mjss MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 1694-7215 Kyrgyz-Turkish Manas University 10.33206/mjss.1660111 Psychological Foundations of Education Eğitimin Psikolojik Temelleri Öğretmen Adaylarının Beyin Baskınlık Düzeylerinin İncelenmesi Examination of Brain Dominance Levels of Pre-Service Teachers https://orcid.org/0000-0002-7935-3110 Yenice Nilgün AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-2049-6766 Özden Barış Milli Eğitim Bakanlığı 04 28 2026 15 2 478 491 03 19 2025 01 29 2026 Copyright © 2001, MANAS Journal of Social Studies 2001 MANAS Journal of Social Studies

Bu çalışmanın amacı, farklı bölümlerde öğrenim gören öğretmen adaylarının beyin baskınlıklarını incelemek olarak belirlenmiştir. Araştırma, tarama modeline dayalı olarak gerçekleştirilmiş ve Fen Bilgisi, Okul Öncesi, Sosyal Bilgiler, Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik, Sınıf Öğretmenliği gibi bölümlerde öğrenim gören 1192 öğretmen adayı çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kök (2005) tarafından Türkçeye uyarlanan 39 maddelik “Beyin Baskınlığı Envanteri” kullanılmıştır. Araştırma verileri analiz edilirken, betimsel istatistiklerin yanı sıra Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis H Testi de kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmen adaylarının % 26,6’sının sol beyin yarı küresi baskın, % 52,9’unun sağ beyin yarı küresi baskın, % 12,2’sinin ise her iki yarı küreyi eşit derecede kullandığı belirlenmiştir. Ayrıca, öğretmen adaylarının beyin baskınlıkları ile cinsiyet ve sınıf düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Ancak, öğretmen adaylarının eğitim aldıkları bölümler ile beyin baskınlıkları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gözlemlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında önerilere yer verilmiştir.

The aim of this study is to examine the brain dominance of pre-service teachers studying in different departments. The study was based on the survey model and 1192 pre-service teachers studying in departments such as Science, Preschool, Social Sciences, Psychological Counseling and Guidance, and Classroom Teaching constituted the study group. The 39-item “Brain Dominance Inventory” adapted into Turkish by Kök (2005) was used as a data collection tool in the study. In addition to descriptive statistics, Mann Whitney U Test and Kruskal Wallis H Test were also used to analyze the research data. According to the results of the research, it was determined that 26,6 % of the pre-service teachers used the left brain hemisphere dominantly, 52,9 % used the right brain hemisphere dominantly, and 12,2 % used both hemispheres equally. In addition, there is not a statistically significant difference between pre-service teachers’ brain dominance and their gender and grade level. However, it was concluded that there is a statistically significant difference between pre-service teachers' departments of education and their brain dominance. Suggestions are given in the light of the findings obtained from the research.

