Kırsal Otel İşletme Yöneticilerinin Ekoturizm Algısının Belirlenmesi: Çamlıhemşin Örneği

Abstract

Çalışmanın temel amacı, Rize ili Çamlıhemşin ilçesinde faaliyet gösteren otel işletme yöneticilerinin ekoturizm algısını ortaya koymaktır. Ekoturizmde daha önce belirlenmiş olan kriterlerden hangilerinin kırsal turizm kapsamında öncelik sırasına göre önemli olduğunun belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışma kapsamını, ilçede yer alan ve ekoturizm faaliyetleriyle ilişkilendirilebilecek otel işletmeleri oluşturmaktadır. Bu kapsamda, 16 otel yöneticisi ile anket uygulanmış ve elde edilen veriler Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmada kullanılan kriterler, daha önce geçerliliği kanıtlanmış akademik araştırmalardan uyarlanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, otel yöneticilerinin ekoturizm algısında en önemli kriter doğal yaşam olarak öne çıkmıştır. Bunu sırasıyla fiyat, turizm tesisleri, altyapı, kültürel yapı ve güvenlik takip etmektedir. Coğrafi özellikler, iklim ve ulaşım ise görece daha düşük önem derecelerine sahip bulunmuştur. Bu sonuçlar, Çamlıhemşin’de ekoturizmin doğa temelli bir yapıya sahip olduğunu, ancak ekonomik unsurlar ve tesis altyapısının da karar süreçlerinde belirleyici rol oynadığını göstermektedir. Bu bağlamda araştırma, ekoturizm potansiyelinin değerlendirilmesi ve sürdürülebilir turizm politikalarının geliştirilmesi açısından hem yerel yönetimlere hem de otel işletmelerine yol gösterici olabilecek nitelikte bulgular sunmaktadır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, Çamlıhemşin’de ekoturizmin sürdürülebilir biçimde gelişebilmesi için doğal yaşamın korunmasına öncelik veren, altyapı ve tesis kalitesini iyileştiren, yerel halkı da sürece dahil eden bütüncül politikaların geliştirilmesi önerilmektedir.

Keywords

• Ekoturizm
• Otel İşletmeciliği
• Kırsal Turizm
• Ahp
• Çamlıhemşin Turizm

Determining the Ecotourism Perceptions of Rural Hotel Managers: The Case of Çamlıhemşin

Abstract

The main objective of this study is to reveal the perception of ecotourism among hotel managers operating in the Çamlıhemşin district of Rize province. The study aims to determine which of the previously identified criteria for ecotourism are most important in order of priority within the context of rural tourism. The study scope consists of hotel businesses located in the district that can be associated with ecotourism activities. In this context, a survey was conducted with 16 hotel managers, and the data obtained were analyzed using the Analytical Hierarchy Process (AHP) method. The criteria used in the study were adapted from previously validated academic research. According to the analysis results, the most important criterion in the hotel managers' perception of ecotourism is natural life. This is followed by price, tourism facilities, infrastructure, cultural structure, and security, respectively. Geographical features, climate, and transportation were found to have relatively lower importance levels. These results show that ecotourism in Çamlıhemşin has a nature-based structure, but economic factors and facility infrastructure also play a decisive role in decision-making processes. In this context, the research presents findings that can guide both local governments and hotel businesses in evaluating the ecotourism potential and developing sustainable tourism policies. Based on these findings, it is recommended that holistic policies prioritizing the protection of natural life, improving infrastructure and facility quality, and involving the local population be developed in order to sustainably develop ecotourism in Çamlıhemşin.

