kuje Kırıkkale Üniversitesi Eğitim Dergisi 2792-0593 Kirikkale University Supervision in Education Eğitimde Denetim İdeolojik Bakış Açılarının Yönetimde Karar Süreçlerine Etkisi: Türkiye'de Din Eğitimi Politikaları Üzerine Bir Tetkik The Effect of Ideological Perspectives on Decision Processes in Management: A Review on Religious Education Policies in Turkey https://orcid.org/0000-0002-1888-4524 Aydoğan Gülderen Kırıkkale Üniversitesi 12 31 2022 2 2 35 48 04 21 2022 12 02 2022

Din tarih boyunca bireysel ve toplumsal alanda etkili olmuş bir olgudur. Din eğitimi de bu etkinin neticesinde toplumlarda ihtiyaç haline geldiği görülmektedir. Devletin din alanında oluşturacağı politikalar da eğitim öğretimi etkileyen bir kapsama girmiştir. Türkiye’de de değişen din eğitimi politikalarıyla din derslerinin okullarda tamamen yasaklandığı, serbest bırakıldığı, program içinde veya program dışında verildiği, seçmeli ders şeklinde verildiği ve zorunlu ders haline getirildiği dönemler olduğu söylenebilir. Tarih boyunca gözlenen din eğitimindeki bu değişiklikler Türkiye’deki din eğitimi politikalarının nirengi hakkında somut bir kanaat geliştirilmesine sebep olduğu düşünülmektedir. Devletin din algısı ile toplumun dini algılama ve yaşama biçimi isteklerinde farklılıklar ortaya çıktığı görülmektedir. Türkiye’deki din eğitimi politikaları dinin yaşanma biçimi ve dindar kişilerin ihtiyaç ve taleplerinden daha çok ülkeyi yöneten siyasi ideolojinin hedef ve idealleri çerçevesinde oluşturulduğu düşünülmektedir. Türkiye’nin din eğitimine olan ihtiyacı ve sürecin politik gelişmeleri göz önüne alındığında bu çalışma din -siyaset ilişkisi, din eğitiminin lisans ve İmam Hatip Okulları düzeyinde etkilerinin anlatılması açısından önem taşımaktadır. Bu makalenin amacı, ideolojik bakış açılarının yönetimde karar süreçlerine etkisini ve Türkiye'de din eğitimi politikalarını incelemektir. Literatür taraması şeklinde derleme çalışması olarak hazırlanan araştırmada Hz. Peygamber döneminden, 28 Şubat dönemine kadar olan süreçte dini eğitimin özellikle lisans ve İHL düzeyinde incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda din eğitimi politikalarının tarihsel seyri incelenmiş, politikaların ortaya çıkardığı sorunlara değinilmiş ve 2002 yılından sonra din eğitimi politikalarının etkisi tartışılmıştır.

Religion is a phenomenon that has been influential in the individual and social fields throughout history. Religious education has become a necessity in societies as a result of this effect. The state's perception of religion has entered into a scope that affects education as well as political processes. In our country, there have been periods when religion lessons were completely banned in schools, released, given in or out of the program, given as an elective course and made a compulsory course with the changing religious education policies in our Turkey These changes in religious education, which have been observed throughout history, have led to the development of a concrete opinion about the triangulation of religious education policies in Turkey Differences have emerged between the state's perception of religion and the society's desire for religious perception and lifestyle. Religious education policies in Turkey have been formed within the framework of the goals and ideals of the political ideology that governs the country, rather than the way religion is lived and the needs and demands of religious people. As a result, religious education was evaluated within the political framework. Therefore, in the ninety-nine-year-old Republic of Turkey, it has taken a long time to focus on how these courses can be given in a qualified way, and get rid of the debates on whether the state can provide religious education. Considering the country's need for religious education and the political developments of the process, this study is important in terms of explaining the relationship between religion and politics, and the effects of religious education at undergraduate and Imam Hatip High School level. The aim of this article is to examine the effects of ideological perspectives on decision-making processes in administration and religious education policies in Turkey. Our study was prepared as a literature review. Accordingly, St. During the period from the time of the Prophet to the period of February 28, religious education was examined especially at the undergraduate and Imam Hatip High School level. As a result of the research, the historical course of religious education policies was examined, the problems caused by the policies were mentioned and the effect of religious education policies after 2002 was discussed.

