caku jiss Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 1309-3738 2791-9374 Cankiri Karatekin University 10.54558/jiss.1832849 Labor Economics Çalışma Ekonomisi The Role of Strategic Human Resources Policies in the Aviation Industry on Employees' Intention to Leave Havacılık Alanında Stratejik İnsan Kaynakları Politikalarının Çalışanların İşten Ayrılma Niyetleri Üzerindeki Rolü https://orcid.org/0000-0002-9721-0383 Süzer Ahmet Selim 04 29 2026 17 1 381 394 12 01 2025 04 25 2026 Copyright © 2010, Journal of Institute of Social Sciences 2010 Journal of Institute of Social Sciences

Aim: This study aims to examine the effect of Strategic Human Resource Management (SHRM) practices on employees’ intention to leave in the aviation industry and to identify the relative impact of different HR dimensions on this intention. Given the aviation sector’s high safety requirements, intense competition, and continuous technological transformation, the strategic management of human resources has become a critical factor.Methods: The study employs a quantitative research design. Data were collected through structured questionnaires from 449 employees working in the aviation sector. The data were analyzed using descriptive statistics, correlation, and regression analyses.Results: The findings indicate that SHRM practices have a moderate and negative effect on employees’ intention to leave. Among the sub-dimensions, recruitment & selection and performance appraisal have significant effects, whereas training & development and compensation & benefits do not show a statistically significant direct effect.Conclusion: SHRM practices play a significant role in reducing turnover intention; however, their effectiveness varies across different HR dimensions and is influenced by sectoral characteristics. In the aviation industry, strengthening recruitment and performance management processes is particularly important for enhancing employee retention.Originality: This study contributes to the literature by empirically demonstrating how different dimensions of SHRM have varying effects on turnover intention within the aviation sector using quantitative data

Amaç: Bu araştırmanın amacı, havacılık sektöründe stratejik insan kaynakları yönetimi (SİKY) uygulamalarının çalışanların işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisini incelemek ve bu uygulamaların alt boyutlarının söz konusu niyet üzerindeki göreli etkilerini belirlemektir. Havacılık sektörünün yüksek güvenlik gereksinimleri, yoğun rekabet yapısı ve sürekli teknolojik dönüşümü, insan kaynaklarının stratejik yönetimini kritik bir unsur hâline getirmektedir.Yöntem: Araştırma nicel araştırma yaklaşımı ile yürütülmüştür. Veriler, havacılık sektöründe çalışan 449 katılımcıdan anket yöntemiyle toplanmıştır. Elde edilen veriler tanımlayıcı istatistikler, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılarak analiz edilmiştir.Bulgular: Araştırma bulguları, stratejik insan kaynakları uygulamalarının çalışanların işten ayrılma niyeti üzerinde orta düzeyde ve negatif yönlü bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Alt boyutlar incelendiğinde, işe alım ve seçme ile performans değerlendirme boyutlarının işten ayrılma niyeti üzerinde anlamlı etkiler yarattığı, buna karşılık eğitim ve gelişim ile ücretler ve sosyal haklar boyutlarının doğrudan anlamlı bir etki göstermediği belirlenmiştir.Sonuç: Stratejik insan kaynakları uygulamaları, çalışanların işten ayrılma niyetinin azaltılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Ancak bu etkinin tüm insan kaynakları uygulamaları için eşit düzeyde olmadığı ve sektörel yapıdan etkilendiği görülmektedir. Havacılık sektöründe özellikle işe alım ve performans değerlendirme süreçlerinin güçlendirilmesi, çalışan bağlılığının artırılması açısından kritik öneme sahiptir.Özgünlük: Bu çalışma, stratejik insan kaynakları uygulamalarının alt boyutlarının işten ayrılma niyeti üzerindeki farklı etkilerini havacılık sektörü bağlamında nicel verilerle ortaya koyarak literatüre katkı sağlamaktadır.