 Beyin Baskınlığı Sol Beyin Sağ Beyin Öğretmen Adayları Brain Dominance Left Brain Right Brain Preservice Teachers Akay, G. (2013). Öğretmen adaylarının geometrik düşünme düzeyleri ve beyin baskınlıklarının bazı değişkenler açısından incelenmesi [Doktora tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. Akkuş, A., Afacan, Ö. ve Özbek, N. (2019, 2-4 Mayıs). Fen bilgisi öğretmen adaylarının beyin yarı kürelerinin baskınlığı ile öğrenme stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Bildiri özeti]. 13. Uluslararası Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Sempozyumu, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi. Ali, R. M. ve Kor, L. K. (2007). Association between brain hemisphericity, learning styles and confidence in using graphics calculator for mathematics. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 3(2), 127-131. Anderson, J. R. (2000). Learning and memory: An integrated approach. John Wiley & Sons. Bağçeci, B., Kanadlı, S. ve Ünişen, A. (2009). Farklı beyin yarım küreleri baskın öğrencilerin İngilizce akademik başarılarındaki farklılıkların incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(3), 22-34. Baysal, Z. N., Kaya, N. B. ve Üçüncü, G. (2012). İlköğretim 4. sınıf öğrencilerinde beyin baskınlığı ile bilimsel yaratıcılık arasındaki ilişkinin incelenmesi [Bildiri özeti]. 21. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi. Bear, M. F., Connors, B. W. ve Paradiso, M. A. (2021). Neuroscience: Exploring the brain (5. baskı). Wolters Kluwer. Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. ve Çakmak, E. K. (2022). Bilimsel araştırma yöntemleri (33. baskı). Pegem Akademi. Caine, N. M. ve Caine, G. (2002). Beyin temelli öğrenme (G. Ülgen, Çev.). Nobel Yayıncılık. Carper, J. (2013). Beyninizi %100 geliştirin. Kalipso Yayınları. Çepni, S. (2006). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş. Celepler Matbaacılık. Davis, E. C., Nur, H. ve Ruru, S. A. A. (1994). Helping teachers and students understand learning styles. English Teaching Forum, 32(3), 12- 27. Davis, P. J., Hersh, R. ve Marchisotto, E. A. (2015). Tüm yönleriyle matematiksel deneyim (İ. O. Eruçar ve S. Durmuş, Çev.). Nobel Yayıncılık. (Orijinal eser 2012 yılında yayımlanmıştır). Demirel, E. T. ve Tikici, M. (2010). Üniversite öğrencilerinin girişimcilik özelliklerinin beyin baskınlık analizi ile değerlendirilmesi: İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(32), 221-253. Duman, B. (2012). Neden beyin temelli öğrenme?. Pegem Akademi. Ezentaş, R. ve Bozyokuş, H. (2023). Tasarım bölümü öğrencilerinin girişimcilik eğilimleri ile beyin baskınlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 6, 127-143. Fernandez, S. F. (2011). Brain hemisphericity and mathematics achievement of high school students [Yüksek lisans tezi]. West Visayas State University. Fidan, N. ve Erden, M. (1998). Eğitime giriş. Alkım Yayınları. Fraenkel, J. R. ve Wallen, N. E. (2006). How to design and evaluate research in education. McGraw-Hill. Hall, J. E. (2013). Guyton ve Hall tıbbi fizyoloji (B. Ç. Yeğen, Çev.). Nobel Tıp Kitabevleri. (Orijinal eser 2005 yılında yayımlanmıştır). Hebb, D. O. (1949). The organization of behavior: A neuropsychological theory. Wiley. Hermann, N. (1996). The whole brain business book. McGraw-Hill. Kandel, E. R., Koester, J. D., Mack, S. H. ve Siegelbaum, S. A. (2013). Principles of neural science (5. baskı). McGraw-Hill. Keat, T. S., Kumar, V., Rushdi, M. S. B., Nazri, N. A. B. ve Xuan, L. Z. (2016). The relationship between brain dominance and academic performance: A cross-sectional study. British Journal of Medicine & Medical Research, 13(6), 1-9. Kök, İ. (2005). Sinirdilbilimsel programlama ilkelerine uygun öğretim ile geleneksel öğretimin öğrencilerin İngilizce öğrenmeye yönelik tutumları ve akademik başarıları üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması [Doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi. YÖK Ulusal Tez Merkezi. Kürtüncü, M., Yıldız, H. ve Karakuş, E. (2019). Üniversite öğrencilerinde beyin baskın yarım küresinin girişimcilik ve atılganlık üzerine etkisinin belirlenmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 9(1), 166-179. Piaw, C. Y. (2002). Brain hemisphericity, creative thinking and critical thinking of Malaysian science end arts students [Doctoral dissertation]. Universiti Putra Malaysia. Saleh, A. (2001). Brain hemisphericity and academic majors: A correlations study. College Student Journal, 35(2), 193-200. Sperry, R. (1982). Some effects of disconnecting the cerebral hemispheres. Science, 217(4566), 1223-1226. Üçüncü, G. ve Sakız, G. (2019). Beyin Temelli Öğrenmenin Fen Bilimleri Dersinde Öğrencilerin Akademik Başarıları Ve Başarıya Yönelik Duyguları Üzerine Etkisi. Journal of Uludag University Faculty of Education, 32(1), 345-378. https://doi.org/10.19171/uefad.533251 Yapar Söğüt, G. (2016). Ortaokul öğrencilerinin beyin yarı kürelerinin baskınlığı ile problem çözme başarısı arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.