<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                                                <journal-id>omuifd</journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                                        <issn pub-type="epub">2587-1854</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Ondokuz Mayıs University</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.17120/omuifd.915922</article-id>
                                                                                                                                                                                            <title-group>
                                                                                                                        <article-title>Toplum Olma Bilincine Yükselişin Bir İfadesi ve Onda Var Olma Mücadelesi Olarak Mürcie</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0001-9436-0725</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Ateşyürek</surname>
                                    <given-names>Ahmet</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20210624">
                    <day>06</day>
                    <month>24</month>
                    <year>2021</year>
                </pub-date>
                                                    <issue>50</issue>
                                        <fpage>837</fpage>
                                        <lpage>868</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20210414">
                        <day>04</day>
                        <month>14</month>
                        <year>2021</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20210621">
                        <day>06</day>
                        <month>21</month>
                        <year>2021</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 1986, Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi</copyright-statement>
                    <copyright-year>1986</copyright-year>
                    <copyright-holder>Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>Hz. Peygamber’in kurduğu Medîne şehir devleti örneğinde varlık bulan Arap baskın İslam cemaati, onun vefatının ardından çok uzun bir süre geçmeden, sınırları Mâverâünnehir’e dayanmış çok uluslu bir imparatorluk görünümüne kavuşmuştur. Büyümenin getirdiği politik, sosyal ve ekonomik sorunlar halife Hz. Osman’ın da katliyle kaosa dönüşmüştür. Hâricîlerin toplumu terörize eden uygulamalarının üstüne Hz. Ali ve Muaviye mücadelesinin uzun sürmesi toplumda ciddi bir yorgunluğa sebep olmuştur. Kabilecilik geleneğinin de tezahürü olan bu çatışmalar, yeni bir kazanım olan İslam toplumu tecrübesini tehdit eder bir boyuta ulaşmıştır. Bu noktada, siyaset üstü bir tavırla cemaati-toplumu önceleyen bir grup dikkat çekmektedir. Bu grubun ortak özelliği tarafların durumunu ahirete “ircâ” ederek tarafsız kalmalarıydı. Bu bağlamda “İlk Mürcie”, siyaset üstü bir çabayla toplumsal çözülmenin önüne geçmek için büyük günah işleyenlerin durumunu ahirete erteleme/vakf etme fikrini barındırmaktadır. İlk Mürcie’nin büyük günah probleminin ortaya çıkardığı kaosa karşı toplumsal birliği önceleme tavrı, büyük günah işleyen kişinin tekfir edilmemesi sonucunu ortaya çıkarmıştır. Bu tavır ameli imandan ayıran bakış açısına kapı aralamış, bu da Arap olmayan Müslümanların İslam toplumunda var olabilme mücadelelerinde önemli bir işlev görmüştür. Bu makale İlk Mürcie’nin Arapların kabileci zihniyetten toplum olma bilincine geçişinin bir tezahürü, onun türevi olan sonraki Mürcie’nin de Arap olmayan Müslümanların toplumda var olabilme mücadelesine katkısını öne çıkarmaya çalışmaktadır.</p></abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>İslam Mezhepleri Tarihi</kwd>
                                                    <kwd>  Mürcie</kwd>
                                                    <kwd>  İrcâ</kwd>
                                                    <kwd>  Cemaat</kwd>
