karadeniz | black sea | чёрное море Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 1308-6200 3062-4126 Hayrettin İVGİN 10.17498/kdeniz.514977 İlminskiy’nin Eğitim Sistemi Üzerinden Rus Milliyetçiliğinin Kısa Bir Okuması https://orcid.org/0000-0003-2572-2264 Üstün Kutay ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ BÖLÜMÜ Karakurt Metehan ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ BÖLÜMÜ 06 30 2019 42 192 202 01 19 2019 03 26 2019 Copyright © 2008, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 2008 Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi

Batı Avrupa’da modernleşme vesanayileşme süreciyle birlikte ortaya çıkan Milliyetçilik olgusu, kısa sürede Çarlıkyönetiminin çok dilli, çok uluslu feodal devlet yapısını tehdit etmeye başlayınca,Kafkasya ve Türkistan’a doğru genişleyen sınırlarını ve mevcut devlet yapısınıkorumak isteyen Çarlık Rusya’sı, Rus Olmayan(Neruskiy) ve Hıristiyan Olmayan (İnoverets) diğer imparatorluk tebaasınıRuslaştırma ve Hıristiyanlaştırmak için 19. yüzyılın ortalarınadoğru asimilasyon ve misyonerlik politikaları izlemiştir.Rusçanın Çarlık sınırları içerisinde eğitim ve iletişim dili olması içinyürütülen bu kültürel milliyetçi politikanın başında Kazan Üniversitesi İlahiyat Akademisinde Türk lehçeleri ve ilahiyatüzerinde çalışan Nikolay İvanoviç İlminskiy yer almaktadır. Çar II. Aleksandır tarafından desteklenenİlminskiy’nin eğitim sistemi, yükselen Rus milliyetçiliğinin bir yansımasıolarak Rus dilinin ve Hıristiyanlığın yaygınlaşmasına ve daha sistematik birşekilde uygulanmasına olanak sağlamıştır. Hazırlanan bu eğitim sistemidoğrultusunda, misyonerlik faaliyetlerinin yürütülmesi, yerel dillerin lehçe veşivelerle bölünmesi, yerel diller ile birlikte Rusça ve Kiril alfabesininöğretilmesi, nihayetinde Rusçanın Çarlık sınırları içinde ortak bir dil halinegetirilmesi amaçlanmıştır. Böylelikle, dini ve etnik açıdan farklı olangrupların, Rus ve Ortodoks Hıristiyan kimliği içerisinde asimile edilmesiistenmiştir.Bu çalışma, Rus milliyetçiliğinin İlminskiy eğitim sistemiaracılığıyla yürüttüğü kültürel asimilasyon politikası sürecini, bu sürecietkileyen faktörleri, bu eğitim sisteminin yapısını ve uygulamalarınıincelemiştir. İlminskiy eğitim sisteminin imparatorluk sınırları içerisinde hedeflediğibaşarıya ulaşamamış olsa da, Tatar Türklerinin Hıristiyanlaştırılması, Rusçanındiğer etnik gruplar arasında yaygınlaştırılması ve kendisinden sonra gelenRuslaştırma politikalarına zemin hazırlaması açısından oldukça etkili olduğugörülmüştür.

 Rus milliyetçiliği Ruslaştırma İlminskiy Kafkasya Aça, M. (2013). Misyoner-Şarkiyatçı İl’minskiy’in Çarlık Rusyası’nın Hrıstiyanlaştırma ve Ruslaştırma Politikalarındaki Yeri . Yeni Türkiye , 1464-1477. Anderson, B. (2017). Hayali Cemaatler: Milliyetçiliğin Kökenleri ve Yayılması. İstanbul: Metis Yayınları. Belge, M. (2007). Batılılaşma: Türkiye ve Rusya. M. G. Tanıl Bora içinde, Modernleşme ve Batıcılık (s. 43-55). İstanbul: İletişim Yayınları. Çağla, C. (2002). Azerbaycan'da Milliyetçilik Ve Politika . Ankara: Bağlam Yayıncılık. Dağı, Z. (2002). Rusya’nın Dönüşümü: Kimlik, Milliyetçilik ve Dış Politika. İstanbul: Boyut Kitapları . Gellner, E. (1992). Uluslar ve Ulusçuluk. (G. G. Büşra Ersanlı Behar, Çev.) İstanbul: İnsan Yayınları. Giddens, A. (1981). A Contemporary Critique of Historical Materialism Vol.1 (Power, Property and the State). Los Angeles: University of California Press. Hobsbawm, E. J. (2014). 1780'den Günümüze Milletler ve Milliyetçilik ''Program, Mit, Gerçeklik''. (O. Akınhay, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları. Hobsbawm, E. J. (1999). İmparatorluk Çağı: 1875-1914. (V. Aslan, Çev.) Ankara: Dost Kitabevi Yayınları. Hosking, G. (1998). Empire and Nation-Building in Late Imperial Russia. R. S. Geoffrey Hosking içinde, Russian Nationalism (s. 19-34). London: Macmillan Press. Kurat, A. N. (1987). Rusya Tarihi: Başlangıçtan 1917'ye Kadar. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. Resulzade, M. E. (1990). Azerbaycan Cumhuriyeti Keyfiyet-i Teşekkülü ve Şimdiki Vaziyeti. (İ. M. Yıldırım, S. Çağın, & Y. Akpınar, Dü) İstanbul: İrfan Yayıncılık. Sakharov, A. (1998). The Main Phases and Distinctive Features of Russian Nationalism. G. Hosking, & R. Servic içinde, Russian Nationalism Past and Present (s. 7-18). London: Palgrave Macmillan. Skocpol, T. (2004). Devletler ve Toplumsal Devrimler, Fransa, Rusya ve Çin’in Karşılaştırmalı Bir Çözümlemesi. (S. E. Türközü, Çev.) Ankara: İmge Kitabevi. Tanrıverdi, M. (2017). Kafkasya’da Ruslaştırma Siyaseti (XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyıl Başları). VAKANÜVİS- Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi , 539-557. Thedore, W. R. (2004). Russification: Word and Practice 1863-1914. Proceedings of the American Philosophical Society , 471-489. Yusipova, M. (2003). İdil-Ural bölgesinde Hristiyanlığın Yayılması Üzerine Bir Araştırma. Ankara: Ankara Üniversitesi. Zemtsova, O. (2014). Russification and Educational Policies in the Middle Volga Region (1860-1914). Florence: European University Institute. Zenkovsky, S. A. (1983). Rusya'da Pan-Türkizm ve Müslümanlık. (İ. Kantemir, Çev.) İstanbul: Üçdal Neşriyat.