meujfe Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 1306-7850 Mersin University 10.17860/mersinefd.320089 Studies on Education Eğitim Üzerine Çalışmalar Türkçe Öğretmeni Adaylarının Tartışmacı Metinlerinde Gerekçelendirmede Kullandıkları Düşünceyi Geliştirme Yollarının Tespiti Tiryaki Esra Nur MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ, SOSYAL BİLİMLER VE TÜRKÇE EĞİTİMİ BÖLÜMÜ 12 29 2017 13 3 1035 1045 06 08 2017 10 11 2017 Copyright © 2005, Mersin University Journal of the Faculty of Education 2005 Mersin University Journal of the Faculty of Education

Tartışmacımetinde yazar, bir görüşü veya düşünceyi, karşıt görüşü çürüterek gerekçelerlekendi görüşüne okuyucuyu inandırmasıdır.Tartışmacı metin, ana ve yardımcı elementler olmak üzere iki anakısımdan oluşmaktadır (Tiryaki, 2011). Ana elementler; veri, iddia, karşı iddiave sonuçtur. Yardımcı elementler, destek gerekçesi ve çürütme gerekçesidir.Gerekçeler, yazarın görüşünü kuvvetlendiren dil birimleridir. Bu dil birimleri,iddianın gelebilecek saldırılara karşı nasıl başarılı bir şekildesavunulabileceğini ve karşı iddianın nasıl çürütebileceğini gösterenunsurlardır (Eemeren ve Grootendorst, 2004). Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretmeniadaylarının tartışmacı metinlerinde gerekçelendirmede kullandıkları düşünceyigeliştirme yollarını tespit etmektir.Çalışmanın modelini nitel araştırma tekniklerinden betimsel taramaoluşturmaktadır. Çalışma grubunu, Mustafa Kemal Üniversitesi TürkçeÖğretmenliği bölümünde öğrenim gören 3 ve 4. sınıftan toplam 100 öğrencioluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen“Tartışmacı Metin Yazma Formu” kullanılmıştır. Verilerin analizinde içerikanalizi yönteminden yararlanılarak elde edilen metinlerin gerekçeleri, destekve çürütme gerekçesi olarak ayrı ayrı sınıflandırılmıştır. Daha sonra bugerekçeleri oluşturmada kullanılan düşünceyi geliştirme yolları içerik analiziile tespit edilerek örnek metinlerle sunulmuştur. Bu sonuçlar, frekans (f) veyüzde (%) değerleri ile tablolaştırılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda tartışmacımetinde kullanılan düşünceyi geliştirme yollarının destek gerekçesine göredağılımı şu şekildedir: Açıklama (% 38.91), örnekleme (%23.15), karşılaştırma(%15.27), benzetme (%12.31), zıtlıklardan yararlanma (%6.89), tanık gösterme(%3.44) ve sayısal verilerden yararlanmadır (%0). Çürütme gerekçesine göredağılımı, açıklama (%29.29), örnekleme (%25.25), karşılaştırma (%23.23),benzetme (%9.09), zıtlıklardan yararlanma (%12.12), sayısal verilerdenyararlanma (%1.01) ve tanık gösterme (%0) şeklindedir.

 Tartışmacı metin gerekçelendirme düşünceyi geliştirme yolları Türkçe eğitimi Akyol, Hayati. (2006). Yeni Programa Uygun Türkçe Öğretim Yöntemleri. Ankara: Kök Yayınevi. Aldağ, Habibe. (2005). Düşünme Aracı Olarak Metinsel Ve Metinsel-Grafiksel Tartışma Yazılımının Tartışma Becerilerinin Geliştirilmesine Etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Adana: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Akbayır, S. (2006), Yazılı anlatım biçimlerinin yazma becerisi edinimindeki işlevleri.Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. On Dokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Samsun. Eemeren F. H. van. & Grootendorst, R. (2004). A Systematic Theory of Argumentation / A Model of a Critical Discussion. Cambridge: Cambridge University Press. Güneş, F. (2013). Türkçe öğretiminde metin seçimi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(1), 1-12. Gökçe, B. ve Çelebi, S. (2015). Fen bilgisi öğretmeni adaylarının tartışmacı metinlerinde düşünceyi geliştirme yolları. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1).11-30. Karasar, N. (2010). Bilimsel araştırma yöntemi. İstanbul: Nobel Yayıncılık. Kıbrıs, İ. (2010). Türkçe 1: yazılı anlatım. Ankara: Kök Yayıncılık. Nussbaum, M. E. &Schraw G. (2007). Promoting argument- counter argument integration in students’ writing. The Journal of Experimental Education, 76 (61), 59-92. Tiryaki, E. N. (2011). Üniversite öğrencilerinin tartışmacı metin yazma becerileri ile yazma kaygısı ve eleştirel düşünme becerileri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tiryaki, E.N. & Yılmaz, Z. (2016). 7. sınıf öğrencilerinin metin yapılarına göre düşünceyi geliştirme yollarının incelenmesi, Turkish Studies -International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, ISSN: 1308-2140, (Prof. Dr. Hayati Akyol Armağanı), 11(3), http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9446, p. 2193-2208.