Milel ve Nihal 1304-5482 2564-6478 Milel ve Nihal: Eğitim, Kültür ve Düşünce Platformu Derneği 10.17131/milel.436838 Mitik Tasavvurun Siyer Kültürüne Etkileri: Muîniddin el-Miskin’in Meâricü’n Nübüvve fi Medârici’l Fütüvve’si Örneği Arslan Mustafa 06 25 2018 15 1 58 77 03 10 2018 03 17 2018 Copyright © 2003, Milel ve Nihal 2003 Milel ve Nihal

Bu makalede Muînüddîn el-Miskîn’in (ö. 907/1501)Meâricü’n Nübüvve fi Medârici’l Fütüvve adlı siyereserindeki mitsel motifler incelenmiş, eserin Türkçe çevirisinde meşhuru olanAltıparmak Mehmet’inki esas alınmıştır. Eser diğer siyer kitaplarından farklı olarakNûr-ı Muhammedî kavramını merkezealmakta, sadece Hz. Muhammed’in hayatını konu edinmeyip kozmolojik konularımitik tarzda ele almaktadır. Yaratılış konusunun eserin başında mitik anlatımlaişlenmesi, Nûr ve diğer başka (kalem,ağaç, kuş-ruh kuşu vb.) sembollerin kozmolojik konuların anlatımındakullanılması esere mitik karakter kazandırmaktadır. Ancak bu mitik niteliksadece eserin başında değil, Nûr’un ele alındığı bölümlerde de (Miraç, Hz.Peygamberin doğumu vb.) de kendisini göstermektedir. İslam geleneğindeki birçokkavramın arketiplerine değinilmektedir. Eser Türk ve Mezopotamyakültürlerindeki mitik etkiyi barındırması, evrenin varoluşu, yaratılış, doğuş,ölüm gibi anlatımı zor kozmolojik konuları Hz. Muhammed (sav) merkezli ve mitiksöylem tarzıyla ele alışı kitlelerin esere olan ilgisini artırmıştır

 Din mitos İslam mitolojisi Muînüddîn el-Miskîn Meâricü’n Nübüvve Al-tıparmak Muhammed Efendi Nûr-ı Muhammedî Arslan Mustafa (2009). “Söylem Mitos ve Tarih: Popüler Dinî Litera-türde Hz. Muhammed (sav) Tasavvuru-Muhammediye Ör-neği”, Milel ve Nihal: İnanç, Kültür ve Mitoloji Araştırmaları Dergisi, Cilt 6 Sayı 1: 195-219. Arslan, Mustafa (2012). İnsanlık Tarihindeki Ontolojik Hakikat Arayışlarının İslam Dünyasındaki İzdüşümü: İbn Arabi’nin Varlık Ağacı, Şeceret’ül Kevn’i”, Birey ve Toplum Dergisi, 2 (3): 171-178 Bekar, Beytullah (2016). “Kırgız Atasözlerinde Geçen Hayvan Adla-rı Üzerine Bir İnceleme”, Littera Turca Journal of Turkish Langu-age and Literature, 2, 2: 19 – 38. Bekki, Salahaddin (2004). “Türk Halk Anlatılarında Ölüm Ruhu Motifi”, Millî Folklor, 8, 62: 53-66. Beydili, Celal (2005). Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Ankara: Yurt Kitap-Yayın. Böcü, Ali (2005). Es-Suyûtî’nin Şerh’us-Sudûr bi şerhi Hâli’l-Mevtâ ve’l Kubûr adlı Eseri Bağlamında Kabir Hayatı ile İlgili Hadislerin İn-celenmesi, YL Tezi, Adana. Bultmann, R. (1961). “New Testament and Mythology”, Kerigma and Myth, Trans R.H.Fuller, Harper Torchbooks, New York, p. 1-44 (Türkçesi “Yeni Ahit ve Mitoloji”, Çev. E. Kuşçu, R. Bult-mann: Mitoloji ve Hermenötik Sorunu, Ed. C. Batuk-E. Kuşçu, 2013: 77-134) Çavuşoğlu, Ali, (2009). “Yaratılış-Hz. Muhammed İlişkisi Çerçeve-sinde Kullanılan “Nûr-ı Muhammed, Akl-ı Evvel” Kavramla-rı ve Edebî, Tasavvufî Metinlerdeki Yansımaları”, Kültür Coğ-rafyamızda Hz. Muhammed Uluslararası Sempozyumu Sakarya. Demirci Mehmet, (1997). “Hakikat-i Muhammediye” Türkiye Diya-net Vakfı İslâm Ansiklopedisi C. 15, Ankara: TDV: 179-180. Eliade, Mircea, (1994). Ebedi Dönüş Mitosu, (Çev. Ü. Altuğ), Ankara: İmge Yayınları. Erşahin, Seyfeddin, (2005). “Osmanlı Toplumunun Hz. Muham-med Hakkındaki Bilgi Kaynakları Üzerine Yaptığı Bibliyog-rafya Denemesi”, İslami Araştırmalar, C. 18, S. 3: 335-358. Eser, Oğuz (2012). İdris Peygamber’in İki Kitabı, İstanbul: İdil Yayın-cılık. Goldziher, Ignaz, (1997) “Hadis’te Yeni-Eflatunculuk ve Gnostik Unsurlar”, (Çev. Ömer Özsoy), A.