jomelips Yönetim Ekonomi Edebiyat İslami ve Politik Bilimler Dergisi 2547-9512 Bartin University 10.24013/jomelips.1333584 Econometrics (Other) International Finance Financial Institutions Ekonometri (Diğer) Uluslararası Finans Finansal Kurumlar ÖZGÜN İSLAMI KURUMLARDAN OLAN VAKIFLARA GENEL BIR BAKIŞ VE VAKIFLARIN KATILIM BANKALARINA ALTARNATİF OLMA YÖNÜ https://orcid.org/0000-0003-4169-9084 Celebcioğlu Ayşe Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü - İslam Ekonomisi ve Finansı Bölümü 06 30 2024 9 1 46 77 07 27 2023 05 30 2024 Copyright © 2016, JOMELIPS - Journal of Management Economics Literature Islamic and Political Sciences 2016 JOMELIPS - Journal of Management Economics Literature Islamic and Political Sciences

Osmanlı Devleti bir sömürge imparatorluğu olmadığından kurulduğu yıllardan itibaren sürekli mâli problemler yaşamıştır. Hatta bu durum hemen hemen tüm İslam toplumları için süregelen bir problem olmuştur. Bu konuya İslamın temel kaynaklarında yeralan “Faiz Yasağı” da eklenince durum iyice içinden çıkılmaz bir boyut sergilemiş, Müslüman toplumlar günümüz vahşi kapitalizminin gölgesinde kendilerine en uygun olanı bulmaya çalışırken, faize bulaşmama konusunda da âzami çaba göstermeye çalışmışlardır. Hal böyle olunca faizden uzak kalarak ihtiyaç duydukları fonları temin etmek gayesiyle İslam toplumlarında faize altarnatif bir çok yöntem bulunmuş olup; halen de en ideal olan yöntem bulunmaya çalışılmaktadır. Yani İslam Devletleri yeryüzünde hâla faize altanatif en uygun yöntemi net bir şekilde bulmuş değildir. Çünkü İslamın ilk ortaya çıktığı yıllardan başlayarak günümüze kadar uzanan bir süreçte, fıkhî tartışmalar hala devam etmekte ve müçtehitlerin aykırı yorumları hâla gündemi meşgul etmektedir.

 Vakıflar Para vakıfları Para Vakıfları Hakkındaki Tartışmalar Faize Alternatif Yöntemler Herhangi bir kurum desteği almıyorum. Sakarya Üniversitesi İslam Ekonomisi Bölümünde Doktora Öğrencisiyim. Yok 2020/3 Sayılı Resmi Gazete. (2020). Kâr Hadleri Konusu. Sayı; 2020/3. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/02/20200210-9.htm Ali Haydar Efendi. (1912). Dürerü’l-Hukkâm Şerhu Mecelleti’i-Ahkâm. Ali Haydar Efendi. (1991). Düreru’l-hükkâm şerhu Mecelleti’l-ahkâm. Aşar, B. (2011). İslam Hukuk Tari̇hi̇nde Para Vakiflari Ve Fi̇nansman Kaynaği Olarak Kullanılması. 19 Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Bölümü; Yüksek Lisans Tezi. Bayındır, A. (1996). Bey’Bi’l-Vefa, Diyanet İslam Ansiklopedisi. Diyanet Vakfı Yayınları. Bayındır, S. (2015). Fıkhî ve İktisaî Açıdan İslamî Finans. Süleymaniye Vakfı Yayınları. Bilmen, Ö. N. (1986). Hukûk-ı İslîmiyye ve Istılâhât-ı Fıkhiyye. Benli Kitabevi. Birgivî (Takıyyüddîn Muhammed). (2002). Muhammed b. Pir Ali, Et-Tarikatü’l-Muhammediyye, Bombay, Risâletü-l Kâzü’l-Hâlikîn, Hüsameddîn b. Musa Afâne. Celebcioğlu, A. (2017). Türkiye’de İslami Finansın Tarihi ve Kullanılan Finasman Yöntemlerinin Karşılaştırmalı Analizi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; Yüksek Lisans Tezi. Diyanet İşleri Başkanlığı. (2000). Diyanet İşleri Başkanlığı, Diyanet İslam Ansiklopedisi. Diyanet Vakfı Yayınları. Döndüren, H. (2023). Hile-i Şer’iyye Yöntemi. https://sorularlaislamiyet.com/kaynak/hile-i-seriyye