Makalemiz, duruşma salonu oturma düzeninin adil yargılanma hakkı üzerindeki belirleyici etkisini, özellikle silahların eşitliği ve tarafsızlık ilkeleri çerçevesinde ele almaktadır. Çalışma, adil yargılanma hakkının tarihsel ve normatif temellerini özetledikten sonra, AİHS m. 6’da yer alan güvencelerin yalnızca norm metinlerinde tanınmasıyla yetinilemeyeceğini; bu güvencelerin pratikte kullanılabilir ve etkili olmasını sağlayan mekânsal ve usulî düzenlemeler (duruşma salonu oturma düzeni, sanık-müdafi yakın oturma, müzakere usulleri vb.) üzerinden fiilen gerçekleştirilmesi gerektiğini savunur. Sanığın müdafiden fiziksel olarak ayrıştırılması, savcının hâkimle aynı seviyede konumlandırılması ve müzakere aralarında savunmanın dışarıda bırakılması gibi uygulamaların, savunmanın etkinliğini ve mahkemenin tarafsızlığını zedelediği ileri sürülür. AİHM ve AYM içtihatlarına atıfla, “adaletin görünmesi” ölçütünün, mekânsal yerleşim kararlarını da bağladığı vurgulanır. Asliye Ceza Mahkemelerinde sıklıkla rastlanan duruşma salonu oturma düzeni, iddia ile savunma arasında algısal ve pratik bir dengesizlik doğurmakta; bu dengesizliğin usuli sonuçlar yarattığı gösterilmektedir. Makale, iddia ve savunmanın hâkimin karşısında eşit düzlemde konumlandırılması ve sanık-müdafi iletişiminin kesintisiz kılınması yönünde uygulama önermektedir.
Our article examines the decisive impact of courtroom seating arrangements on the right to a fair trial, particularly within the framework of the principles of equality of arms and judicial impartiality. After outlining the historical and normative foundations of the right to a fair trial, the study argues that the guarantees enshrined in Article 6 of the European Convention on Human Rights cannot be fulfilled merely at the textual level; rather, they must be realized through spatial and procedural arrangements—such as courtroom seating plans, the proximity of the accused and defense counsel, and deliberation procedures—that render these guarantees practically accessible and effective. It is contended that practices such as the physical separation of the accused from their counsel, positioning the prosecutor at the same level as the judge, and excluding the defense during recess deliberations undermine both the effectiveness of the defense and the impartiality of the court. With reference to the jurisprudence of the European Court of Human Rights and the Turkish Constitutional Court, the article emphasizes that the criterion of “justice being seen to be done” extends to spatial positioning decisions as well. The seating arrangements commonly observed in Criminal Courts of First Instance are shown to create perceptual and practical imbalances between the prosecution and the defense, leading to procedural consequences. The article concludes by proposing that the prosecution and the defense be positioned on an equal plane before the judge and that uninterrupted communication between the accused and their counsel be ensured in practice.