karadeniz | black sea | чёрное море Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 1308-6200 3062-4126 Hayrettin İVGİN 10.17498/kdeniz.590912 AHMET CEVDET PAŞA HAYATI, TARİHÇİLİĞİ VE HZ. PEYGAMBER TASAVVURU https://orcid.org/0000-0001-7445-0539 Akman Zekeriya Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 09 25 2019 43 229 242 07 11 2019 09 18 2019 Copyright © 2008, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 2008 Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi

Ahmet Cevdet Paşa, 1823 yılının martayında bugünkü Bulgaristan’ın Lofça kasabasında doğmuştur. Eğitimine, küçükyaşlarda Lofça’daki âlimlerden ders alarak başlamış ve ilkokulu buradaokumuştur. 1839 yılında on yedi yaşındayken İstanbul’a giderek ilim tahsilinedevam etmiştir. Fatih Medresesine devam etmiş ve ayrıca dönemin önemli âlimlerindendersler okumuştur. Yirmi bir yaşındayken kadılık görevine atanarak memuriyethayatına başlamıştır. Memuriyet hayatı boyunca, kadılık, muallimlik,vakayınüvislik, valilik gibi birçok görevde bulunmuştur. 1890 yılında Meclis-iVükela üyeliği görevine getirilen Ahmet Cevdet paşa ayrıca çeşitli dönemlerdeAdalet ve Maarif Bakanlıklarının yansıra kısa bir süre Sadrazamlık görevlerindede bulunmuştur.Ahmet Cevdet Paşa, Osmanlı Devletininsiyasi ve idari hayatında önemli bir devlet adamı olmasının yansıra ilmiyönüyle de ön plana çıkmıştır. Kendisini,hukukçu, tarihçi, edip, eğitimci ve sosyolog olarak ta vasıflandırmakmümkündür, çünkü bu alanlara dair önemli eserler yazmıştır. Ahmet CevdetPaşanın hukukçu kimliğinin ön palana çıkmasında ki en önemli etken, onun mecelleninhazırlanmasında üstlenmiş olduğu görevdir. Tarih alanında vermiş olduğu eserlernedeniyle de son dönemin önemli tarihçilerinden biri olarak kabul edilmektedir.Ahmet Cevdet Paşanın, Hz. Muhammedin hayatının da içerisinde yer aldığı Kısas-ıEnbiya ve Tarih-i Hulefa adlı kitabı, uzun yıllardır okuyucunun takdirinikazanmış ve çok sayıda baskısı yapılmış bir eserdir. Ahmet Cevdet Paşa, bukitabında Hz. Muhammedin üstün vasıflarını, kişiliğini ve İslam’ın gelişserüvenini akıcı bir dille okuyucuya sunmuştur.