 Yönetimde karar süreçleri İdeoloji Din Din Eğitimi. February 28 Ideology Religion Religious Education. Ada, Ş. (2011). “Ülkemizde zorunlu eğitimin gelişimi kesintili-kesintisiz eğitim ve informal öğrenme”. Eğitime Bakış, 7(21) 51-58 Akdoğan, Y. (2004). Ak Parti ve Muhafazakâr Demokrasi, Alfa Yayınları. Alakuş, F. ve Bahçekapılı, M. (2009). Din eğitimi açısından İngiltere ve Türkiye, Ark Yayınları. Albayrak, H. Ş. (2018). ABD’de Din-Devlet İlişkileri, İz Yayıncılık. Arıcan, S. (2019). Türkiye'deki sivil toplum kuruluşlarının örgün din eğitimine yaklaşımları, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara Aşlamacı, İ. (2017). “Din Eğitimi Politika ve Uygulamalarında Ak Parti’nin 15 Yılı”, Ak Parti’nin 15 Yılı Toplum Dergisi, 28, 181-195. Atay, H. (1997). “Türkiye’de Din Alanında Bazı Açmazlar”, Türk Yurdu, 2(1), 41-45. Ateş, S. (2018). “12 Eylül 1980 Darbesi ile 28 Şubat 1997 Darbesi Arasında Din-Siyaset İlişkileri ve Din Eğitimi Politikaları” Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6(13), 586-607. Aydın, M. Ş. (2000). Cumhuriyet Döneminde Din Eğitimi Öğretmeni Yetiştirme ve İstihdamı (1923-1998), Kayseri: İBAV. Aydın, M. Ş. (2008). Bir din eğitimi kurumu olarak kur’an kursu. Ankara: DİB Yayınları. Bahçekapılı, M. (2014). Türkiye’de Din Eğitiminin Dönüşümü, İstanbul: İlke Yayınları. Baltacıoğlu, İ. H. (1996). Din ve Hayal, (Sadeleştiren Abdullah Özbek), İstanbul. Berkan, İ. (2003). “Postmodern Darbe mi?”, Radikal Gazetesi, 26.04.2003. Bilgin, B. (1991). Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Özel Öğretim Yöntemleri Üzerine, Ankara: DİB Yayınları. Bilgin, B. (1993) “Atatürk ve Din”, AÜİF Dergisi, 26, 265-278. Bilgin, B. (1999). “Eğitimin Temellerinden Biri Olarak Din Eğitimi”, Din Öğretimi Dergisi, 33, 10-25. Bilhan, S. (1981). Din Eğitiminin Amacı, Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayını. Bolay, S. H. ve Türköne, M. (1995). Din Eğitimi Raporu, A.İ.M.H.L Yayınları. Bulut, M. (1997). Diyanet İşleri Başkanlığının Yaygın Din Eğitimindeki Yeri, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara. Canan, İ. (1980). Hazreti Peygamberin Sünnetinde Terbiye, Ankara: DİB Yayını. Cerrah, L. (2010). İmam Hatip Lisesi Öğrencilerinin ‘Din-Toplum İlişkileri’ Konusundaki Mülahazaları (Erzurum Örneği), Atatürk Üniversitesi SBE, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzurum. Cremer, A. S. (2016). “Turkey between the Ottoman Empire and the European Union: Shifting Political Authority through the Constitutional Reform. ” Fordham International Law Journal 35 (1): 279-349. Çavdar, T. (2004). Türkiye’nin demokrasi tarihi, 1839-1950. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları. Çınar, M. (2005). Siyasal Bir Sorun Olarak İslamcılık, 1. Baskı, Ankara: Dipnot Yayınları. Doğan, R. (1999). Cumhuriyetin İlk Yıllarında Tevhid-i Tedrisat Çerçevesinde Din Eğitim-Öğretimi ve Yapılan Tartışmalar, Türk Yurdu Yayınları. Merçil, E. (1989) Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi, Çağ Yayını. Donat, Y. (1999). Öncesi ve Sonrasıyla 28 Şubat, l.Baskı, Bilgi Yayınevi. Dursun, D. (1992). Siyasi-İdari Sistemle İlişkiler Açısından Din Bürokrasisi, İşaret Yayını. Fığlalı, E. R. (2001). Din devlet ilişkileri. Muğla Üniversitesi Yayınları. Fidan, N. ve Erden, M. (1996). Eğitime Giriş, Ankara: Alkım Yayıncılık. Gerger, M. E. (2012). Din Eğitimi, İmam Hatipler ve Baş Örtüsü