caku jiss Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 1309-3738 2791-9374 Cankiri Karatekin University 10.54558/jiss.1432475 Information Systems (Other) Bilgi Sistemleri (Diğer) Dijital Çağda Üniversite Öğrencilerinin Okuma Tercihlerinin Belirlenmesi https://orcid.org/0000-0002-7080-8473 Sevmez Hasan ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-1981-072X Yıldız Derya NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ 04 30 2024 15 1 199 230 02 06 2024 04 21 2024 Copyright © 2010, Journal of Institute of Social Sciences 2010 Journal of Institute of Social Sciences

Amaç: Dijitalleşme, hayatın her alanında her geçen gün etkisini daha fazla göstermektedir. Bu etki farklı alanlardaki tercihleri de etkilemektedir. Dijitalleşmenin etki alanlarına odaklanılan bu çalışmada üniversite öğrencilerinin okuma tercihleri ve davranışlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Betimsel tarama modeliyle desenlenen araştırmanın evrenini, Selçuk Üniversitesinde 2021-2022 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Örneklem grubunu, Sosyal ve Beşerî Bilimler, Tıp ve Sağlık Bilimleri, Spor Bilimleri, Eğitim Bilimleri, Fen ve Mühendislik Bilimleri, Güzel Sanatlar ve diğer alanlardan toplam 726 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada, veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından anket soru formu oluşturulmuştur. Yüz yüze anket tekniği kullanılarak toplanan veriler SPSS 22.00 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler kullanılmıştır. Bulgular: Elde edilen verilerin analiziyle “Okuma Tercihi: Basılı Kitap”, “Sosyal Medya” ve “Araştırma Yapma: Dijital Ortamlar” ve “Okuma Davranışları” temalarına ulaşılmıştır. Sonuç: Araştırma sonucunda üniversite öğrencilerinin çoğunluğunun basılı kitapları tercih ettiği, son bir yılda hiç dijital kitap okumadığı, dersleriyle ilgili bilgi kaynaklarının (kitap, ders notu, makale, tez) basılı ortamda olmasını tercih ettikleri, metnin uzunluğunun format tercihi konusunda belirleyici unsur olduğu, dijital araçların (akıllı telefon, tablet, bilgisayar vb.) varlığının üniversite öğrencilerinin okuma tercihlerini değiştirdiği belirlenmiştir. Özgünlük: Üniversite öğrencilerinin okuma tercihlerinin belirlenerek, farklı bakış açılarıyla geliştirilen önerilerin akademisyenlerin eğitim materyalleri ile ilgili olarak öğrencileri yönlendirme noktasında akademisyenlere; derme geliştirme noktasında ise yöneticilere, kütüphanecilere ve kullanıcılara yardımcı olma noktasında önemli katkılar sunacağı düşünülmektedir.

 Üniversite öğrencileri okuma tercihleri dijital okuma e-okuma ekran okuma. Yok Aharony, N., ve Bar-Ilan, J. (2018). Students’ academic reading preferences: An exploratory study. Journal of Librarianship and Information Science, 50(1), 3-13. https://doi.org/10.1177/0961000616656044 Akkaya, N., ve Demir, T. (2023). Ekrandan okuma üzerine Türkiye’de yapılan çalışmaların nitel bir analizi. Turkish Studies-Educational Sciences, 18(1), 301-316. https://doi.org/10.7827/turkishstudies.66147 Akyol, H. (2006). Yeni programa uygun Türkçe öğretim yöntemleri. Ankara: Kök Yayıncılık. Anwarul, I. M. (2013). Reading habits and attitudes in the digital environment: A study on Dhaka University students. In International Conference on Digital Humanities. Lincoln: University of Nebraska. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık. Chou, C. (2014). Investigating EFL students’ e-book reading attitudes in first and second language. US-China Foreign Language, 12(1), 64–74. https://doi.org/10.17265/1539-8080/2014.01.007 Çetin, S. A. (2021). 