The Role of Geographically Indicated Products in Gastro-Tourists' Travel Motivations: Diyarbakır Example

Abstract

This study aims to determine the role of geographically indicated products in the travel motivations of gastro-tourists visiting Diyarbakır. In line with this objective, semi-structured interviews were conducted with gastro-tourists visiting the city. The research employed a purposive sampling method, and the data obtained were analyzed using content analysis. As a result of the analysis, five themes were identified: knowledge and prior awareness of geographical indications, the role of geographically indicated products in travel preferences, the priority level in local culinary experiences, the contribution of geographically indicated products to cultural identity, and regional interest and intention to revisit. The categories and codes that constitute these themes were presented in tables and interpreted. The findings indicate that the travel experiences of gastro-tourists visiting Diyarbakır are largely shaped around geographically indicated products. While the majority of participants were found to have knowledge about geographically indicated products specific to Diyarbakır, these products were determined to have a significant influence on their travel motivations.

Keywords

• Gastro-Tourist
• Travel Motivation
• Geographical İndication
• Dıyarbakır

Gastro-Turistlerin Seyahat Motivasyonlarında Coğrafi İşaretli Ürünlerin Rolü: Diyarbakır Örneği

Abstract

Bu araştırmada Diyarbakır’ı ziyaret eden gastro-turistlerin seyahat motivasyonlarında coğrafi işaretli ürünlerin rolünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Diyarbakır’ı ziyaret eden gastro-turistlerle yarı yapılandırılmış bir mülakat gerçekleştirilmiştir. Amaçlı örneklem yönteminin kullanıldığı araştırmada elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda coğrafi işaret bilgisi ve ön bilgi, seyahat tercihinde coğrafi işaretli ürünlerin rolü, yerel mutfak deneyiminde öncelik düzeyi, coğrafi işaretli ürünlerin kültürel kimliğe katkısı ve bölgesel ilgi ve tekrar ziyaret niyeti olmak üzere 5 tema oluşturulmuştur. Bu temaları meydana getiren kategori ve kodlar tablolar halinde gösterilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda Diyarbakır’ı ziyaret eden gastro-turistlerin seyahat deneyimlerinin coğrafi işaretli ürünler ekseninde şekillendiği görülmektedir. Katılımcıların büyük çoğunluğunun Diyarbakır’a ait coğrafi işaretli ürünler hakkında bilgiye sahip olduğu görülürken, seyahat motivasyonlarında bu ürünlerin yüksek düzeyde etkili olduğu tespit edilmiştir.

Keywords

• Gastro-Turist
• Seyahat Motivasyonu
• Coğrafi İşaret
• Diyarbakır

References

1. Acar, Y. (2018). Türkiye'deki coğrafi işaretli ürünlerin destinasyon markalaması kapsamında değerlendirilmesi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 6(2), 163-177.
2. Acuner, E. & Keskin, C. (2022). Gastronomi turizmi kapsamında lezzetin izinde kokulu üzüm. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 255-271.
3. Akçay, S., & Koca, E. (2024). Nitel araştırmalarda veri doygunluğu. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 829-848.
4. Aksoy, M. & Sezgi, G. (2015). Gastronomi turizmi ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi gastronomik unsurları. Journal of Gastronomy Studies, 3(3), 79–89.
5. Alonso, D. & Liu, Y. (2011). The potential for marrying local gastronomy and wine: the case of the ‘fortunate ıslands, International Journal of Hospitality Management, 30(4), 974-981.
6. Arslantaş E & İnce Karaçeper E. (2023). Eski Mezopotamya mutfak kültürünün günümüz Diyarbakır mutfağı üzerine etkileri. Journal of Tourısm and Gastronomy Studıes, 2(11): 1163- 1188.
7. Bakkaloğlu, F. & Koçoğlu, M. C. (2022). Gastronomi imaj algısının destinasyona yönelik davranışsal niyetler üzerindeki etkisi. Journal of Turism and Gastronomy Studies, 10(3), 1769-1787.
8. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5 (2), 368-388.

9. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
10. Birdir, K. & Akgöl, Y. (2015). Gastronomi turizmi ve Türkiye’yi ziyaret eden yabancı turistlerin gastronomi deneyimlerinin değerlendirilmesi. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 3(2), 57-68.
11. Bişkin, H. (2013). Kentlerde markalaşma “Beykoz Örneği”. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul Aydın Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
12. Coğrafi işaretler portalı, coğrafi işaret tanımı. (Erişim Tarihi: 10.06.2025), https://ci.turkpatent.gov.tr/sayfa/co%C4%9Frafi-i%C5%9Faret-nedir
13. Cömert, M. & Özkaya, F. (2014). Gastronomi turizminde Türk mutfağının önemi, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2(2), 62-66.
14. Çevik, S. (2018). Coğrafi işaretli ürünlerin turizmdeki rolü: Eskişehir turlarına ilişkin bir içerik analizi. Journal of Recreation and Tourism Research, 5(4), 21-44.
15. Dağdelen, Ş. & Pamukçu H. (2021). UNESCO yaratıcı şehirler ağı gastro-turist profilinin belirlenmesi: Gaziantep ve Hatay ili örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 9(1), 341-365.
16. Dann, G. M. (1977). Anomie, Ego-Enhancement and Tourism. Annals of Tourism Research, 4(4), 184-194.
17. Demir, H. (2019). Şehir markalaşması ve şehir markalaşma sürecinde Gaziantep örneği. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
18. Durlu-Özkaya, F., Sünnetçioğlu, S. & Can, A. (2013). Sürdürülebilir gastronomi turizmi hareketliliğinde coğrafi işaretlemenin rolü. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 1(1), 13-20.
19. Ercan, F. (2020). Türkiye’deki gastronomi turizmi konulu makalelerin bibliyometrik analizi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(2), 1058-1075.
20. Ercan, M., O. & Bayesen, D. (2022). Coğrafi işaretli yiyecek ürünlerinin incelenmesi: Diyarbakır ili örneği. Türk Mutfak Kültürü Araştırmaları Dergisi, 2(2), 54- 63.
21. Fernandez, A., Liu, B., Galante, A.P., Slattery, S., Sekine, K., Ponzio, R., Palandri, C., Pantzer, Y., Barletta, M., Martin, G., & Endo, Y. (2020). Globally ımportant agricultural heritage systems, Geographical ındications and slow food presidia technical note. http://www.fao.org/giahs/news/newsletter-detail/es/c/1330212/ Erişim Tarihi: 12.07.2025.
22. Güllü, K. & Atasoy, B. (2020). Gastro-turistlerin seyahat özellikleri üzerine bir araştırma. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 3(3), 1-12.
23. Hall, M.C. & Mitchell, R. (2001). Wine and food tourism. Douglas, N., Douglas, N.ve Derret, R. (Ed.), Special ınterest tourism içinde Wiley, Sydney.
24. Jang, S. & Cai, L. A. (2002). travel motivations and destination choice: a study of british outbound market, Journal of Travel & Tourism Marketing, 13(3), 111-133.
25. Kanoğlu, E. (2021). Gastronomik açıdan Adana ili yöresel yemeklerinin restoranlarda uygulanabilirliği üzerine bir çalışma. Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Gastronomi ve Mutfak Sanatları Anabilim Dalı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara.
26. Karataş, Ö. & Akay, E. (2024). Gastro-turistlerin seyahat motivasyonlarında coğrafi işaretli ürünlerin yeri: Gaziantep örneği. Bitlis Eren Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(1), 184-199.
27. Kozak, M. (2014). Bilimsel araştırma: tasarım, yazım ve yayım teknikleri. Ankara: Detay Yayıncılık.
28. Köşker, H., Albuz, N. & Oğuzbalaban, G. (2020). Yerli turistlerin Safranbolu’yu tercih etmelerinde etkili olan çekici seyahat motivasyonlarının belirlenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 547- 561.
29. Mak, A. H. N., Lumbers, M., Eves, A. & Chang, R. C. (2012). Factors ınfluencing tourist food consumption, International Journal of Hospitality Management, 31(3), 928-936.
30. Özbey, Z. & Köşker, H. (2024). Coğrafi işaretli ürünlerin destinasyon markalaşma sürecindeki rolü: Kastamonu örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(3), 925-948.
31. Özdemir, G. (2008). Destinasyon pazarlaması. (1. Baskı) Detay Yayıncılık, Ankara.
32. Özdemir, G. & Altıner, D. D. (2019). Gastronomi kavramları ve gastronomi turizmi üzerine bir inceleme, Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 1-14.
33. Özyılmaz, H., Aluclu, İ. & Akın, T. (2014). Mutfak kültürünün geleneksel Diyarbakır evlerine sosyal ve mekânsal yansımaları. Milli Folklor, 26(102), 138-153.
34. Rinaldi, C. (2017). Food and gastronomy for sustainable place development: a multidisciplinary analysis of different theoretical approaches, Sustainability, 9(10), 1-25.
35. Savaşkan, Y. & Kıngır, S. (2020). Sakarya ili gastronomik unsurlarının coğrafi işaret kapsamında değerlendirilmesi, Alanya Akademik Bakış, 4(3), 939- 961.
36. Serçeoğlu, N., Boztoprak, F. & Tırak, L. (2016). Gastronomi turizmi ile şehir markalaşması ilişkisi: Atatürk Üniversitesi öğrencileri. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(2), 94-114.
37. Solmaz., F. (2014). Şehir ve kültür: Diyarbakır’ın binbir rengi. (1.Baskı), Ensar Yayıncılık, İstanbul. Şimşek, A. & Selçuk, N. G. (2018). Gastro-turistlerin tipolojisinin belirlenmesi: Gaziantep ölçeğinde bir araştırma. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1), 28-43.
38. Tekelioğlu, Y. (2021). Coğrafi işaretlerde gelişmeler sorunlar ve çözümler avrupa birliği ve Türkiye’de bal. PPT Sunumu, Yöresel Arıcılık Ürünlerinde Coğrafi İşaretleme Paneli, 27 Ocak 2021.
39. Tikkanen, I. (2007). Maslow’s hierarchy and food tourism in finland: five cases, British Food Journal, 109(9), 721-734.
40. Toksöz, D. & Aras, S. (2016). Turistlerin seyahat motivasyonlarında yöresel mutfağın rolü, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(1), 174-189.
41. Türker, N. & Akmanoğlu, E. (2022). Yeni yiyecek fobisi ve gastronomi turizminin gelişmesine etkisi: kalitatif bir çalışma. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 6(1), 177-198.
42. Üzümcü, T. P., Alyakut, Ö. ve Akpulat, N. A. (2017). Coğrafi işaretleme kapsamında Kocaeli gastronomik ürünlerinin değerlendirilmesi. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 19(28), 132-140.
43. Velissariou, E. & Mara, E. (2014). Local products and tourism gastronomy in rural areas evidence from Greece. In MIBES International Conference, 253-265.
44. Yüncü, H. (2010). Sürdürülebilir turizm açısından gastronomi turizmi ve perşembe yaylası, 11. AybastıKabataş Kurultayı, Ankara.
45. Zağralı, E. & Akbaba, A. (2015). Turistlerin destinasyon seçiminde yöresel yemeklerin rolü: izmir yarımadası'nı ziyaret eden turistlerin görüşleri üzerine bir araştırma. Journal of Yasar University, 10(40), 6633-6644.