                                                    <kwd>  Toplum</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                                                                                        </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Akbulut, Ahmet. “İlk Devir Siyâsî Olaylarının Müslüman Düşüncesine Etkisi”. İslami Araştırmalar Dergisi. 1, Ocak 1991, 38-44.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Akbulut, Ahmet. “Hâricîlerin Siyasi Görüşlerinin İtikadileşmesi”. AÜİFD. 31,1989, 331-347.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Apak, Âdem. Erken Dönem İslam Tarihinde Asabiyet. İstanbul: Ensar Yayınları, 2016.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Avcı, Casim. &quot;Kûfe&quot;, TDV İslâm Ansiklopedisi. Erişim: (13.04.2021). https://islamansiklopedisi.org.tr/kufe</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aydınlı, Osman. Akılcı Din Söylemi. Ankara: Hititkitap Yayınları, 2010.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aydınlı, Osman. Doğuşundan Büyük Selçuklulara Mu‘tezile Ekolü Tarihi ve Öğretisi. İstanbul: Endülüs Yayınları, 2018.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bağdâdî, Muhammed İbn Habîb (öl. 245/860). Kitâbü’l-Münemmak fî Ahbâri Kureyş. thk. Hurşid Ahmed Faruk, Beyrut: Âlemü’l-Kütüb, 1985.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Belâzürî, Ebu’l-Abbâs Ahmed b. Yahyâ b. Câbir (öl. 279/892-93). Futûhu’l-buldân. çev. Mustafa Fayda. İstanbul: Siyer Yayınları 2013.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Câbirî, Muhammed Âbid. Arap Aklının Oluşumu. çev. İbrahim Akbaba, İz Yayınları, İstanbul 1997.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Cafer b. Harb, Ebü’l-Fazl el-Hemedânî (öl. 236/850-51). Kitâbu’l-usûl. Haraççıoğlu nüshası.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Câhiz, Ebû Osmân Amr b. Bahr b. Mahbûb (öl. 255/869). el-Beyân ve’t-tebyîn. thk. Abdüsselam Muhammed Hârûn. 2. Cilt. Kâhire: Mektebetü’l-Câhîz, 1998.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Dalkılıç, Mehmet. Horasanda İktidar Mücadeleleri, Kayseri: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Tezi, 2009.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Demircan, Adnan. Ali-Muvaiye Kavgası. İstanbul: Beyan Yayınları, 2015.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Demircan, Adnan. Hâricilik Mezhebinin Doğuşu Bağlamında Din-Siyaset İlişkisi. İstanbul: Beyan Yayınları, 2015.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Dîneverî, Ebû Hanîfe (282/895). Ahbâru’t-Tıvâl-Eskilerin Haberleri. çev. Zekeriyâ Akman ve Hüseyin Siyabend Aytemür. Ankara Okulu Yayınları, Ankara 2017.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Dûrî, Abdülaziz. İslam İktisat Tarihine Giriş, çev. Sabri Orman, İstanbul: İnsan Yayınları, 2014.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ebü’l-Ferec el-İsfahânî, Alî b. el-Hüseyn (ö. 356/967). Kitâbü’l-Eğânî. thk. el-Üztâz Şeyh Ahmed e’ş- Şankîtî. 13. Cilt. Mısır: Matbaatü’t-Tekaddüm, ty..</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ergin, Murat. Siyasî ve İtikadi Mezheplerin doğuşunda Kabile Asabiyetinin Rolü. Urfa: Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2000.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Fığlalı, Ethem Rûhi. “Hariciliğin Doğuşu ve Fırkalara Ayrılışı”. AÜİFD, 22, 1978, 245-275.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Fığlalı, Ethem Ruhi. İbadiyyenin Doğuşu ve Görüşleri. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi, 1983.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Foltz, Richard C.. İpek Yolu Dinleri. çev. Engin Aslan. İstanbul: Medrese Yayınları, 2006.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gâlî, Belkâsım b. Hasan, Ebû Mansur el-Mâturîdî: hayâtühû ve ârâuhü’l-akîdiyye. Tunus: Dâru’t-Türkî, 1989.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gömbeyaz, Kadir. İslam Literatüründe İtikâdî Fırka Tasnifleri. Bursa: Doktora Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2015.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hakyemez,Cemil. “İtikadî Mezheplerin Görüşlerini Hadislerle Temellendirme Gayretleri”, GÜÇİFD,2(4,) 59-88.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Halife b. Hayyât, Ebû Amr el-Basrî(öl. 240/854-55). Tarîhu Halîfe b. Hayyât. çev. Abdülhalik Bakır. Ankara: Bizim Büro Basımevi, 2001.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hakyemez, Cemil. “Abbasî Devletine Yönelik Ali Oğulları veya Şiî Tehdidi”. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 9(1), 2007, 327-341.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hakyemez, Cemil. “Şiî İmâmiyye Fıkhının Teşekkül Süreci ve İmamet”, HÜİFD, 2008/1, 7, 13, 7-36.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hammâş, Necdet. “Emevîler Döneminde Mevâlî ve Zımmîlerin İdaredeki Rolü”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, çev. İrfan Aycan, 37(1), 1997, 175-190.