Research Article

B-737-300 Tırmanış Yakıt Tüketiminin Çok Katmanlı Algılayıcı ile Tahmini

Volume: 2 Number: 1 July 30, 2026
EN TR

B-737-300 Tırmanış Yakıt Tüketiminin Çok Katmanlı Algılayıcı ile Tahmini

Abstract

Bu çalışmada, Boeing B-737-300 tipi uçakların tırmanış esnasında tüketmesi gereken yakıt miktarı (libre), uçuş yüksekliği (feet), zaman (dakika) ve mesafe (deniz mili) giriş değişkenleri kullanılarak Çok Katmanlı Algılayıcı (Multilayer Perceptron, MLP) yapay sinir ağı (Artificial Neural Network, YSA) ile modellenmiştir. Önceki çalışmalardaki 21 eğitim ve 3 test verisinin yanı sıra, Tekli Dışlama Çapraz Doğrulama (Leave-One-Out Cross-Validation, LOOCV) protokolü uygulanarak modelin gerçek genelleme performansı değerlendirilmiştir. Saklı katman sayısı, nöron sayısı ve aktivasyon fonksiyonu için yapılan 360 koşumluk mimari taraması (12 mimari × 3 aktivasyon × 10 seed) sonucunda en uygun yapı 8×8 nöronlu, tanh aktivasyonlu MLP olarak belirlenmiştir. Bu yapı 30 farklı random seed ile tekrarlandığında 21/3 protokolünde test Ortalama Karesel Hata (Mean Square Error, MSE) ortalaması 134,88 ± 46,12 olarak elde edilmiştir; bu değer, aynı veri seti üzerinde önceki çalışmalarda rapor edilen Radyal Tabanlı Yapay Sinir Ağı (Radial Basis Function Neural Network, RTYSA) (122,30) ve Çok Katmanlı Yapay Sinir Ağı – Geri Yayılım (Multilayer Artificial Neural Network – Backpropagation, ÇKYSA-BP) (143,35) sonuçlarıyla istatistiksel olarak örtüşmektedir. Ancak LOOCV ile elde edilen ortalama MSE değeri 1924,68 ± 182,52 olarak hesaplanmış; bu bulgu, üç örneklik test setinin gerçek genelleme hatasını yaklaşık on dört kat iyimser bir şekilde tahmin ettiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, küçük veri setlerinde LOOCV ve çoklu seed istatistiklerinin kullanılmasının yöntemsel bir gereksinim olduğunu ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Jang, J.-S. R. (1993). ANFIS: Adaptive-network-based fuzzy inference system. IEEE Transactions on Systems, Man, and Cybernetics, 23(3), 665–685. https://doi.org/10.1109/21.256541
  2. Haykin, S. (2009). Neural networks and learning machines (3rd ed.). Pearson Education. ISBN: 978-0131471399.
  3. Konar, M. (2010). Bulanık mantık ve yapay sinir ağları kullanılarak uçuş kontrol sistemlerine ait bazı parametrelerin hesaplanması (Yüksek Lisans Tezi). Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kayseri.
  4. Specht, D. F. (1991). A general regression neural network. IEEE Transactions on Neural Networks, 2(6), 568–576. https://doi.org/10.1109/72.97934
  5. Broomhead, D. S., & Lowe, D. (1988). Multivariable functional interpolation and adaptive networks. Complex Systems, 2(3), 321–355.
  6. Cawley, G. C., & Talbot, N. L. C. (2010). On over-fitting in model selection and subsequent selection bias in performance evaluation. Journal of Machine Learning Research, 11, 2079–2107. https://jmlr.org/papers/v11/cawley10a.html
  7. Liu, D. C., & Nocedal, J. (1989). On the limited memory BFGS method for large scale optimization. Mathematical Programming, 45(1–3), 503–528. https://doi.org/10.1007/BF01589116
  8. Pedregosa, F., Varoquaux, G., Gramfort, A., Michel, V., Thirion, B., Grisel, O., Blondel, M., Prettenhofer, P., Weiss, R., Dubourg, V., Vanderplas, J., Passos, A., Cournapeau, D., Brucher, M., Perrot, M., & Duchesnay, É. (2011). Scikit-learn: Machine learning in Python. Journal of Machine Learning Research, 12, 2825–2830. https://jmlr.org/papers/v12/pedregosa11a.html

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Software Engineering (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 30, 2026

Submission Date

May 22, 2026

Acceptance Date

July 1, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 2 Number: 1

APA
Arık Hatipoğlu, S., & Konar, M. (2026). B-737-300 Tırmanış Yakıt Tüketiminin Çok Katmanlı Algılayıcı ile Tahmini. Kayseri Üniversitesi Mühendislik Ve Fen Bilimleri Dergisi, 2(1), 32-39. https://izlik.org/JA34SX59MR
AMA
1.Arık Hatipoğlu S, Konar M. B-737-300 Tırmanış Yakıt Tüketiminin Çok Katmanlı Algılayıcı ile Tahmini. KAYÜ J. Eng.and Sci. 2026;2(1):32-39. https://izlik.org/JA34SX59MR
Chicago
Arık Hatipoğlu, Seda, and Mehmet Konar. 2026. “B-737-300 Tırmanış Yakıt Tüketiminin Çok Katmanlı Algılayıcı Ile Tahmini”. Kayseri Üniversitesi Mühendislik Ve Fen Bilimleri Dergisi 2 (1): 32-39. https://izlik.org/JA34SX59MR.
EndNote
Arık Hatipoğlu S, Konar M (July 1, 2026) B-737-300 Tırmanış Yakıt Tüketiminin Çok Katmanlı Algılayıcı ile Tahmini. Kayseri Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi 2 1 32–39.
IEEE
[1]S. Arık Hatipoğlu and M. Konar, “B-737-300 Tırmanış Yakıt Tüketiminin Çok Katmanlı Algılayıcı ile Tahmini”, KAYÜ J. Eng.and Sci., vol. 2, no. 1, pp. 32–39, July 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA34SX59MR
ISNAD
Arık Hatipoğlu, Seda - Konar, Mehmet. “B-737-300 Tırmanış Yakıt Tüketiminin Çok Katmanlı Algılayıcı Ile Tahmini”. Kayseri Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi 2/1 (July 1, 2026): 32-39. https://izlik.org/JA34SX59MR.
JAMA
1.Arık Hatipoğlu S, Konar M. B-737-300 Tırmanış Yakıt Tüketiminin Çok Katmanlı Algılayıcı ile Tahmini. KAYÜ J. Eng.and Sci. 2026;2:32–39.
MLA
Arık Hatipoğlu, Seda, and Mehmet Konar. “B-737-300 Tırmanış Yakıt Tüketiminin Çok Katmanlı Algılayıcı Ile Tahmini”. Kayseri Üniversitesi Mühendislik Ve Fen Bilimleri Dergisi, vol. 2, no. 1, July 2026, pp. 32-39, https://izlik.org/JA34SX59MR.
Vancouver
1.Seda Arık Hatipoğlu, Mehmet Konar. B-737-300 Tırmanış Yakıt Tüketiminin Çok Katmanlı Algılayıcı ile Tahmini. KAYÜ J. Eng.and Sci. [Internet]. 2026 Jul. 1;2(1):32-9. Available from: https://izlik.org/JA34SX59MR