Bu inceleme, William Stroebel’ın Literature’s Refuge: Rewriting the Mediterranean Borderscape (2025) adlı çalışmasını ele almakta olup çalışmanın, Akdeniz’in Yunanca ve Türkçe konuşulan dilsel ve coğrafi sınırları boyunca yerinden edilmiş mülteci ve diaspora anlatılarının somut varlığını nasıl incelediğini tartışmaktadır. Stroebel, Literature’s Refugebaşlıklı bu eserinde David Damrosch’un “yazı sistemleri dünyası” kavramından hareketle editör ve okur gibi “metin müdahilleri”nin emeğinin Yunanca, Osmanlıca ve Latin alfabeleriyle yazılmış metinlerin zaman ve mekân içindeki dolaşımını ve edebî aidiyetini şekillendirme biçimini eleştirel bir bakışla sorgulamaktadır. Stroebel birbiriyle ilişkili beş bölüm boyunca Şānī, Cavafy ve Doukas’tan Adıvar, Agathangelos ve Yaşın’a kadar uzanan hem marjinalleştirilmiş hem de kabul görmüş sesleri eşit bir düzlemde konumlandırarak zamansal sınırların ötesinde bir yaklaşımı ustalıkla benimsemektedir. Bu inceleme, Stroebel’in tanınmış ve unutulmuş metinlerin yanı sıra geçmiş ile günümüz bağlamları arasında köprü kuran maharetli yakın okumalarına ve kapsamlı arşiv çalışmasına dikkat çekmektedir. Öte yandan inceleme, eserin materyal odaklı yaklaşımının zaman zaman Yunanca kaynaklara öncelik verdiğini ve bunun Akdeniz’deki Türk edebî ve kültürel geleneklerle kurduğu etkileşimi yer yer kısıtladığını da belirtmektedir. Bu bağlamda inceleme, metin dolaşımının üretken ve ilişkisel bir güç olarak daha kuvvetli biçimde ele alınmasının, kitabın açtığı karşılaştırmalı ufku genişletebileceğini öne sürmektedir.
This review examines William Stroebel’s Literature’s Refuge: Rewriting the Mediterranean Borderscape (2025), and discusses by which the work traces the physical materiality of displaced refugee and diasporic narratives across the Greek- and Turkish-speaking linguistic and geographic borders of the Mediterranean. In Literature’s Refuge, Stroebel draws upon David Damrosch’s “scriptworld” concept to critically question how the labor of multiple “textual handlers,” such as editors and readers, shapes the circulation and literary belonging of texts written in Greek, Ottoman, and Latin scripts across time and space. Throughout five relational chapters, Stroebel featly adopts a cross-temporal approach that brings marginalized and acclaimed voices, from Şānī, Cavafy, and Doukas to Adıvar, Agathangelos, and Yaşın, on equal footing. The review highlights Stroebel’s deft close readings and extensive archival work, which bridge canonical and forgotten texts as well as past and present contexts. However, it also notes that the book’s material focus tends to privilege Greek-oriented sources, at times limiting its engagement with Turkish Mediterranean literary and cultural canons. In this respect, the review calls for a greater emphasis on textual circulation as a productive and relational force could further expand the comparative horizon the book opens.