 Havacılık sektörü stratejik İK yönetimi yöneticiler uygulama sorunları çalışan yönetimi. Aviation industry strategic human resource management HR managers implementation challenges employee management yayın:E-64577500-050.99-122077 Akbulut, E. (2018). Stratejik insan kaynakları uygulamaları ile işten ayrılma niyeti ilişkisi: Otel işletmelerinde bir araştırma. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Hacettepe Üniversitesi, Ankara Alameeri, K., Khan, S. & Naseem, N. (2017). Human resources management and innovation in airline industry. International Journal of Aviation Studies, 3(2), 56-67. Alkan, M. (2022). Havacılık sektöründe insan kaynakları yönetimi ve rekabet gücü ilişkisi. Sektörel Yönetim Dergisi, 8(2), 35-49. Allen, D. G., Bryant, P. C. & Vardaman, J. M. (2010). Retaining talent: Replacing misconceptions with evidence-based strategies. Academy of Management Perspectives, 24(2), 48-64. https://doi.org/10.5465/amp.24.2.48 AlShamsi, A., Bin Ahmad, K. & Jasimuddin, S. M. (2022). Human capital development practices in Emirates airline: A strategic HRM approach. International Journal of Human Resource Management, 33(5), 878-895. Armstrong, M. (2020). Armstrong’s handbook of human resource management practice (15th ed.). Kogan Page. Avcı, U. & Küçükusta, D. (2009). İş tatmini ve örgütsel bağlılık ilişkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 35-52. Batt, R. & Colvin, A. J. S. (2011). An employment systems approach to turnover: Human resources practices, quits, dismissals, and performance. Academy of Management Journal, 54(4), 695-717. https://doi.org/10.5465/amj.2011.64869448 Becker, B. E. & Huselid, M. A. (1998). High performance work systems and firm performance: A synthesis of research and managerial implications. Research in Personnel and Human Resources Management, 16, 53-101. Belobaba, P., Odoni, A. & Barnhart, C. (2015). The global airline industry (2nd ed.). Wiley. Blau, P. M. (1964). Exchange and power in social life. Wiley. Boxall, P. & Purcell, J. (2011). Strategy and human resource management (3rd ed.). Palgrave Macmillan. Boxall, P. & Purcell, J. (2016). Strategy and human resource management (4th ed.). Palgrave Macmillan. Boxall, P. & Purcell, J. (2016). Strategy and human resource management (4th ed.). Palgrave Macmillan. Bratton, J. & Gold, J. (2017). Human resource management: Theory and practice (6th ed.). Palgrave. Carson, K. D. & Bedeian, A. G. (1994). Career commitment: Construction of a measure and examination of its psychometric properties. Journal of Vocational Behavior, 44(3), 237-262. Cook, G. L. & Billig, C. (2023). Leading airlines through HR innovation: Learning from legacy carriers. Journal of Air Transport Management, 108, 102370. de Andreis, F., Rossi, M., Conti, R. & Cavallini, S. (2022). Talent retention and employee engagement in global airlines. European Journal of Aviation Management, 4(1), 12-26. Delery, J. E. & Doty, D. H. (1996). Modes of theorizing in strategic human resource management: Tests of universalistic, contingency, and configurational performance predictions. Academy of Management Journal, 39(4), 802-835. Demirok, A., Bagherpour, M. & Ulgen, S. (2024, August). Enhancing human resource management in the aviation sector: A comprehensive analysis. In Global Joint Conference on Industrial Engineering and Its Application Areas (pp. 210-231). Cham: Springer Nature Switzerland. Egan, T. M., Yang, B. & Bartlett, K. R. (2004). The effects of organizational learning culture and job satisfaction on motivation to transfer learning and turnover intention. Human Resource Development Quarterly, 15(3), 279-301. Erdoğdu, F. (2019). Stratejik insan kaynakları uygulamalarının çalışan bağlılığı ve işten ayrılma niyeti üzerine etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(2), 130-145. Erdoğdu, M. Y. (2019). Stratejik insan kaynakları yönetimi algısı ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişki: Konaklama işletmelerinde bir araştırma. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Sakarya Üniversitesi, Sakarya. Fedotova, E. A., Tikhonov, Y. A. & Novikov, V. A. (2018). Strategic human resource planning in the civil aviation industry. Russian Journal of Management, 6(1), 22-29. Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (4th ed.). SAGE Publications. Guchait, P. & Cho, S. (2010). The impact of human resource management practices on intention to leave of employees in the service industry in India: The mediating role of organizational commitment. International Journal of Human Resource Management, 21(8), 1228-1247. Gürbüz, S. & Bekmezci, M. (2012). İşten ayrılma niyetinin belirleyicisi olarak örgütsel bağlılık: Kamu ve özel sektör karşılaştırması. İş ve İnsan Dergisi, 1(2), 193-198. Helmreich, R. L., Merritt, A. C. & Wilhelm, J. A. (2017). The evolution of crew resource management training in commercial aviation. International Journal of Aviation Psychology, 27(1-2), 23-38. Jafarova, E. & Sağlam, H. (2018). İş tatmini, örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkiler: Lojistik sektöründe bir araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(21), 62-74. Karaarslan, D. & Erkmen, T. (2021). Havacılık sektöründe işe alım süreçlerinde insan kaynaklarının rolü. İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 11(1), 66-78. Kaya, H. & Ateş, M. (2023). İnsan kaynakları yönetiminin havacılık sektöründeki regülasyonlarla ilişkisi. Havacılık ve Uzay Dergisi, 11(1), 12-27. Khassawneh, O. & Abaker, M. (2022). Job analysis practices and HR effectiveness in airline companies. International Journal of Human Resource Studies, 12(1), 45-59. Khatri, N. (2000). Managing human resource for competitive advantage: A study of companies in Singapore. International Journal of Human Resource Management, 11(2), 336-365. Küçük Yılmaz, A. & Flouris, T. G. (2017). Aviation HRM in the 21st century: Strategic tools for sustainable success. International Journal of Aviation Management, 4(3), 215-229. Lee, S., Park, Y., Kim, H. & Lee, J. (2022). Strategic human resources management and its impact on organizational performance in the airline industry. Journal of Human Resource and Sustainability, 10(4), 123- 139. Lengnick-Hall, C. A. & Lengnick-Hall, M. L. (1988). Strategic human resources management: A review of the literature and a proposed typology. Academy of Management Review, 13(3), 454-470. Miles, S. J. & Mangold, G. (2017). A conceptual model of employee branding and implications for HRM practices in the airline industry. Journal of Relationship Marketing, 16(1), 23-45. Mizrak, F. & Mizrak, E. (2020). Havacılık sektöründe insan kaynaklarının stratejik evrimi. Havacılık Araştırmaları Dergisi, 6(2), 89-102. Mobley, W. H. (1977). Intermediate linkages in the relationship between job satisfaction and employee turnover. Journal of Applied Psychology, 62(2), 237-240. https://doi.org/10.1037/0021-9010.62.2.237 Muli, J., James, R. & Muriithi, D. (2019). The influence of job analysis on performance in the aviation sector in Kenya. Journal of Management and Business Administration, 5(3), 76-91 Paraschi, G., Georgopoulos, N. & Papanikou, V. (2022). Challenges in airline HRM: Safety culture and employee adaptability. Journal of Air Transport Management, 104, 102296. Porter, L. W. & Steers, R. M. (1973). Organizational, work, and personal factors in employee turnover and absenteeism. Psychological Bulletin, 80(2), 151-176. Sarina, T. & Wright, C. (2015). The dark side of strategic HRM: Downsizing, outsourcing, and employment relations in airlines. International Journal of Human Resource Management, 26(2), 207-223. Singh, P. & Loncar, N. (2010). Pay satisfaction, job satisfaction and turnover intent. Industrial Relations, 65(3), 470-490. Sökmen, A. & Şimşek, M. (2016). Örgütsel adaletin işten ayrılma niyeti üzerine etkisi: Algılanan örgütsel destek aracılığıyla bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 8(4), 607-625. Şimşek, M., Çelik, A. & Akgemci, T. (2014). Stratejik insan kaynakları yönetimi. Gazi Kitabevi. Tiftik, A. & Yakupoğlu, A. (2023). Sivil havacılıkta insan kaynağı ihtiyacı ve eğitim kurumlarının rolü. Ulaştırma ve Lojistik Araştırmaları Dergisi, 9(1), 45-59. Tsaur, S. H. & Lin, Y. C. (2004). Promoting service quality in tourist hotels: The role of HRM practices and service behavior. Tourism Management, 25(4), 471-481. Tuna, M. & Yeşiltaş, M. (2014). Otel işletmelerinde işten ayrılma niyetine etki eden faktörlerin analizi. Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 101-115. Turnbull, P. & Harvey, G. (2020). Human resource management in aviation: A critical perspective. International Journal of Human Resource Management, 31(10), 1249-1266. Turunç, Ö. & Çelik, M. (2010). Algılanan örgütsel desteğin çalışanların işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi: İş tatmininin aracılık rolü. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(2), 183-206. Türk, M., Cevher, N. & Mizrak, F. (2021). Havacılık sektöründe insan kaynakları yönetiminin stratejik rolü. İşletme ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 12(4), 145-160. Ulrich, D. (1997). Human resource champions: The next agenda for adding value and delivering results. Harvard Business School Press. Vroom, V. H. (1964). Work and motivation. Wiley. Wensveen, J. (2016). Air transportation: A management perspective (8th ed.). Routledge. Wright, P. M. & McMahan, G. C. (1992). Theoretical perspectives for strategic human resource management. Journal of Management, 18(2), 295-320. Yavan, A. (2017). İşten ayrılma niyeti ve etkileyen faktörler üzerine bir değerlendirme. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 55-66.