Keywords

• Ecotourism
• Hotel Management
• Rural Tourism
• Ahp
• Çamlıhemşin Tourism

References

1. Abdurakhmanova, A. & Ahrorov, F. (2025). The economic and social impacts of ecotourism on local employment and income: A case study of rural Samarkand, Uzbekistan. Regional Science Policy & Practice, 17(3), 100180. https://doi.org/10.1016/j.rspp.2025.100180
2. Açar, O. (2023). The dispossession of Fırtına Valley: Law, conservation and displacement in the Eastern Black Searegion of Turkey Doctor aldissertation, Middle East Technical University. METU Open Access Repository. https://open.metu.edu.tr
3. Ada, M. & Çakır, H. (2022). Topsis ve Ahp Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin Personel Seçim Sürecine Uygulanması. International Journal of 3D Printing Technologies andDigitalIndustry, 6(2), 186-200.https://doi.org/10.46519/ij3dptdi.1018279
4. Akdeniz, B. (2024). Contribution of rural tourism to sustainable development: Ethics and sustainability in rural tourism businesses. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 7(1), 248–260. https://doi.org/10.33083/joghat.2024.174
5. Akyurt, H. (2019). Analitik Hiyerarşi Seçim Yöntemi ile otel personeli seçimi kriterlerinin değerlendirilmesi: Giresun ili örneği. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi (Özel Sayı), 64–78. https://doi.org/10.21733/ibad.2019.445
6. Akyurt, H. (2021). Ordu ilindeki otel işletmelerinde personel seçim kriterlerinin AHP yöntemi ile belirlenmesi. Journal of Global Tourism and Technology Research, 2(2), 59–71. https://doi.org/10.5505/jgttr.2021.10145
7. Aydın, M & Aktuna, C. (2024). Rize’deki konaklama tesislerine yapılan çevrimiçi değerlendirmeler. Journal of Tourism and Gastronomy Studies (JOTAGS), 12(4), 1–15. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.2187
8. Baldıran, Ş. (2021). Kırsal kalkınma aracı olarak turizm ve Türkiye’de kırsal turizm yatırımlarının desteklenmesine dönük uygulamalar. Uluslararası Kırsal Turizm ve Kalkınma Dergisi, 5(1), 67–82.

