The Shoren are a community living in theKemorovo Region of Southern Siberia. The compilation activities that started inthe region at the beginning of the 20th century enable us to have informationabout their cultures today. Compiled and published in five different books, thefairy tales are important folklore products that shed light on the culture ofShor. Shor folktales make use of many different types while presenting an imageof life. One of these types is “fool”. The type “fool” serves a specificpurpose with its features highlighted in the fairy tale and events that happenin the fairy tale. While doing this, he takes advantage of humor. In the Shorfolktales, the fool often appears as the stupidest of the brothers. This typesometimes appears as a more superficial type that does not provide informationabout past and its surroundings. In the face of these types, we see thecharacters that are either emphasized as smart or made to feel smart. The useof the type “fool” leads to a humorous situation. This humor is more aboutridicule. Stupidity is emphasized so much that both the listener and the readersmiles sarcastically. At the end of the tale, the fool gets victory. Thepositions of the fool and smart are determined again. It is noticed that thefool is actually smart by various methods. Until this point, the existence ofsome supernatural powers along with the fool also prompts the reader to thinkabout the fool's real situation. "What is the underlying reality of thestupid type?" With this question an inquiry begins on reality. What doesthe stupid type want to accomplish in the narrative with this ambivalentsituation? In this study, the reality of stupid type will be analyzed in theaxis of Shor folktales and their function in narratives will be emphasized.While doing this, the relationship between humor and stupidity will bediscussed and the effect of stupidity on the apparent truth will be explainedthrough the phenomenological approach.
Şor Türkleri, Güney Sibirya’nın KemorovoBölgesi’nde yaşayan bir topluluktur. Bölgede 20. yüzyılın başlarında başlayanderleme faaliyetleri bugün onların kültürleri hakkında bilgi sahibi olmamızısağlamaktadır. Beş farklı kitapta derlenip yayımlanan Şor masalları, Şorkültürüne ışık tutan önemli folklor ürünleridir. Şor masalları yaşamın bir görüntüsünüsunarken birçok farklı tipten yararlanır. Bu tiplerden biri de aptal tipidir.Aptal tipi, masalda vurgulanan özellikleriyle ve masalda başından geçen olaylarlabelirli bir amaca hizmet eder. Bunu yaparken mizahtan faydalanır. Şormasallarında aptal tipi, çoğunlukla aile ortamında üç kardeşten en küçüğü veyaen büyüğüdür. Bu tip bazen de geçmişi ve çevresi hakkında bilgi verilmeyen dahayüzeysel bir biçimde olarak karşımıza çıkar. Bu tiplerin karşısında ise yaakıllı olduğu vurgulanan veya akıllı olduğu davranışlar yoluyla hissettirilenkarakterleri görürüz. Aptal tipinin kullanılması mizahi bir duruma yol açar. Bumizah daha çok alaya yöneliktir. Aptalın aptallığı o kadar vurgulanır kidinleyicide veya okuyucuda alayla karışık bir gülümseme meydana getirir.Masalın sonunda ise aptalı bir zafer beklemektedir. Aptal ve akıllınınkonumları yeniden belirlenir. Aptalın aslında akıllı olduğu çeşitli yöntemlerlefark ettirilir. Bu noktaya gelene kadar aptalın yanında birtakım doğaüstügüçlerin olması da aptalın gerçek durumuyla ilgili okuyucuyu düşünmeye sevkeder. “Aptal tipinin altında yatan gerçeklik nedir?” sorusuyla berabergerçeklik üzerine bir sorgulama başlar.Aptal tipinin bu ikircikli durumuyla anlatıda gerçekleştirmek istediğinedir? Bu çalışmada Şor masallarıekseninde bu soruya cevap aranacak ve aptal tipinin gerçekliği analiz edilerekbunların anlatılardaki işlevi üzerinde durulacaktır. Bunu yaparken mizah veaptallık ilişkisine değinilecek ve fenomenolojik yaklaşım yoluyla aptallığıngörünen hakikate etkisi açıklanmaya çalışılacaktır.