Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi 2147-8465 2791-9773 Cankiri Karatekin University Central Asia Expeditions of King Great Kyros (559-530 BC) and His Death Pers Kralı Büyük Kyros’un (MÖ 559-530) Orta Asya Seferleri ve Ölümü Karaketir Eray SELÇUK ÜNİVERSİTESİ 04 15 2017 5 1 1 19 11 24 2016 03 21 2017 Copyright © 2013, Cankiri Karatekin University Journal of Faculty of Letters 2013 Cankiri Karatekin University Journal of Faculty of Letters

The information about Cyrus the Great’s campaigns to Central Asia hasreached the present day thanks to Antique age writers. This information givesdifferent dates about the chronology of these campaigns in question. However,it is possible to draw the exact lines of dates thanks to the data that wehave. Hereunder, Cyrus the Great has embarked on two campaigns one of which hadtaken place right after putting an end to Lydian Kingdom and the other one thathad taken place after the confiscation of Neo-Babylonian Kingdom. The information about the first campaigns issuperficial and complicated. Therefore, our knowledge about this campaign isvery limited. As it is understood from the present sources, the first campaignof Cyrus the Great was over local people of Central Asia and its immediatesurroundings and as a result of this campaign he captured Cadusia, Hyrcania,Parthia, Derbicia, Aria, Margiana, Chorasmia, Bactria, Gandhara, Sattagydia,Arachosia and Drangiana. Cyrus the Great who took Mesopotamia under hisdomination after that first campaign to Central Asia, had embarked on anothercampaign to Central Asia in order to put an end to Scythians’ attacks who aresteppe people. Cyrus the Great who had tackled to defeat the Scythians ruled byQueen Tomyris had failed and was killed by Scythian Queen Tomyris. In spite ofpresence of different information about the death of Cyrus the Great, thecommon point of the information is that Cyrus the Great was killed in CentralAsia by a steppe people. According tothe sources we have, the funeral of Cyrus the Great was buried in capital ofthe Kingdom, Pasargadai. The area over which Cyrus the Great had a dominationduring his rule covers today a major part of Afghanistan, Uzbekistan,Tajikistan and Turkmenistan.

Büyük Kyros’un (MÖ 559-530) Orta Asya seferlerihakkındaki bilgiler Antik Çağ yazarlarıvasıtasıyla günümüze ulaşmıştır. Bu bilgiler bahsi geçen seferlerin kronolojisikonusunda farklı tarihler vermektedir. Buna karşın eldeki verilerden belirlibir tarihlendirme yapmak mümkündür. Buna göre, Büyük Kyros ilki Lydia Krallığı’nıyıktıktan sonra ikincisi ise Yeni Babil Krallığı’nı ele geçirdikten sonra olmaküzere Orta Asya’ya iki kez sefer düzenlemiştir. Seferlerden ilki hakkındakibilgiler yüzeysel ve karmaşıktır. Bu yüzden bu sefer hakkındaki bilgilerimizsınırlıdır. Mevcut kaynaklardan anlaşıldığı kadarıyla Büyük Kyros’un OrtaAsya’ya düzenlediği birinci sefer Orta Asya ve yakın çevresindeki yerli halklarüzerine olmuştur ve Büyük Kyros bu ilk sefer neticesinde Cadusia, Hyrcania,Parthia, Derbicia, Aria, Margiana, Chorasmia, Bactria, Gandhara, Sattagydia,Arachosia ve Drangiana’yı ele geçirmiştir. Orta Asya’ya yönelik bu ilkseferinin sonrasında Mezopotamya’yı egemenliği altına alan Büyük Kyros, birbozkır kavmi olan İskitlerin saldırılarına son vermek amacıyla Orta Asya’yaikinci bir sefer gerçekleştirmiştir. Kraliçe Tomris’in idaresinde bulunanİskitleri mağlup etmek için mücadele eden Büyük Kyros başarılı olamamış ve KraliçeTomris tarafından öldürülmüştür. Büyük Kyros’un ölümü hakkında farklı bilgilerolmakla beraber mevcut bilgilerin ortak noktası Büyük Kyros’un Orta Asya’da birbozkır kavmi tarafından öldürüldüğüdür. Eldeki kaynaklardan edinilen göre,Büyük Kyros’un cenazesi başkent Pasargadai’da defnedilmiştir. Büyük Kyros’uniktidarı boyunca Orta Asya’da hâkimiyet kurduğu coğrafya bugünkü Afganistan’ınbüyük bir kısmı ile Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan topraklarınıkapsamaktadır.

 Büyük Kyros Orta Asya Pers İmparatorluğu Akamenidler Persler İskitler / Cyrus the Great The Central Asia The Persian Empire The Achaemenians The Persians Cyrus the Great The Central Asia The Persian Empire The Achaemenians The Persians The Scythians Aşan, M. B. (2002). Yesi ve Çevresinde Sakalar. Türkler Ansiklopedisi, 1, 628-631. Aytbayev, A. (2002). Massagetler Hakkındaki Eski Kaynaklar. Türkler Ansiklopedisi, 1, 632-636. Bahar, H. (2011). Eskiçağ Uygarlıkları. Konya: Kömen Yayınları. Bingöl, A. ve Üngör, İ. (2015). İskender’in Rüyası: Persler, Düşünce Dünyasında Türkiz, 35, 31-84. Briant, P. (2005). History of The Persian Empire 550-330 BC. John Curtis and Nigel Tallis (Eds.). Forgotten Empire: The World of Ancient Persia(pp. 12-17). London: The British Museum Press. Briant, P. (2002). From Cyrus to Alexander A History of the Persian Empire. Winona Lake, Indiana: Eisenbrauns. Brosius, M. (2006).The Persians: An Introduction. New York: Routledge. Cook, J. M. (1985). The Rise of the Achaemenids and Establishment of Their Empire. The Cambridge History of Iran, 2, 200-291. Dandamayev, M. A. (1996). Media and Achaemenid Iran. János Harmatta (Ed.). History of Civilizations of Central Asia: The Development of Sedentary and Nomadic Civilizations: 700 B.C. to A.D. 250(pp. 35-64). Paris: UNESCO Publishing. Dandamayev, M. A. (1989). A Political History of the Achaemenid Empire. Leiden: E. J. Brill.