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hayyât, Ebü’l-Hüseyn Abdürrahîm b. Muhammed b. Osmân (öl. 300/913). el-İntisâr ve&#039;r-red &#039;alâ İbni&#039;r-Râvendî ve’l-mülhid. Beyrut: Yy. 1891.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hizmetli, Sabri. İtikâdî İslam Mezheplerinin Doğuşuna İçtimâî Hâdiselerin Tesirleri Üzerine Bir Deneme. Ankara: AÜİFD, 26, 1983, 653-680.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Asâkir, Ebü’l-Kâsım (öl. 571/1176). Târîhu medîneti Dimeşk, thk. Muhibbuddin Ebî Saîd Ömer b. Garâme el-Amravî. 39. Cilt. Beyrut: Daru&#039;l-Fikir, 1996.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Asâkir, Ebü’l-Kâsım (öl. 571/1176). et-Târihü’l-kebîr.4. Cilt. Şam Matbaatü Ravzatü’ş-Şâm ty.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Abdürabbih, Ebû Ömer Şihâbüddîn Muhammed (öl. 328/940). el-İkdü’l-ferîd, thk. Abdülmecid et-Terhînî. Beyrut: Dâru’l-Kütübü’l-İlmiyye,Beyrut 1983.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Ebü’l-Hadîd, Ebû Hâmid İzzüddîn Abdülhamîd b. Hibetillâh (öl. 656/1258). Şerhu nehcü’l-belâğa. thk. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrahim, Necef: Dâru Ahyâi’l-Kütübi’l-Arabiyye, 1982.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref35">
                        <label>35</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Hacer el-Askalânî, Şihâbüddin Ahmed b. Ali (öl.852/1449). Tehzibü’t-tehzîb. 2. Cilt. Haydarabat: Matbaatü Meclisi’l-Meârif 1907.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref36">
                        <label>36</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Hacer el-Askalânî, Şihâbüddin Ahmed b. Ali (öl.852/1449). Hedyü’s-sârî mukaddimetü fethi’l-bârî. tahrc. Muhibbuddîn el-Hatîb. Beyrut: Mektebetü’s-Selefiyye ty.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref37">
                        <label>37</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Hibbân, Ebû Hâtim Muhammed (öl. 354/965). es-Sîretü’n-nebeviyye ve ahbâru’l-hulefa-Hz. Peygamber ve Halifeler. çev. Harun Bekiroğlu. Ankara: Ankara Okulu, 2017.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref38">
                        <label>38</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Ebu Hâtim er-Râzî (öl. 327/938). Kitâbü’l-cerh ve’t-ta’dil. 1. Cilt (bölüm 2). Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1953.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref39">
                        <label>39</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ İsmail b. Ömer (öl. 774/1373). el-Bidâye ve’n-nihâye. 7. Cilt. Beyrut: Dâru İbn Kesîr, 2010.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref40">
                        <label>40</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Kuteybe, Ebû Muhammed ed-Dîneverî (öl. 276/889). el-İmame ve’s-siyâse. thk. Ali Şîrî. 1. Cilt. Beyrut: Dâru’l-Edvâ’, 1990.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref41">
                        <label>41</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbnü’l-Esîr, Ebü’l-Hasen İzzüddîn Alî b. Muhammed b. Muhammed (öl. 630/1233). el-Kâmil fi’t-Târîh. thk. Ebulfidâ Abdullah el-Kâzî. 2-3. Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye ty.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref42">
                        <label>42</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Sa‘d, Ebû Abdillâh Muhammed (öl. 230/845). Tabakâtü’l-kübrâ. thk. Ali Muhammed Ömer. Kahire: Mektebetü’l-Hanci, 2001.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref43">
                        <label>43</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbâs Takıyyüddîn Ahmed b. Abdilhalîm (ö. 728/1328). Minhâcü’s-sünneti’n-nübüvveti. thk. Muhammed Sâlim Reşâd. 1. Cilt. yy.: Câmiatü’l-Muhammed b. Suûd el-İslâmiyye, 1986.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref44">
                        <label>44</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İnal, İbrahim Hakkı. “İbn Teymiyye ve Mürcie”. İslam Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Samsun 2016, 2, 6-21.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref45">
                        <label>45</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İzmirli, İsmail Hakkı, Yeni İlm-i Kelâm. 1. Cilt. İstanbul: Şehzadebaşı Evkâf-ı İslamiyye Matbaası 1922-1923.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref46">
