meujfe Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 1306-7850 Mersin University 10.17860/mersinefd.1644112 Early Childhood Education Okul Öncesi Eğitim Oyun Dostu Ebeveyn (OyunDE) Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması Development of the Play-Friendly Parent (PFP) Scale: Validity and Reliability Study https://orcid.org/0000-0002-9530-5792 Niran Şennur MARMARA ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-4487-4514 Tuğrul Belma İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ 12 22 2025 21 3 831 854 02 20 2025 11 17 2025 Copyright © 2005, Mersin University Journal of the Faculty of Education 2005 Mersin University Journal of the Faculty of Education

Bu araştırmanın odak noktasını, çocukların ilk öğretmenleri olan ebeveynlerin, oyunun çocuk gelişimi üzerindeki önemli etkileri konusunda farkındalıkları ve oyun dostu yaklaşımları, oluşturmaktadır. Bu araştırmada erken çocukluk dönemi ebeveynlerinin oyun dostu yaklaşımlarının incelenmesini hedefleyen bir ölçme aracının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Geliştirilen ölçekte 405 ebeveynin veri seti üzerinden açımlayıcı faktör analizi yapılmış ve analiz sonucunda 36 maddeden oluşan beşli likert tipteki ölçeğin, Eigen değeri 1,00’dan büyük olan, beş faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi ölçeğin uygulandığı ikinci veri seti olan 416 ebeveynin verileri üzerinden yapılmış ve yapı doğrulanmıştır. Cronbach alpha değerleri en düşük .702 en yüksek .935 olarak hesaplanmıştır. Test tekrar test güvenirliği için yapılmış olan Pearson Çarpım Moment Korelasyon analizi sonucunda OyunDE Ölçeğinin toplam korelasyon kat sayısının .841 olduğu iki uygulama arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişki gösterdiği tespit edilmiştir (p

The aim of this study was to develop a measurement tool that aims to examine the play-friendly approaches of early childhood parents. Exploratory factor analysis was conducted on the data set of 405 parents in the developed scale and as a result of the analysis, it was determined that the five-point Likert-type scale consisting of 36 items had a five-factor structure with an Eigen value greater than 1.00. Confirmatory factor analysis was conducted on the data of 416 parents, the second data set to which the scale was applied, and the structure was confirmed. Cronbach alpha values were calculated as the lowest .702 and the highest .935. As a result of the Pearson Product Moment Correlation analysis conducted for test-retest reliability, it was determined that the total correlation coefficient of the PFP Scale was .841 and that it showed a statistically significant relationship between the two applications (p

 Okul öncesi eğitim oyun Oyun Dostu Ebeveyn (OyunDE Ölçeği) Early childhood education Play Play-Friendly Parent (PFP) Scale Ahmetoğlu, E., Acar, İ. H. & Aral, N. (2016). Penn etkileşimli akran oyun ölçeği ebeveyn formunun (PIPPS-P) geçerlik ve güvenirlik çalışması. Turkish Studies, 11(9), 31-52. Akaroğlu, G., Dağ, N., Beserek, S., Selvi, M. &Altıparmak, Ş. (2019). Ebeveyn-çocuk iletişiminde oyunun rolü. Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi, (3), 208-228. Akgün, E. & Yeşilyaprak, N. (2010). Anne çocuk ilişkisini oyunla geliştirme eğitim programının etkililiği, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, XLIII/2 (2010), 123-147. Aslan Metin, Ö. (2017). 36-71 Aylık çocuklar için oyun davranış ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, Cilt:25 No:3 897-910. Barnett, L. A. (1990). Playfulness: Definition, design, and measurement. Play and Culture, 3, 319–336. Barnett, L.A. (2013). Mothers’ perceptions of their children’s play: Scale development and validation. Universal Journal of Psychology1, (3), 121-144, 2013 http://www.hrpub.org DOI: 10.13189/ujp.2013.010306 Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. Cambridge, MA: Harvard University Press. Brown, T. A., & Moore, M. T. (2013). Confirmatory factor analysis. In R. H. Hoyle (Ed.), Handbook of structural equation modeling (pp. 361-379). Guilford Press. Bowlby, J. (1982). Attachment and Loss: Vol. 2. Attachment. New York: Basic Books. Burton, L., Russell, W., Virag Suhajda, E. & Vastag, Z (2019). Children’s Access to Play in Schools The Play-friendly School Label A Handbook for Schools https://bfc236e5-1361-4474 8eb45500bfee4e90.filesusr.com/ugd/5d4978_6ae858c7f5ac4c8eb228 587911a9eb76.pdf Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (24. baskı). Pegem Akademi. CAPS (2019). Children’s access to play in school quality criteria The Play friendly School Label. https://playworkfoundation.org/wp content/uploads/2018/11/Play-friendly-Schools_ME Gloucestershire-5DEC18 Flyer_FINAL.pdf Cohen, J., L. (2023). Oyuncu ebeveynlik. (B.S. Haktanır, Çev.Ed.). Görünmez Adam Yayıncılık. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. & Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi Yayıncılık. DeVellis, R. F. (2017). Scale Development: Theory and Applications (4th ed.). Sage Publications. Dikbaş Torun, E. (2019). “Sosyal medya davranışları ölçeklerinin türkçe formunun geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (AKİL). Aralık (32), 217-234 Dodd, H.F., Nesbit, R.J. & Maratchi, L.R. (2021). Development and evaluation of a new measure of children’s play: the Children’s play scale (CPS). BMC Public Health 21, 878. https://doi.org/10.1186/s12889-021-10812-x Durualp, E. & Aral, N (2010). Altı yaşındaki çocukların sosyal becerilerine oyun temelli sosyal beceri eğitiminin etkisinin incelenmesi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39, 160-172. Elkind, D. (2007). The power of play: Learning what comes naturally. Philadelphia, PA: Da Capo Press Lifelong Books Field, A. (2009). Discovering statistics using SPSS. Sage Publication. Fisher, R.K., Hirsh-Pasek, K., Golinkoff, R.M., & Glick Gryfe, S. (2008). Conceptual split? Parents' and experts' perceptions of play in the 21st century. 29(4), 305–316. doi: 10.1016/j.appdev.2008.04.006 Fogle, L. M., & Mendez, J. L. (2006). Parent Play Beliefs Scale (PPBS) [Database record]. APA PsycTests. https://doi.org/10.1037/t54237-000 Golob, T. F. (2003). Structural equation modeling for travel behavior research. Transportation Research Part B: Methodological, 37(1), 1-25. Goldstein, J. (2012). Play in children’s development, health and well-being. Toy Industries of Europe. https://www.ornes.nl/wp content/uploads/2010/08/Play-in-children-s-development-health andwell-being-feb-2012.pdf Glynn, M. A., & Webster, J. (1992). The adult playfulness scale: An initial assessment. Psychological Reports, 71(1), 83–1033. https://doi.org/10.2466/PR0.71.5.83-103 Gray, P., Lancy, D. & Bjorklund, D. (2023) Decline in ındependent activity as a cause of decline in children’s mental well-being: Summary of the evidence, The Journal of Pediatrics, vol 260, 113352, pp. 1-8 Gülen, S., & Barış, S. (2021). Ebeveynlerin çocuklarıyla oyun oynamama nedenlerinin incelenmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(1), 20-38. https://dx.doi.org/110.30855/gjes.2021.07.01.002 Güneş, G., Tuğrul, B.& Demir Öztürk, E. (2020). Oyun algısı ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 4(1), 29–51. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.1967202041147 Gürbüz, S. (2019). AMOS ile yapısal eşitlik modellemesi temel ilkeler ve uygulamalı analizler. Seçkin. Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J., &Anderson, R.E. (2010). Multivariate data analysis seventh edition Prentice Hall. Holland, S., K (2012). Parental perceptions about the importance of play in the first three years. [Master's thesis Victoria University of Wellington]. https://openaccess.wgtn.ac.nz/articles/thesis/Parental_Perceptions_About_the_Importance_of_Play_in_the_First_Three_Years/17004685?file=31456939 İvrendi, A. & Işıkoğlu, N. (2008). Anne ve babaların oyuna katılımı”, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, II/24, 47-57. Jöreskog, K. G., (2004). Structural equation modeling with ordinal variables using LISREL, manuscript available at http://www.ssicentral.com/lisrel/ordinal.htm Koç, Ö. (2019). Anne-babaların okul öncesi dönemdeki çocuklarının oyun hakkına ilişkin farkındalıklarının incelenmesi (Tez no: 617871). [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi]. Kline, R. B. (2019). Yapısal eşitlik modellemesinin ilkeleri ve uygulaması. Nobel yayıncılık. Lawshe, C. H. (1975). “A quantitative approach to content validity.” Personnel Psychology, 28, 563–575. Lin, Y. C., & Yawkey, T. (2014). Parents' play beliefs and the relationship to children's social competence. Education, 135(1), 107-114. Mardia, K.V. (1974) Applications of Some Measures of Multivariate Skewness and Kurtosis in Testing Normality and Robustness Studies. Sankhyā: The Indian Journal of Statistics, Series B, 36, 115-128 Marsh, H. W., Hau, K. T., Balla, J. R., & Grayson, D. (1998). Is More Ever Too Much? The Number of Indicators per Factor in Confirmatory Factor Analysis. Multivariate Behavioral Research, 33(2), 181–220. McLean, K., Edwards, S., Evangelou, M., Skouteris, H., Harrison, L. J., Hemphill, S. A., Sullivan, P., & Lambert, P. (2015). Playgroups as sites for parental education. Journal of Early Childhood Research, 15(3), 227-237. https://doi.org/10.1177/1476718X15595753 Niran, Ş. (2024). Oyun dostu ebeveyn ölçeğinin geliştirilmesi ve oyun dostu yaratıcı ebeveyn programının çocuk ve ebeveyn üzerindeki etkisinin incelenmesi (Tez no:882030). [Yayımlanmamış doktora tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi]. Ogelman, H. G. (2012). Okul öncesi oyun davranış ölçeği’nin (OÖODÖ) güvenirlik geçerlilik çalışmaları. İİB International Refereed Academic Social Sciences Journal, 3(2), 201-221. Özer, L. (2021). Oyun dostu okul: Ölçek geliştirme geçerlik güvenirlik çalışması (Tez no: 701152). [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Bahçeşehir Üniversitesi]. Petrova, A. (2022). Çocukluk döneminde çocuğu olan Özbek ve Türk annelerin oyuna yönelik görüşlerinin incelenmesi (Tez no: 723113). [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Eskişehir Anadolu Üniversitesi]. Russ, S. (1987). Assessment of cognitive affective interaction in children: Creativity, fantasy, and play research. In J. Butcher & C. Spielberger (Eds.), Advances in personality assessment (Vol. 6, pp. 141–155). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. Schumacher, R. E. & Lomax, R. G. (2004). A beginner`s guide to structural equation modeling (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates. Subaş, A., & Çetin, M. (2017). Enneagram kişilik ölçeğinin geliştirilmesi: güvenirlik ve geçerlilik çalışması SOBİDER, 4(11), 160-181 DOI:10.16990/SOBIDER.3478 Sutton-Smith, B. (1980). Children’s play: Some sources of play theorizing. New directions for child and adolescent development, 1980(9), 1 16. doi:10.1002/cd.23219800903 Stagnitti, K. (2004). Understanding play: The implications for play assessment. Australian Occupational Therapy Journal 51, 3–12 Şahin Sak, İ.T., Sak, R., Şahin, B.K. & Tezel Şahin, F. (2016). Erken çocuklukta anneler ve oyun. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Kongresi Bildiri Kitabı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Daire Başkanlığı Kültürel Etkinlikler Müdürlüğü. Tuğrul, B (2017). Dünya oyunun gücünde uzlaştı şimdi bu gücü çocukların yararına kullanma zamanı: Hadi Türkiye... Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi. 1 (2). s.259-266. DOI: 10.24130/eccd jecs.196720171228 UNICEF (2002). Çocuk haklarına dair sözleşme uygulama el kitabı. https://www.unicef.org/turkey/raporlar/%C3%A7ocuk haklar%C4%B1na-dair-s%C3%B6zle%C5%9Fme-uygulama elkitab%C4%B1 Ural, A. &Kılıç, İ. (2013). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. Detay Yayıncılık. Ünüvar, P. & Kanyılmaz, E.S. (2017). 4-6 Yaş Çocukları İçin Riskli Oyunlara İzin Verme Ölçeğinin Geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt.9 Sayı.22 s.510-523. DOI: 10.20875/makusobed.318028 Veneziano L. & Hooper J. (1997). A method for quantifying content validity of health-related questionnaires. American Journal of Health Behavior, 21(1):67-70. Vygotsky, L.S. (1967) Play and Its Role in the Mental Development of the Child, Soviet Psychology, 5:3, 6-18 Weiler S.O. (2020). Joint pretend play at home: Parents and children as play partners. Pedagogy of play (blog). 15 May 2020. https://www.popatplay.org/post/parents-and-children-as-play partners Yaşlıoğlu, M.M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46, 74-85. Yeşilyurt, S. & Çapraz, C. (2018). Ölçek geliştirme çalışmalarında kullanılan kapsam geçerliği için bir yol haritası. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 251-264 Yurdugül, H. (2005). Ölçek Geliştirme çalışmalarında kapsam geçerliği için kapsam geçerlik indekslerinin kullanılması. XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi’nde Sunulan Bildiri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Zosh, J. M., Hopkins, E. J., Jensen, H., Liu, C., Neale, D., Hirsh Pasek, K., Solis, S. L., & Whitebread, D. (2017). Learning through play: a review of the evidence (white paper). The LEGO Foundation, DK.