Yasağı, İstanbul: Çelik Yayınları. Gürcan, A. E. 2015. The Problems of Religious Education in Turkey: Alevi Citizen Action and the Limits of ECTHR. İstanbul: Fabrika Basım. Hamidullah, M. (1999). İslam Peygamberi, Çev. M. Said Mutlu, Salih Tuğ, İstanbul: Beyan Yayım. Hişam, N. (1992). “Eğitim Kurumları”, (E.Topçuğil, Çev.). İslam Şehri. R.B. Serjant. (Ed). İstanbul. Kap, D. (2014). Türkiye’de zorunlu din dersi uygulaması. Akademik Perspektif Dergisi, 58-61. Kayadibi, F. (2001). “Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yaygın din eğitiminde yeri ve fonksiyonu”. Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 8-11 Kaymakcan, R. (2006). “Türkiye’de din eğitimi politikaları üzerine düşünceler.” EKEV Akademi Dergisi, 10 (27), 21-36. Keyman, E. F. (2007). “Modernity, Secularism and Islam. The Case of Turkey.” Theory, Culture and Society 24 (2): 215-34 Kodaman, B. (1991). Abdülhamit Devri Eğitim Sistemi, II. Baskı, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. Kongar, E. (2000). 28 Şubat ve Demokrasi, İstanbul: Remzi Kitabevi. Kula, T. (2013). Diyarbakır’da Bulunan İmam Hatip Liselerinde Okumakta Olan Öğrencilerin Hedef Yönelimleri Nelerdir?, DEM Yayınları. Kuşçu, T. B. (2016). Velilerin Çocuklarını İmam-Hatip Liselerine Gönderme Nedenleri ve Beklentileri (Gaziantep-İslahiye Örneği), Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi Küçük, A. (1997). “Din Öğretimi Üzerine Düşünceler”.Türk Yurdu, 1(3), 173-185. Küçükcan, T. (2003), Laiklik (İslam Dünyasında Laiklik), DİA, C. 27, İstanbul 2003. Küçükcan, T. (2007). “Kamusal Alan ve Din”, Köprü Dergisi, 99(3), 15-25. Madeley, J. (2009). “Religion and State.” In Religion and Politics, edited by J. Haynes, 174-91. London: Routledge. Okutan, Ö. (1991). “Din Eğitimi”, Cumhuriyet Döneminde Eğitim, MEB Yayını. Onat, H. (1994). “Din Anlayışında Kabuk Değiştirme, Açılma ve Berraklaşma Süreci”, Türk Yurdu Dergisi, 14(77), 22-35. Öcal, M. (2011). Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’de Din Eğitimi, Düşünce Kitabevi Yayınları. Öymen, H. R. (1993). “İslamiyet’te Öğretim ve Eğitim Hareketleri”, AÜİF Dergisi, 11, 61-69. Özsoy, S. (2009). “Turkish Modernization, Democracy, and Education: An Analysis from Dewey’s Perspective.” Educational Sciences: Theory and Practice, 9(4), 1925-931. Saraçoğlu, C. (2015). 1980-2002: Tank Paletiyle Neoliberalizm, İstanbul: Yordam Kitap. Şen, M. (2010). “Transformation of Turkish Islamism and the Rise of the Justice and development Party.” Turkish Studies, 11(1), 59-84 Şirin, T. (2016). Türkiye’de Zorunlu Din Eğitimi Sorunu. Öğretmenler, öğrenciler, veliler ve STK’lar açısından eğitim sisteminde din öğretiminin rolü. Yurttaşlık Derneği Taşkın, Y. (2013). “Din, Devlet, Laiklik”, Türk Siyasal Hayatı, (Ed, Ahmet Demirel, Süleyman Sözen), Saray Matbaacılık. Tatlı, A. (2018). Din - Siyaset İlişkileri Bağlamında Türkiye’de Din Eğitimi, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi Tosun, C. (2005). Din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde Alevilik. Türk Yurdu, 25(210), 37-41 Turan, İ. (2019). Cumhuriyet Türkiyesi'nde Din Eğitimi Politikaları. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 19(2), 269-292. Yavuz, K. (1998). Günümüzde Din Eğitimi, Adana: Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. Yıldız, D. H. (1993). Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi. İstanbul: Çağ Yayınları