sbed Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2602-4608 2602-4608 Mersin University BİR ZAHİRETÜ’L-MÜLUK TERCÜMESİ HİLYETÜ’L-MÜLUK’UN DİL ÖZELLİKLERİ Kaya Ertuğrul Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı 06 30 2020 3 2 80 105 05 08 2020 06 11 2020 Copyright © 2016, 2016

Osmanlı Türkçesinin klasik devri, Türk dilinin yazılı kaynaklar açısından zengin olduğu bir zaman dilimidir. Bu devirde gerek manzum gerek nesir olarak pek çok eser yazılmıştır. Tez çalışmamız 17. yy. Osmanlı Türkçesi ile yazılmış, siyasetname konulu bir eser olan Hilyetü’l-Müluk’tur. İnceleme konumuz Hilyetü’l-Müluk, yazıldığı dönemin standartlaşmış dil özelliklerini göstermekle birlikte kendinden önceki devirlere ait dil özellikleri de göstermektedir. 17. yy.’ın ilk yarısında tercüme edilmiş Hilyetü’l-Müluk, sözcük ve ek düzeyinde ikili, yer yer ikiden fazla kullanımların tespit edilmiş olmasıyla Osmanlı Türkçesinin henüz tam olarak klasikleşmiş bir yazımının ve dil kullanımının görülmediği bir örneğidir. Çalışmamızın giriş bölümünü el yazması eser ve müstensihi hakkında verilen detaylı bilgi oluşturmaktadır. Dil incelemesinde devrin genel özelliğinden ziyade metnin kendine has dil özellikleri örneklendirilmiştir. Tez çalışmamızın ağırlıklı kısmını transkripsiyon ve dizin oluşturmaktadır. Ayrıca, ekler kısmına çalışmamız sırasında yararlandığımız yazma eserlere ait örnek bazı görseller ilave edilmiştir. Bu çalışmada doktora tezi çalışmamız olan Hilyetü’l-Müluk (İnceleme, Transkripsiyon-Dizin)’un bulguları ve sonuçlarından yararlanılmış olup doktora tezimizin tanıtımı da hedeflenmektedir.

 Hilyetü’l-Müluk Zahiretü’l-Müluk Osmanlı Türkçesi Siyasetname Eski Anadolu Türkçesi ahlak Akar, A. (2018). Oğuzların Dili, Eski Anadolu Türkçesine Giriş, Ötüken Neşriyat, İstanbul Aksan, D. (2004). Türkçenin Sözvarlığı, Engin Yayınevi, Ankara Atalay, B. (yay.) (1946). Bergamalı Kadri, Müyessiretü’l-Ulum, Tıpkıbasım-Çeviri-Yazılı Metin ve Dizin), TDK, İstanbul Banguoğlu, T. (2000). Türkçenin Grameri, TDK, Ankara Birinci, N., vd., (haz.) (2009). Ali Nazima-Faik Reşad, Mükemmel Osmanlı Lügati, TDK, İstanbul Bursalı Mehmed Tahir (1342). Osmanlı Müellifleri, Matbaa-i Amire, İstanbul Çınarlı M. N. (2009). “Tebriz Milli Kütüphanesinde Bulunan Türkçe El Yazmalarına Ek”, The Journal of Academic Social Science Studies, Vol.2 issue 2, Winter, 61-72 Develi, H. (1995). Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre 17. Yüzyıl Osmanlı Türkçesinde Ses Benzeşmeleri ve Uyumlar, TDK, Ankara Devellioğlu, F. (1988). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat, Feryal Matbaacılık, Ankara. Duman, M. (1995). Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre 17. Yüzyılda Ses Değişmeleri, TDK, Ankara Ergin, M. (1998). Türk Dil Bilgisi, Bayrak Yayınları, İstanbul Gülensoy, T. (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü, TDK Yayınları, Ankara Gülsevin, G. (2011). Eski Anadolu Türkçesinde Ekler, TDK, Ankara Hacıeminoğlu, N. (1971). Türk Dilinde Edatlar, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul Hüseyin Remzi, (h.1305/1887). Lugat-ı Remzi, (Cilt I-II), Matbaa-ı Hüseyin Remzi, Bayezid No. 99, İstanbul Kanar, M. (2011). Eski Anadolu Türkçesi Sözlüğü, Say, İstanbul Karaağaç, G. (2012). Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yayınları, İstanbul Karamanlıoğlu, A. F. (haz.) (1989). Seyf-i Sarayi Gülistan Tercümesi (Kitab-ı Gülistan bi’t-Türki), TDK, Ankara Kartal, A. (haz.) (2009). Lügat-i Naci, TDK, Ankara Kaya, E. (2020) Hilyetü’l-Müluk (İnceleme-Transkripsiyon-Dizin), Yayınlanmamış Doktora Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli Korkmaz, Z. (2017). Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi), TDK, Ankara Steingass, F. (1963). A Conprehensive Persian-English Dictionary, Fifth İmpression, Routledge & Kegan Paul Limited, London Steingass, F., The Student’s Arabic-English Dictionary, Crosby Lockwood And Son, London Şemsettin Sami (1995). Kamus-ı Türkî, Çağrı Yayınları, İstanbul Timurtaş, F. K. (1999). Tarih İçinde Türk Edebiyatı, Boğaziçi Yayınları, İstanbul Toparlı R., vd., (haz.) (2011). Raif Necdet Kestelli, Resimli Türkçe Kamus, TDK, Ankara Tulum, M. (2011). 17. Yüzyıl Türkçesi ve Söz Varlığı, TDK, Ankara. Yazıcı T. (1998). “Hemedânî, Emîr-i Kebîr”, İslam Ansiklopedisi, C. 17, İstanbul, 186-188 Yılmaz, N. (2003). Hadisler Işığında Yönetim İlkeleri Yönetici Nitelikleri (Zahiratü’l-Müluk), Darulhadis, İstanbul