Duman, S. (2019). "Karz-ı Haenin Fıkhi Boyutu " içinde Karz-ı Hasenin Kurumsallaşması. Ensar Yayınları. Dumlu, E. (2015). XVI. Yüzyıl Osmanlı Uleması Arasında Para Vakıfları Etrafında Cereyan Eden Tartışmalar (Ebussuûd, İbn Kemal - Çivizâde, Birgivî). İlahiyat Tetkikleri Dergisi, 0(44), 303–337. https://doi.org/10.29288/ilted.308484 Durmuş, A. (2022). Para Vakıflarıyla Katılım Bankaları Arasında Bir Mukayese. International Journal Of Financial Economics And Banking Practices, 2, 1–18. https://doi.org/10.57085/ufebud.1183291 Durmuş, M. E. (2022). Banka Dışı İslami Finansal Kuruluşlar (Salih Ülev; M. Beşir Çalışkan (ed.)). Orion Kitabevi. Ebussuûd, & El-Mâdii, M. B. M. (1997). Risâle fî Cevazi Vakfi’n- Nukûd, Tahkik ve ta’lik: Ebu’l-Esbâl Sagîr Ahmed Sâgıf el-Pakistanî. Ekinci, E. B. (2021). Osmanlıda Bir Faizsiz Kredi Kaynağı; Para Vakıfları. https://www.ekrembugraekinci.com/article/?ID=1156&osmanlilarda-bir-faizsiz-kredi-kaynaği:-para-vakiflari Ertem, A. (1999). Osmanlı’dan Günümüze Vakıflar. Divan Dergisi, Sayı;1, 111–149. Eskicioğlu, O. (1999). İslam ve Ekonomi. Çağlayan Matbaası. Günay, H. M. (2012). Vakıflar Konusu - Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (2012). 474- 479; Cilt;42. https://islamansiklopedisi.org.tr/vakif İsmail Kurt. (1996). Para Vakıfları - Nazariyat ve Tatbikat (İslami İli). Ensar Neşriyat. Kahf, M. (2003). The Role of Waqf in Improving The Ummah Welfare - Presentation at the International Seminar on “Waqf as a Private Legal Body.” Islamic University of north Sumatra. Karaman, H. (2018). Dert Çözen Finansman - Para Vakıfları. Hayrettin Karaman Şahsi Web Sitesi. https://www.hayrettinkaraman.net/makale/1872.htm Kaya, S. (2010). XVIII. Yüzyıl Sonlarında Üsküdar Vakıflarının Gelir Kaynakları. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi. Kaya, S., Durmuş, M. E., Bektaş, İ., & Akkaya, A. (2017). “Muhasebe Kayıtları Işığında 18. Yüzyıl Para Vakıflarının Nakit İşletme Yöntemleri.” International Journal of Islamic Economics and Finance Studies 3(3):50-62. doi: 10.25272/j.2149. Kayahan, C., Görkaş, İ., & Önk, H. (2016). Osmanlı Dönemi Para Vakıflarıyla Günümüz Katılım Bankalarının Karşılaştırılması, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Dumlupınar Üniveristesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi- Afyonkarahisar, Aralık Sayısı. Kerimoğlu, Y. (1985). Emanet ve Ehliyet. Benli Kitabevi. Kurt, İ. (1996). Para Vakıfları – Nazariyat ve Tatbikat. Ensar Neşriyat. Özcan, T. (2003). Osmanlı Para Vakıfları Kanuni Dönemi Üsküdar Örneği. Türk Tarih Kurumu Yayınları. Serahsî. (1983). Şemsü’l-Eimme Ebu Sehl Ebu Bekir Muhammed b. Ahmed, el-Mebsût. El- Mebsût; Çağrı Yayınları. Şimşek, M. (1985). Osmanlı Cemiyetinde Para Vakıfları. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt; 27(Sayı; 1-4), 207–218. Teber, Ö. F. (2002). Osmanlı Toplumunda Bir Sosyal Kurum Olarak Vakıf Çeşitleri ve İşleyişi. Dini Araştırmalar, 4(12), 197–205. https://dergipark.org.tr/da/issue/4449/61292 Yanpar, A. (2014). İslâmi Finans İlke Araç ve Kurumları. Scala Yayınları. Zaman, A. (2014). Building Genuine Islamic Financial Institutions (Çeviren; Mustafa Kenan Erkan). Özgüİslami̇Fi̇nansalİkurumlarİnşa Etmek--Asad Zaman, Haziran, 171–194.