mersin univ saglık bilim derg

Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi

1308-0830

Mersin University

10.26559/mersinsbd.307344

Health Care Administration

Sağlık Kurumları Yönetimi

Yaşlı onkoloji hastalarına bakım veren bireylerin yaşamında oluşan değişikliklerin belirlenmesi

Akyar

İmatullah

Korkmaz

Fatoş

Atakul

Esra

12 24 2017

10 3 158 167 04 20 2017 08 17 2017

2008

Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi

Amaç: Yaşlıların bakım ve tedavisi, yaşlılık dönemineeşlik eden hastalık sayısındaki fazlalık, bu dönemde deneyimlenen semptomlarınyoğunluğu, yaşla orantılı fonksiyonel yeterlilikteki azalma, kişisel bakımdayaşanan sınırlılıklar ve tedavide takip edilen özel süreçler nedeniyleönemlidir. Bu araştırma, 65 yaş ve üzerinde kanser tanısı ile izlenen hastalarabakım veren bireylerin yaşamında, bakım verme nedeniyle oluşan değişikliklerinbelirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Tanımlayıcı olarak gerçekleştirilen araştırmanınörneklemini kanser tanısı ile takip edilen 70 hastanın bakım verenlerioluşturmuştur. Örneklemealınacak bakım veren sayısının hesaplanmasında güç analizi kullanılmıştır (%80güç, %5 anlamlılık düzeyi, 0.50 etki büyüklüğü). Verilertanıtıcı bilgiler formu (23 soru) ve Bakas Bakım Verme Etki Ölçeği (puanı15-105, yüksek puanlar olumlu yönde değişim) ile toplanmıştır. Araştırmada etikkurul izinleri ve çalışmaya katılan bakım verenlerden yazılı izin alınmıştır.Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, t testi, Kruskal Wallis ve MannWhitney U testleri kullanılmıştır. Bulgular:Bakım verilen hastaların yaş ortalaması 73.1±7.2 (En düşük=63- En yüksek=92)ve %55.7'si kadındır. Hastalar; en sık gastrointestinal sistem kanseri, lösemitanısına ve ortalama 3.3±4.6 aylık (En düşük=1 – En yüksek=36 ay) hastalıksüresine sahiptir. Bakım verenlerin yaş ortalaması 51.3±11.9 (En düşük=24 – Enyüksek=78), %77.1’i kadın, %87.1’i evli, %50.0’ı bakım verdikleri hasta ileyaşamakta, %61.4'ü hastanın çocuğu (%24.3 kız, %17.1 oğlu)’dur. Bakas BakımVerme Etki Ölçeği ortalama puanı 51.7±8.9’dir. Bakım verenler "fizikselsağlık, stresle başa çıkabilme yeteneği, arkadaşlarla olan ilişki, enerjidüzeyi, duygusal iyilik hali, arkadaşlarla sosyal aktiviteler için zaman vefiziksel işlevselliğim" maddelerinde olumsuz yönde diğer taraftan"hasta ile olan ilişki" maddesinde ise olumlu yönde değişimbildirmişlerdir. Sonuç: Çalışmasonucunda bakım vermenin, bakım verenin fiziksel ve psikolojik sağlığı üzerindeolumsuz etkiye ancak hasta ile sürdürülen ilişki üzerinde olumlu etkiye sahipolduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmada ayrıca hastanın kansertipi, cinsiyeti, yaşı (ileri yaş),eğitim düzeyi ve bakım verenin yaşı, eğitim düzeyi, çalışma durumu ve hasta ileyakınlık derecesinin bakım verme sürecinde olumsuz yaşantı değişikliğine yolaçtığı ortaya konmuştur.

bakım veren yaşlı onkoloji bakım vermeden etkilenme

1. Türkiye İstatistik Kurumu. “Sağlık Araştırması 2012”. http://www.tuik.gov.tr/Kitap.do?metod=KitapDetay&KT_ID=1&KITAP_ID=223. 20 Şubat 2016.

2. Yancik R. Cancer burden in the aged. Cancer 1997; 80:1273-1283.

3. Yancik R, Ries LA. Cancer in older persons. Magnitude of the problem-how do we apply what we know?. Cancer 1994; 74 S1:1995-2003.

