdet Kerim, İstiklal Harbi (Garp Cephesi), Haz. M. Safi, İstanbul, 2007 “Mahmut Celal Bayar”, Türk Ansiklopedisi, c. V, Ankara 1952, (428-438) MAZICI, Nurşen, Celal Bayar, Başbakanlık Dönemi (1937-1939), İstanbul [1996] NADİ, Yunus, Birinci Büyük Millet Meclisi, Sel yay., İstanbul 1955 SATUR, Kemal, “Bir Muhalif Politikacı Gözü ile”, 100 Yaşında Celal Bayar’a Armağan, Tercüman Yay.,İstanbul 1982, s. 180-182 ŞENGİL, Mizyal Karaçam, Birinci Dönem TBMM’nde Düşünce Akımları (1920), Cem Yayınları, İstanbul 1996 ŞENŞEKERCİ, Erkan, Türk Devriminde Celal Bayar (1918-1960), Alfa yay., İstanbul 2000 ŞİMŞİR, Bilal N., İngiliz Belgelerinde Atatürk (1919-1938), Bilge yay. c. IV, Ankara 1984 UZ, Behçet, “Muhterem Mahmut Celal Bey’i Nerede ve Nasıl Tanıdım?”, 100 Yaşında Celal Bayar’a Armağan, haz. M. Sarol-İ. Bozdağ, Tercüman Yay.,, İstanbul 1982, s. 190-201 ÖZALP, Kazım, Milli Mücadele 1919-1922, c. I, TTK yay., Ankara 1971 TANSEL, Selahattin, Mondros’tan Mudanya’ya Kadar, c. I, MEB, yay., Ankara 1973, TEVETOĞLU, Fethi, “Türkiye’nin Üçüncü Cumhurbaşkanı Celal Bayar”, Türk Kültürü, c. XXIV, s. 282, Ekim 1986, s. 603-607 TUNCAY, Mete T.C.’nde Tek-Parti Yönetimi’nin Kurulması (1923-1931), Cem Yayınevi, İstanbul 1992 VELİDEDEOĞLU, Hıfzı Veldet, İlk Meclis, Cumhuriyet Yay., İstanbul 1999 YEŞİLYURT, Süleyman, Bayar Gerçeği, Güven yay., Ankara 1998 ZÜRCHER, Erik Jan, Milli Mücadelede İttihatçılık, çev. Nüzhet Salihoğlu, Bağlam Yay., İstanbul