9. Baloch, M. A., Danish, Ahmed, Z. & Zhang, J. W. (2022). Impact of tourism development upon environmental sustainability: A panel data analysis. Environmental Science and Pollution Research, 29(45), 68153–68164. https://doi.org/10.1007/s11356-022-22317-4
10. Bhatta, K. D. (2023). Community-Based Ecotourism and Perceived Economic Impacts: A Study of Rural Settlements around Annapurna Conservation Area, Nepal. Journal of Engineering Technologyand Planning, 4(1), 82-95.https://doi.org/10.3126/joetp.v4i1.58444
11. Bohdanowicz, P. (2005). European hoteliers’ environmental attitudes: Greening the business. Cornell Hotel and Restaurant Administration, Quarterly, 46(2), 188–204. https://doi.org/10.1177/0010880404273893
12. Brightsmith, D. J., Stronza, A. & Holle, K. (2008). Ecotourism, conservation biology, and volunteer tourism: A mutually beneficial trium virate. Biological conservation, 141(11), 2832-2842.DOI: 10.1016/j.biocon.2008.08.020
13. Bunruamkaew, K. & Murayama, Y. (2011). Site suitability evaluation foreco tourism using GIS & AHP: A casestudy of Surat Thani Province, Thailand. Procedia – Socialand Behavioral Sciences, 21, 269–278. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.07.024
14. Chen, L. F. & Peng, N. (2012). Green hotel knowledge and tourists’ staying behavior. Annals of Tourism Research, 39(4), 2211–2219. https://doi.org/10.1016/j.annals.2012.07.003
15. Cossengue, P. R., Kouadio, K. E., Fialho, C. B. & Tapiwa, M. (2025). A comprehensive review of the economic, social, and environmental impacts of ecotourism. Land, 14(8), 15-31. https://doi.org/10.3390/land14081531
16. Çuhadar, M. (2025). Ayder Yaylası örneğinde sürdürülebilir turizm sorunları üzerine bir inceleme. Rize: Rize Üniversitesi Yayınları.
17. Dağdeviren, M., Akay, D. & Kurt, M. (2004). İş değerlendirme sürecinde Analitik Hiyerarşi Prosesi ve uygulaması. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 19(2), 131–138.
18. Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (DOKA). (2023). Rize turizm sektörü analizi ve konaklama kapasitesi raporu. Trabzon, Türkiye: DOKA.
19. Durak, İ. (2024). Bütünleşik Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri, Doç. Dr. Hakan Murat ARSLAN (Editör), Çok Kriterli Karar Verme: Temel Yöntemler, Süreçler ve Hibrit Yaklaşımı (ss. 1-25), Gaziantep: Özgür Yayınları .DOI: 10.58830/ozgur.pub468
20. Erdal, H. & Korucuk, S. (2018). İmalat işletmelerinde yeni ürün geliştirme kriterleri: Karadeniz Bölgesi örneği. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(1), 99–112.https://doi.org/10.26468/trakyasobed.437638
21. Ertuna, B., Güney, S., Güven, Ö. & Aydemir, N. (2012). Yerel halkın kırsal turizm gelişimine katılma isteğini etkileyen unsurlar: Kastamonu örneği. International Journal of Social and EconomicSciences, 2(2), 59-66.
22. Fennell, D. A. (2020). Ecotourism (5th ed.). New York, NY: Routledge.
23. Fogliatto, F. S. & Albin, S. L. (2003). An AHP-based procedure for sensory data collection and analysis in quality and reliability applications. Food quality and preference, 14(5-6), 375-385.DOI: 10.1016/S0950-3293(03)00006-5
24. Geng, Y., Li, L. & Zhang, X. (2025). Bibliometric analysis of sustainable rural tourism. Nature Communications, 16(1), 1023. https://doi.org/10.1038/s41467-025-01023-1
25. Gomes, F. B. R. (2017). Community based ecoturism as a nature conservancy tool-a permacultural perspective. Quantum Journal Of Socıal Scıences And Humanıtıes, 6(5), 512-530. https://doi.org/10.55197/qjssh.v6i5.1004
26. Gökyer, E., Öztürk, M., Tekiner, A. & Özsoy, E. (2017). Bartın’da yerel halkın ekoturizm algısı üzerine bir araştırma. Bartın Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 19(1), 89–102.
27. Han, H., Hsu, L. T. J. & Sheu, C. (2010). Application of the theory of planned behavior to green hotel choice: Testing the effect of environmentally friendly activities. Tourism Management, 31(3), 325–334. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2009.03.013
28. Hassan, T. H., Salem, A. E. & Abdelmoaty, M. A. (2022). Impact of rural tourism development on residents’ satisfaction with the local environment, socio-economy and quality of life in Al-Ahsa Region, Saudi Arabia. International journal of environmental research and public health, 19(7), 4410.https://doi.org/10.3390/ijerph19074410
29. Hasana, U.,Swain, S. K. & George, B. (2022). Management of ecological resources for sustainable tourism: A systematic review on community participation in ecotourism literature. International Journal of Professional Business Review, 7(1), e0269. https://doi.org/10.26668/businessreview/2022.v7i1.269 Honey, M. (2008). Ecotourismandsustainabledevelopment: Whoownsparadise? (2nd ed.). Washington, DC: Island Press.
30. Ilgaz, S. & Kozak, R. (2019). Turizmde sosyal medya kullanımının analitik hiyerarşi süreci ile değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(2), 490–505. https://doi.org/10.21325/jotags.2019.431
31. İşler, H. & Akyurt, H. (2021). AHP Yöntemi ile Seyahat Acentalarının Ekoturizm Kriterleri Algılarının Tespiti: Giresun Örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(2), 1103-1121.https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.756
32. Kandampully, J. & Suhartanto, D. (2000). Customerloyalty in the hotel industry: The role of customer satisfaction and image. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 12(6), 346–351. https://doi.org/10.1108/09596110010342559
33. Karabassov, R., Nurmaganbetov, K., Bodaukhan, K., Kulmaganbetova, A., Orynbekova, G. & Omarkhanova, Z. (2023). Socio-economic consequences of the transition to organic agriculture and itsimpact on ecotourism. Journal of Environmental Management & Tourism, 14(2), 477-490.DOI: https://doi.org/10.14505/jemt.14.2(66).17