 Ahmet Cevdet Paşa İslam İslam tarihi Siyer Hz. Muhammed Ahmed b. Hambel, Müsned, Riyad, 1998.Ahmet Cevdet Paşa, “Kısas-ı Enbiya ve Tevarih-i Hulefa”, Kanaat Matbaası, İstanbul, 1331Ahmet Cevdet Paşa, Kısas-ı Enbiya ve Tarih-i Hulefa, Ankara 2013, Ahmet Cevdet Paşa, Tarih-i Cevdet, Matbaa-i Osmaniye, Dersaadet, 1309.Berkes, Niyazi, Türkiye’de Çağdaşlaşma, İstanbul 1978.Beyhaki, Delailü’n-Nübüvve, Beyrut, 1985. Buhârî, Ebu Abdullah Muhammed b. İsmail, Sahîhu’l-Buhaârî, Riyad, 2002Diyarbekrî, Hüseyin b. Muhammed, Târihu’l-hamîs fi Ahvâli Enfesi Nefis, Beyrut ts.Ebü’l-Ula Mardin, Medeni Hukuk Cephesinden Ahmet Cevdet Paşa, İstanbul, 1946.El-Hakim, Müstedrek, ale’s-Sahiheyn, Beyrut, 1977.Ertan, Veli, “Ahmet Cevdet Paşa, Hayatı ve Eserleri”, Hilal, Ankara, 1961/1962, C. II, s. 22-24.Ertan, Veli, “Değerli Türk Âlimi Büyük Hukukçu Tarihçi Ahmet Cevdet Paşa”, Türk Yurdu, Ankara, 1966, c. V, s. 322, s. 23. Ertan, Veli, Ahmet Cevdet Paşa’nın Hayatı Eserleri ve İlmi Değeri, Ankara, 1964.eş-Şami, Sübülü’l Hüda ve’r-Reşad, Kahire, 1974.Fatma Aliye Hanım, Ahmet Cevdet Paşa ve Zamanı, İstanbul, 1332.Halaçoğlu Yusuf - Aydın, M. Akif ,“Cevdet Paşa”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt. VII, s. 443-449, İstanbul, 1993.Halebi, Ali b. Burhaneddin,es-Siretü’l-Halebiyye, Beyrut, 1400.İbn Hişşam, Ebu Muhammed Abdülmelik, es-Sirtü’n-Nebeviyye, Beyrut, 1990.İbn İshak, Muhammed b. İshak b. Yesar, es-Sirtü’n-Nebeviyye, Lübnan, 2004İbn Kesir, Ebu’l-Fida İsmail b. Ömer, el-Bidaye ve’n-Nihaye, Kahire, 1992. İbn Sa’d, Muhammed b. Mâni, et-Tabakatü’l Kübra, Kahire, 2001.İbn Seyyidinnas, Ebu’l-Feth Muhammed b. Muhammed, Uyunu’l-Eser, Beyrut, 1992.İbnü’l-Esir, İzzüddin Ebu’l-Hasen, el-Kamil fi’t-Tarih, C.I, Beyrut, 1965Kastallânî, Ahmed b. Muhammed, el-Mevâhibü’l-Ledüniyye, Beyrut, 1991.Keskioğlu, Osman, “Ahmet Cevdet Paşa Hayatı ve Eserleri”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, cilt. XIV, Ankara, 1966.Meriç, Ümit, Cevdet Paşa’nın Cemiyet ve Devlet Görüşü, İstanbul, 1979.Muir, William, The Life of Mahomet, London 1861.Müslim, Ebu’l-Hüseyin Müslim b. El-Haccac, Sahi-u Müslim, Beyrut, 1991Severcan, Şerafettin, “Ahmet Cevdet Paşa’nın Tarihçiliği”, Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı 7, Kayseri, 1990.Sözen, Kemal, “Ahmet Cevdet Paşa’nın Tarihçiliğimize Getirdiği Yeniliklerin Felsefi Tahlili”, Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı 9, Isparta, 2002.Suyuti, Celaleddin Abdurrahman, el-Hasaisü’l Kübra, Mısır, 1967.Taberi, Muhammed b. Cerir, Tarihü’l taberi, Kahire, ts.Ülkütaşır, M. Şakir, Cevdet Paşa, hayatı, şahsiyeti, eserleri, ankara 1945. Yâkûbi, Ahmed b. Ebu Yakub b. Cafer b. Vehb b. Vâdih, Tarih-i Yâkûbi, Beyrut, ts.Yılmaz, Mehmet Nuri, “İlmi ve Tarihi Bir Şahsiyet Olarak Ahmet Cevdet Paşa”, Ahmet Cevdet Paşa Sempozyumu, 9-11 Haziran 1995, Ankara, 1997.Yinanç, Mükrimin Halil, “Tanzimattan Meşrutiyete Kadar Bizde Tarihçilik”, Tanzimat I, İstanbul 1940. Zehebi, Ebu Abdillah Şemseddin Muhammed b. Ahmed, Tarihu’l-islam, Beyrut, 1990.