                        <label>46</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kâdî Abdülcebbâr, Ebü’l-Hasen b. Ahmed el-Hemedânî (öl. 415/1025). Tesbîtü Delâili’n-Nübüvve: Mucizelerle Hz. Peygamber’in Hayatı. çev: M. Şerif Eroğlu ve Ömer Aydın. İstanbul: İmak Ofset, 2017.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref47">
                        <label>47</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kalaycı, Mehmet. “Şiîlik-Sünnîlik İlişkisinin Kapsamı ve Sınırlarına Dair Bazı Metodik Mülahazalar”. e-makâlât Mezhep Araştırmaları. 6/2 Güz 2013, 293-319.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref48">
                        <label>48</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kummî/Nevbahtî. Kitâbu’l-makâlât ve’l-fırak-Fıraku’ş-Şia. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2004.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref49">
                        <label>49</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kutlu, Sönmez. “Salim b. Zekvan&#039;ın Sire Adlı Eserindeki Mürcie İle İlgili Kısmın Tercümesi”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 35, 1996, 467-475.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref50">
                        <label>50</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kutlu, Sönmez. Türklerin İslamlaşma Sürecinde Mürcie ve Tesirleri. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2010.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref51">
                        <label>51</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Madelung, Wilferd Ferdinand. “Horasan ve Mâverâünnehir’de İlk Mürcie ve Hanefîliğin Yayılışı”. çev. Sönmez Kutlu”, İmam Mâturîdî ve Mâturîdîlik. Ankara: Otto Yayınları, 2011.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref52">
                        <label>52</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Minkarî, Nasr b. el-Müzâhim. Vak‘atü Sıffîn. thk. Abdüsselam Muhammed Harun. Beyrut: Dâru’l-Ceyl, 1990.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref53">
                        <label>53</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Nâşî e’l-Ekber, Ebü’l-Abbâs Abdullah b. Muhammed el-Enbârî (öl. 293/906). Mesâilü’l-imâme ve muktetafât mine’l-kitâbi’l-evsat fi’l-makâlât. thk. Josef Van Ess. Wiesbaden. Beyrut: In Kommission bei F. Steiner 1971.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref54">
                        <label>54</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">O’Leary, De lacy. İslam Düşüncesi ve Tarihteki Yeri, çev. Yaşar Kutluay ve Hüseyin Yurdaydın, Pınar Yayınları, İstanbul 2003.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref55">
                        <label>55</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sarıçam, İbrahim. Emevi-Haşimi İlişkileri İslam Öncesinden Abbasilere Kadar. Ankara: TDV Yayınları, 2015.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref56">
                        <label>56</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Safedî, Salâhuddin Halil b. Aybek (ö. 764/1363). Kitâbü’l-vâfî bi’l-vefâyât. thk. Ahmed Arnaud, Türkî Mustafa. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 2000.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref57">
                        <label>57</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sâlim b. Zekvân, el-Hilâlî (öl. 70/689’dan sonra). es-Sîre- Bir Hâricî/İbâdî Klasiği. çev. Harun Yıldız. Ankara: Ankara Okulu Yayınları 2016.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref58">
                        <label>58</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Şehristânî, Ebü’l-Feth Tâcüddîn Abdilkerîm b. Ahmed (öl. 548/1153). Milel ve Nihal- Dinler, Mezhepler ve Felsefî Sistemler Tarihi. çev. Mustafa Öz. Litera Yayınları, İstanbul 2011.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref59">
                        <label>59</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Söylemez, Mehmet Mahfuz. Kûfe’nin Siyâsî Tarihi. Ankara: Ankara Okulu Yayınları 2015.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref60">
                        <label>60</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Taberî, Muhammed b. Cerîr (öl. 310/923). Târihu’t-Taberî. thk. Muhammed ebu’l-Fadl İbrahim, 5. Cilt. Mısır: Dâru’l-Meârif, 1969.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