34. Kaypak, Ş. (2012). Ekolojik turizm ve sürdürülebilir kırsal kalkınma. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 14(23), 33–41.
35. Khatter, A., McGrath, M., Pyke, J., White, L. & Lockstone-Binney, L. (2019). Analysis of hotels’ environmentally sustainable policies and practices: Sustainability and corporate social responsibility in hospitality and tourism. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 31(6), 2394-2410.https://doi.org/10.1108/IJCHM-08-2018-0670
36. Kıvılcım, B. (2020). Doğu Karadeniz’de ekoturizm algısı: Acente yöneticileri örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(3), 45–62. https://doi.org/10.18037/ausbd.2020.20.3.4
37. Kiper, T. (2013). Ekoturizm ve Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma. Ankara: Nobel Yayıncılık.
38. Krüger, O. (2005). The role of ecotourism in conservation: panaceaor Pandora’s box?.Biodiversity & Conservation, 14(3), 579-600.DOI 10.1007/s10531-004-3917-4
39. Kuvan, Y. (2002). Ekoturizm ve Doğa Koruma. Turizm Araştırmaları Dergisi, 13(2), 35–52. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2026, Ocak 14). Kaçkar Dağları Milli Parkı, Zilkale ve Ayder Yaylası. Türkiye Kültür Portalı. https://kulturportali.gov.tr
40. Li, F., Phoon, K. K., Du, X. & Zhang, M. (2013). Improved AHP method and its application in risk identification. Journal of Construction Engineering and Management, 139(3), 312-320.DOI: 10.1061/(ASCE)CO.1943-7862.0000605
41. Merkez, M. & Yılmaz, H. (2022). An empirical study on rural tourism from the perspective of the residents: The case of Turkey. International Journal of Rural Tourism and Development, 6(2), 45–62.
42. Pascoe, S., Farmery, A., Nichols, R., Lothian, S. & Azmi, K. (2024). A modified Analytic Hierarchy Process suitable for online survey preference elicitation. Algorithms, 17(6), 245-256.https://doi.org/10.3390/a17060245
43. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). ThousandOaks, CA: SAGE.
44. Rafiq, F., Khan, S., & Ullah, A. (2022). Examining ecotourism intention: The role of tourists’ traits and motivations. Frontiers in Psychology, 13, 940116. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.940116
45. Ramaano, A. I. (2025). The rural are ascon servancy sites and ecotourism-climate change quandaries: an integrated rural initiative impact on environmental sustainability and livelihoods. Tourism Critiques: Practiceand Theory, 6(1), 81-111.DOI: 10.1108/TRC-01-2024-0002
46. Rosalina, P. D. (2021). Rural tourism: A systematic literature review on definitions and challenges (Master’sthesis).Australia: Griffith University.
47. Rize İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2026, Ocak 11).Çamlıhemşin Turizm.https://rize.ktb.gov.tr/TR-256714/camlihemsin.html
48. Saaty, T. L. (1980). The analytic hierarchy process: Planning, priority setting, resource allocation. New York, NY: McGraw-Hill.
49. Saaty, T. L. (1990). How tomake a decision: The analytic hierarchy process. European Journal of Operational Research, 48(1), 9–26. https://doi.org/10.1016/0377-2217(90)90057-I
50. Saaty, T. L. & Vargas, L. G. (2012). The seven pillars of the analytic hierarchy process. In Models, methods, concepts & applications of the analytic hierarchy process (pp. 23-40). Boston, MA: Springer US.
51. Samal, R., Das, M. & Behera, S. (2023). Ecotourism, biodiversity conservation and livelihoods. Sustainability, 15(3), 145–160. https://doi.org/10.3390/su1503145
52. Sanchez-Sanchez, F. J. & Sanchez-Sanchez, A. M. (2023). Ecotourism and COVID-19: Impact on the efficiency of the Spanish hospitality industry. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 43, 100680.DOI: 10.1016/j.jort.2023.100680
53. Shi, H., Zhang, L., Song, B. & He, C. (2022). The impact of ecotourism on local rural households' livelihood around Wolong Nature Reserve. Forestry Economics Review, 4(1), 2-18.DOI: 10.1108/FER-06-2021-0013
54. SilvaCampos, M. B. N. da, Oliveira, D. S. & Santos, R. A. (2021). Contribution of ecotourism for the sustainable use of wate rresources: Rondonópolis-MT case. A rXivpreprint. 12, 2025, https://arxiv.org/abs/2105.06754
55. Soykan, F. (2003). Ekoturizm ve Türkiye. Anadolu Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 14(1), 70–85.
56. Triantaphyllou, E. (2000). Multi-criteria decisio nmaking methods: A comparative study. Boston, MA: Kluwer Academic Publishers.
57. Uğur, N. G. & Sarıoğlu Uğur, S. (2019). Sürdürülebilir destinasyon seçimi: Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) uygulaması. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(3), 228–245. https://doi.org/10.26677/TR1010.2019.188
58. Uludağ, A. S. & Doğan, H. (2016). Çok kriterli karar verme yöntemlerinin karşılaştırılmasına odaklı bir hizmet kalitesi uygulaması. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 17-48.
59. UNWTO. (2023). International tourism highlights. 11, 2025, https://www.unwto.org
60. Ültay, E., Akyurt, H. & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 188–201. https://doi.org/10.21733/ibad.871703
61. Vaidya, O. S. & Kumar, S. (2006). Analytichierarchyprocess: An overview of applications. EuropeanJournal of OperationalResearch, 169(1), 1–29. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2004.04.028
62. Weaver, D. (2001). Ecotourism. Brisbane, Australia: John Wiley&Sons. Yel, İ. & Baysal, M. (2023). Yazılım projeleri geliştirme süreci seçimi için bulanık çok kriterli karar verme yöntemlerinin kullanımına ilişkin bir uygulama. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 38(4), 2325-2338.https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1132638
63. Yıldırım, A.. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
64. Yolasığmazoğlu, N. (2023).Su Ürünleri Tesislerinin Ekoturizm Üzerindeki Etkileri. Dünya Multidisipliner Araştırmalar Dergisi, 6(1), 112-132. https://doi.org/10.58853/dumad.1244615