8. sınıf öğrencilerinin dijital ortamlarda okuma davranışlarının değerlendirilmesi. Journal of World of Turks/Zeitschrift für die Welt der Türken, 13(3), 75-100. https://doi.org/10.32321/cutad.1137024 Çintaş Yıldız, D., Ceran, D., ve Sevmez, H. (2015). Eğitim fakültesi öğrencilerinin okuma alışkanlıkları profili. Sosyal Bilimler Dergisi, 8(3), 141-166. https://doi.org/10.12780/uusbd.42426 Demirel, Ö. (1999). İlköğretim okullarında Türkçe öğretimi. Milli Eğitim Basımevi. Elkatmış, M. (2015). Kâğıttan ekrana: Ekran okuma. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 6(18), 1–15. Elkatmış, M. (2018). Sınıf öğretmenlerinin ekran okumaya yönelik görüşleri. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 203–222. Elkatmış, Metin. (2021). Üniversite öğrencilerinin e-kitap okuma alışkanlıkları. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(4), 1081-1101. https://doi.org/10.16916/aded.935771 Erten, P. (2019). Z kuşağının dijital teknolojiye yönelik tutumları. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 10(1), 190-202. Foasberg, N. M. (2014). Student reading practices in print and electronic media. College and Research Libraries, 75(5), 705-723. https://doi.org/10.5860/crl.75.5.705 Gilbert, J. ve Fister, B. (2015). The perceived impact of e-books on student reading practices: A local study. College and Research Libraries, 76(4), 469-489. https://doi.org/10.5860/crl.76.4.469 Güneş, F. (2010). Öğrencilerde ekran okuma ve ekranik düşünme. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(14), 1-20. Güneş, F. (2016). Kâğıttan ekrana okuma alanındaki gelişmeler. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 1-18. Johnston, N., Salaz, A. ve Alsabbagh, L. (2016). Print and digital reading preferences and behaviors of university students in Qatar. Communications in Computer and Information Science: Vol. 676. (s. 247–255) içinde. https://doi.org/10.1007/978-3-319-52162-6_24 Karasar, N. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Nobel Yayınevi. Keskin, H. K. ve Çetinkaya, F. Ç. (2017). Ders materyallerini okumada format tercihi: Dijital mi kâğıt mı? Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 5(2), 75–87. Keskin, Hasan Kağan, Baştuğ, M. ve Atmaca, T. (2016). Öğrencileri akademik dijital okumaya yönlendiren unsurlar. Eğitim ve Bilim, 41(188), 117–124. Kurata, K., Ishita, E., Miyata, Y. ve Minami, Y. (2017). Print or digital? Reading behavior and preferences in Japan. Journal of the Association for Information Science and Technology, 68(4), 884-894. https://doi.org/10.1002/asi.23712 Liu, Z. (2005). Reading behavior in the digital environment: Changes in reading behavior over the past ten years. Journal of Documentation, 61(6), 700-712. https://doi.org/10.1108/00220410510632040 Maden, A. (2019). Türkçe öğretmeni adaylarının mobil iletişim alışkanlıkları: Whatsapp örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18(72), 1797-1811. https://doi.org/10.17755/esosder.556428 Maden, S. (2012). Ekran okuma türleri ve Türkçe öğretmeni adaylarının ekran okumaya yönelik görüşleri. Dil ve Edebiyat Egitimi Dergisi, 1(3), 1–16. Male, H., Angelianawati, L. ve Sudirman, A. (2021). A study of students online reading habits and preferences. D E G R E S, 20(1), 172-183. Mizrachi, D. (2014). Online or print: Which do students prefer? Communications in Computer and Information Science: Vol. 492. Information Literacy: Lifelong Learning and Digital Citizenship in the 21st Century (s. 733-742) içinde. https://doi.org/10.1007/978-3-319-14136-7_76 Mizrachi, D. (2015). Undergraduates’ academic reading format preferences and behaviors. Journal of Academic Librarianship, 41(3), 301-311. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2015.03.009 Mizrachi, D., Salaz, A. M., Kurbanoglu, S. ve Boustany, J. (2018). Academic reading format preferences and behaviors among university students worldwide: A comparative survey analysis. PLoS ONE, 13 (5), 1-32. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0197444 Myrberg, C. (2017). Why doesn’t everyone love reading e-books? Insights: The UKSG Journal, 30(3), 115–125. Nichols, M. (2018). Addendum: Reading and studying on the screen. Journal of Open, Flexible and Distance Learning, 22(2). 49-60. https://doi.org/10.61468/jofdl.v22i2.347 Odabaş, H., Odabaş, Z. Y. ve Binici, K. (2020). Dijital bilgi kaynakları ve ortamlarının üniversite öğrencilerinin okuma davranışlarına etkileri. Millî Eğitim Dergisi, 49(227), 89–116. Odabaş, H. (2017). Kitap okumadan dijital okumaya: okuma kültüründe ve davranışında gözlemlenen değişimler. Bilişim Teknolojilerinin Bilgi Merkezlerine ve Hizmetlerine Etkileri (s. 272–292) içinde. Hiperyayın. Odabaş, H. (2021). Geleneksel okumadan dijital okumaya: Dijital okuma serüveninin yansımaları. M. Karagözoğlu Aslıyüksek (Ed.), Okuma Kültürü ve Kütüphaneler (s. 251–282) içinde. İstanbul: Hiper Yayın. Odabaş, H., Odabaş, Z. Y. ve Sevmez, H. (2018). Üniversite öğrencilerinde dijital / e-kitap okuma kültürü: Selçuk Üniversitesi örneği. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 58(1), 139-171. https://doi.org/10.33171/dtcfjournal.2018.58.1.8 Okuma. (t.y.). Türk Dil Kurumu güncel Türkçe sözlük içinde. Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr/ Pálsdóttir, Á. ve Einar, S. B. (2016). Print vs. digital preferences. study material and reading behavior of students at the university of Iceland: Vol. 676. Communications in Computer and Information Science (s. 228–237) içinde. https://doi.org/10.1007/978-3-319-52162-6_22 Põldaas, M. (2016). Print or electronic? Estonian students’ preferences in their academic readings: Vol. 676. Communications in Computer and Information Science (238-246) içinde. https://doi.org/10.1007/978-3-319-52162-6_23 Rabaud, C., Mamode Khan, N. ve Rampat, S. (2018). Independent and digital reading among undergraduates: the case of the University of Mauritius. Journal of Applied Research in Higher Education, 10(3), 296-310. https://doi.org/10.1108/JARHE-09-2017-0117 Sage, K., Piazzini, M., Downey, J. C. ve Masilela, L. (2020). Reading from print, laptop computer, and e-reader: Differences and similarities for college students’ learning. Journal of Research on Technology in Education, 52(4), 441-460. https://doi.org/10.1080/15391523.2020.1713264 Şahin, A. ve Gültekin, G. (2022). Z kuşağının okuma tercihleri. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 6(1), 29-45. Sever, S. (2011). Türkçe öğretimi ve tam öğrenme. Anı Yayıncılık. Sevim, O. ve Söylemez, Y. (2018). Okuma eğitimi. Ankara: Nobel Yayıncılık. Shimray, S. R., Keerti, C. ve Ramaiah, C. K. (2015). An overview of mobile reading habits. DESIDOC Journal of Library and Information Technology, 35(5), 343-354. https://doi.org/10.14429/djlit.35.5.8901 Soroya, S. H. ve Ameen, K. (2016). Reading trends of youth in Pakistan: A pilot study. Pakistan Journal of Information Management and Libraries, 17(SpecialIssue), 86-96. https://doi.org/10.47657/201617896 Türkben, T. (2023). Öğretmen adaylarının dijital ortamlardaki akademik okuma alışkanlık ve eğilimlerinin belirlenmesi. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 8(1), 88-116. https://doi.org/10.32321/cutad.1137024 Tveit, Å. K. ve Mangen, A. (2014). A joker in the class: Teenage readers’ attitudes and preferences to reading on different devices. Library and Information Science Research, 36(3–4), 179-184. https://doi.org/10.1016/j.lisr.2014.08.001 Ünalan, Ş. (2006). Türkçe öğretimi. Ankara: Nobel Yayınları. Yorgancı, O. K. (2022). Ortaokul öğrencilerinin okuma tercihleri. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 78-94. https://doi.org/10.48066/kusob.1070071