Ü.İ.F.D., C. 36: 405-421. Gündüz, Şinasi (2009). Kutsal Hakkında Konuşmak: Dinsel Söy-lemde Mitos, Milel ve Nihal: İnanç, Kültür ve Mitoloji Araştırma-ları Dergisi, Cilt VI, S. 1: 9-26. Halefullah, M. A. (1950). el-Fennu’l Kasasi, Kahire (Türkçesi, Kur’an’da anlatım Sanatı, Çev. Ş. Karataş), Ankara: Ankara Oku-lu Yayınları, 2002) Hançerlioğlu, Orhan, (1978). Felsefe Ansiklopedisi, IV, Remzi Kitabevi, İstanbul. Kılıç, Atabey (2007). “Altıparmak Mehmed Efendi ve Şerh-i Telhîs-i Miftâh’ında Şerh Metodu”, Turkish Studies / Türkoloji Araştır-maları, C. 2, S. 3: 332-339. Levi-Strauss, Claude (2013). Mit ve Anlam, (Çev. G.Y. Demir) 2. Baskı, İstanbul: İthaki Yayınları. Malinowski Bronislav (1990). Büyü-Bilim ve Din, Çev. Saadet Özkal, İstanbul: Kabalcı Yayınları. Massignon, Louis (1964). Nûr-ı Muhammedî, İslâm Ansiklopedisi C. 9, İstanbul: MEB. Yayınları. Muhammed Efendi, Muhammed b. Muhammed, (1978). Altıparmak Peygamberler Tarihi, Çev. A. F. Meyan, 4. Baskı, İstanbul: Bere-kat Yayınevi. Nazlı, Atiye, (2011). Bin bir Gece Masallarının Anadolu Türk Masalları-na Etkileri Üzerine Bir Araştırma, Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi. Ocak, A. Yaşar (2009). İslâm’ın Temel İnançları Etrafında Oluşan “Mitolojik” Kültür: “İslâm Mitolojisi” Yahut İslâm İlahiyatı-nın İhmal Edilmiş Önemli Bir Sorunsalı (Bir “mise-en-question” Denemesi), Milel ve Nihal: İnanç, Kültür ve Mitoloji Araştırmaları Dergisi, Cilt 4, S. 1: 137-163. Razi, Ebu Bekir (2011). Ruh Sağlığı, (Çev. H. Karaman) İstanbul: İz Yayıncılık. Sakaoğlu, Saim ve Duymaz, Ali (2002). İslamiyet Öncesi Türk Destan-ları, İstanbul: Ötüken Yayınları. Sarpkaya, Seçkin (2014). “Türkiye Sahası Efsanelerinde Ejder-ha” Yılan Kitabı. Ed. E. Gürsoy Naskali. İstanbul: Kitabevi, s. 505-519. Suyûtî, Celalettin (2016) Kabir Hayatı, (Çev. S. Erdoğmuş) İstanbul: Mercan Kitap. Şahin, Mustafa (2014). “Fâmî, Seyf-i Herevî ve İsfizârî’nin Eserlerin-de Herât Şehrinin Kuruluşu İle İlgili Rivâyetler”, JHS Journal of History Studies, C. 6, S. 3: 323-330. Şenel, Abdülkadir (2006). “Muîn el-Miskîn” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, C. 31: 88-89. Tekin, Gönül A. (1992). Çengnâme Ahmed-i Dâi, Harvard University. Tekin, Gönül A. (2008). “Güneşin Kuşları: Phoenix ve Ankâ”, TUBA/JTS 32/I: 425-446. Tekin, Gönül A. (2016). “Yakındoğu Mitolojisinde İki Ağaç: Hayat Ağacı ve Yasaklanan Bilgi Ağacı”, H. Cemal Sofuoğlu’na Ar-mağan, İzmir. Tuğ, Salih (1991). “Azâzil” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 4: 311-2. Uludağ, Süleyman (2009). “Sidretü'l-Müntehâ” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansik-lopedisi, C. 37: 151-152 Vernant, Jean Pierre (1996). Eski Yunan'da Söylen ve Toplum, Ankara: İmge Yayınları. Vico, Giambattista (1725/2007). Yeni Bilim, (Çev. S.Ö. Akkaş), Anka-ra: Doğu Batı Yayınları. Wensinck A.J. (1921). Tree and Bird as Cosmological Symbols in Western Asia”, Leiden: E.J. Brill