Dilde bir sözcüksel birimin anlamsal profilinin elde edilmesinde bağlamsal koşullarının tanımlanması büyük önem taşımaktadır. Söz konusu koşulların bir bölümü örüntüsel görünümler adı altında değerlendirilmekte ve derlem temelli bir bakış açısıyla incelendiğinde düğüm sözcüğün farklı uzanımları çeşitli dizimsel özellikleri aracılığıyla betimlenebilmektedir. Bu çalışmada Türkçede umut düğüm sözcüğü, sözcük anlambilimsel bağlamda serbest bileşim, eşdizim, dilbilgisel birliktelik, deyim ve birleşik sözcük örüntüleri açısından incelenmiştir. Betimsel modelde tasarlanmış bu araştırmada verisetlerinin oluşturulmasında Türkçe Ulusal Derlemi 3.0’dan yararlanılmıştır. Toplam 2628 bağımlı dizin üzerinden gerçekleştirilen tematik çözümleme sonucu umut düğüm sözcüğünün sıklıkla eşdizim, deyim ve dilbilgisel birliktelik kurulumlarının bir parçası olarak dilsel düzleme çıktığı, bunu sırasıyla serbest bileşim ve birleşik sözcük kurulumlarının takip ettiği bulgulanmıştır. Ayrıca düğüm sözcüğün karma örüntü oluşturma, bağımsız tümcelere eklenme ve atasözü içinde sözcüksel birim özelliği taşıma gibi işlevlere de sahip olduğu elde edilen önemli bulgular arasındadır.
derlem dilbilim serbest bileşim eşdizim dilbilgisel birliktelik deyim birleşik sözcük umut.
TÜBİTAK
121K705
Bu çalışmada 3501 programı kapsamında 121K705 numaralı ve “Türkçede Ad Örüntüleri: Eşdizimlilik, Dilbilgisel Birliktelik, Anlam Tercihi ve Anlambilimsel Söylem Ezgisi Görünümleri -Derlem Temelli Bir Uygulama” başlıklı TÜBİTAK projesinin bünyesinde, TÜBİTAK BİÇABA-Birlikte Çalışıp Birlikte Başaracağız Burs Programı kapsamında yürütülen araştırma sürecinin çıktılarından yararlanılmıştır. Katkılarından dolayı TÜBİTAK’a teşekkür ederiz.
In the process of determining the semantic profile of a lexical unit in a language, the definition of its contextual conditions is of great importance. Some of these conditions are considered as co-occurrence views, and when analyzed from a corpus-based perspective, different extensions of the node word can be described through various syntactic features. In this study, the node word umut in Turkish is analyzed in terms of free combination, collocation, colligation, idiom, and compound word patterns in lexical semantic context. In this descriptive study, the Turkish National Corpus 3.0 was used to create the datasets. Thematic analysis was carried out on a total of 2628 concordance, and it was found that the node word umut frequently appears on the linguistic plane as part of collocation, idiom, and grammatical association constructions, followed by free composition and compound word constructions respectively. In addition, it is among the important findings that the node word has functions such as forming a mixed pattern, being added to sentences, and carrying a lexical unit feature in the proverb.
121K705
Primary Language | Turkish |
---|---|
Subjects | Corpus Linguistics, Lexicography and Semantics |
Journal Section | Research Article |
Authors | |
Project Number | 121K705 |
Publication Date | July 25, 2024 |
Submission Date | December 8, 2023 |
Acceptance Date | February 5, 2024 |
Published in Issue | Year 2024 Volume: 20 Issue: 2 |