4. Tuna H. Yaşlı onkolojik hastaya yaklaşım. Beğer T, Dinçler DS, Altıparmak MR (editörler). Geriatrik Hasta ve Sorunları. İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri-Geriatrik Hasta ve Sorunları Sempozyumu; İstanbul, Türkiye, 2011:203-209.

5. Tuna S. Kanserli geriatrik hastalarda komorbidite ve klinik değerlendirme. Türk Onkoloji Dergisi 2007; 22(4):192-196.

6. Gorgulu U, Akdemir N. İleri evre kanser hastalarına bakım verenlerin yorgunluk ve uyku kalitesinin değerlendirilmesi. Genel Tıp Dergisi 2010. 20(4):125-132.

7. Erdem M. Yaşlıya bakım verme. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2008;11(4):101-106.

8. Stenberg U, Ruland CM, Miaskowski C. Review of the literature on the effects of caring for a patient with cancer. Psycho-Oncology 2010;19: 1013–1025.

9. Can T. Bakas Bakım Verme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması, Geçerlilik ve Güvenirliliği. Doktora Tezi, Denizli: Pamukkale üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2010 . 10. Tabachnick, L.S. Fidell. Using Multivariate Statistics (sixth ed.) Pearson, Boston (2013).

11. Uğur Ö. Onkoloji Hastasına Evde Bakım Verenlerin Bakım Yükünün İncelenmesi. Doktora Tezi, İzmir: Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2006.

12. Francis LE, Kypriotakis G, O’Toole EE, Rose JH. Cancer patient age and family caregiver bereavement outcomes. Supportive Care in Cancer. 2016; Sep 1;24(9):3987-96.

13. Nielsen MK, Neergaard MA, Jensen AB, Bro F, Guldin MB. Psychological distress, health, and socio-economic factors in caregivers of terminally ill patients: a nationwide population-based cohort study. Supportive Care in Cancer. 2016 Jul 1;24(7):3057-67.

14. Çivi S, Kutlu R, Çelik HH. Depression status and the factors affecting the quality of life in the relatives of the patients with cancer. Gulhane Medical Journal. 2011;53(4):248-53.

15. Özlem U, Fadıloğlu ZÇ. Kanser hastasına bakım verenlere uygulanan planlı eğitimin bakım veren yükü üzerine etkisi. Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi.2012;1(2):53-58.

16. Atagün Mİ, Balaban ÖD, Atagün Z, Elagöz M, Özpolat AY. Psikiyatride Guncel Yaklasimlar-Current Approaches in Psychiatry. 2011; 3 (3): 513-552.

17. Yildirim S, Engin E, Başkaya VA. İnmeli hastalara bakım verenlerin yükü ve yükü etkileyen faktörler. Archives of Neuropsychiatry/Nöropsikiatri Arsivi. 2013 Jun 1;50(2):169-174.

18. Maguire R, Hanly P, Hyland P, Sharp L. Understanding burden in caregivers of colorectal cancer survivors: what role do patient and caregiver factors play? European Journal of Cancer Care. 2016; 00: 1-9.

19. Karabuğa-Yakar H, Pınar R. Kanserli hastalara bakım veren aile üyelerinin yaşam kalitesi ve yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi. 2013 Aug 1;15(2):1-16.

20. Tang ST, Hsieh CH, Chiang MC, Chen JS, Chang WC, Chou WC, Hou MM. Impact of high self‐perceived burden to others with preferences for end‐of‐life care and its determinants for terminally ill cancer patients: a prospective cohort study. Psycho‐Oncology. 2017 Jan 1;26(1):102-8.

21. Ge L, Mordiffi SZ. Factors Associated With Higher Caregiver Burden Among Family Caregivers of Elderly Cancer Patients: A Systematic Review. Cancer Nursing. 2017 Jan 12.

22. Selçuk KT, Avcı D. Kronik Hastalığa Sahip Yaşlılara Bakım Verenlerde Bakım Yükü ve Etkileyen Etmenler. SDÜ Sağlık Bilimleri Dergisi. 2016;7(1):1-9.